So let us say a few words about that silly movie „Inglourious Basterds”.

Actually, as a matter of fact in the film there are only two scenes worthy of a film with class. The first, from which the whole saga begins and the scene in a tavern, now known as the “scene of playing cards.” All the rest is actually junk, which probably is not worth to be written about, but since this movie, as classified under the genre “action”, is to give us some entertainment, so let us entertain ourselves (at its expense though…).

And so the first scene shows us a family of French farmers, Christians (we see the cross on the wall), who hide a Jewish family of five people, named Dreyfus. The SS are coming, led by SS-Standartenfűhrer Hans Landa (played by Christoph Waltz). The scene, at least to some extent, reflects the atmosphere of “hunting for Jews” by the meticulous Nazis, as well as the atmosphere of blackmail against persons hiding such fugitives. We assume that the scene is deliberately dramatized and overdone, but such is the character of the movie-industry (for example  it is extremely unlikely that the Germans, having found Jews hiding in someone’s house, shot them straight away with machine-guns in that house while the hosts looked on…). There is one jarring in this scene: a monologue by the SS-Mann comparing Jews to rats (by way of a kind similar to that in the German film “Der ewige Jude”), but in such a way as to show these “rats” as living in a hostile environment because people are quite wrongly prejudiced against them. In this gentle way the old myth is reinvigorated that if there were hostilities between the Jews and the nations among whom they lived for centuries, it was only and exclusively the fault of the latter, who themselves have really not known why they could not tolerate Jews. The  Jews themselves however are always only victims of someone else’s collective guilt …

But let us move on:

Hiding under the floor, the Jews are shot from above, through the floorboards, and about 18-19 years old Shossanna Dreyfus escapes (of course after Landa intentionally abandons to shoot her…). This is the starting point for all future action, and actually for a number of actions throughout the film. Shossanna, after having fled to Paris, will take her mass- revenge on the Nazi. Landa will continue to be the “soul” of action and the best actor of this movie, outclassing others, including Brad Pitt. Lieutenant Aldo Raine (that is Brad Pitt) is simultaneously mobilizing a group of 8 American Jews for a special task in France.

And here is where the whole problem with this film, which became literally a gutter-trash, compared to which the “Leper” by Mniszkówna grows almost to a novel worthy of Nobel Prize in Literature …

Aldo Raine (Brad Pitt) says to his team that their only job is to kill the Nazis. “We will be cruel to the Germans” – he declares. No, not just to the Nazis, as it turns out, but to”everyone in the Nazi uniform” as such “do not have humanity in themselves.” This noble task is to be performed by “disemboweling and dismembering” (all quotes verbatim from the movie). Aldo Raine does not stop there. He issues an order to each of the eight to bring him “one hundred Nazi scalps” and adds that he will scrupulously require those scalps.

And so, in the second sequence, the film tells us what all the action will be. It was at that time the scriptwriter depreciated and botched the whole scenario. He botched it so completely, that even the excellent acting by Christoph Waltz was not able to turn the trash into a masterpiece. The fact we have to admit here is, that the scenario helped Waltz as Standartenfűhrer Landa. Landa is, as a matter of fact, the only colorful and complex character throughout the film. The rest of the roles have been treated very schematically, almost “copied” from other, equally dismal roles from cinema’s earlier years.

The action, therefore, goes two ways: Shossanna Dreyfus, the young Jewish woman who survived the execution, now manages her own cinema in Paris (inherited, how else, the easiest way for the scriptwriter, after all ..), hiding from the Nazis as a native Frenchwoman, and plans her vengeance (by the way: how many movies have we watched already, where the hero “inherits” something at a convenient time, so that the action could go forth?).

At the same time, on the “parallel track” the Nazis are being dealt with in a concrete way, performed by Aldo Raine’ai his infamous eight. These nine Jews in France, scare Hitler almost to death in Berlin. We “learn” that Hitler was so childishly superstitious, that he actually identified one of these Jews as the mythical Golem. Explanation here: The Golem (גולם) in the Jewish mythology, is a character made of crude matter, and can become dangerous. According to one legend, in Prague in the time of Rudolf II (sixteenth century) there was persecution of Jews. So Rabbi Loew created  Golem out of clay on the bank of The Vltava river, blowing life into it through rituals and recitations in Hebrew.
Golem was killing the goyim, and to the extent that the frightened emperor begged the rabbi to annihilate Golem. This he did in exchange for a promise to leave the Jews alone. More about Golem here http://en.wikipedia.org/wiki/Golem

So Hitler is raging during a meeting with his generals, while at the same time posing for a huge portrait (when did Hitler pose for a portrait during a military conference, eh?) He requires a proof that the terror-spreading Jew in France is not a Golem, so that he can be killed along with his companions. He announces hysterically (and is cinematography of this kind at all familiar with any other Hitler than hysterical?) that he will hang them on the Eiffel Tower, and then throw them to the sewer for rats to eat them (that is also authentic “sample” of the scenario -  true genius, is it not?).

Meanwhile, the “inglorious bastards” slay and scalp Germans at will. They get joint and strenghened at some point by another “bastard”, a certain Hugo Stiglitz, who alone slaughtered 13 Gestapo-officers. And that “Golem” is a Jew named Danny Donowitz, known as the “Bear Jew” (actor Eli Roth), whom we see in an almost clinical fury of bashing  German prisoners of war to death with a baseball-bat. In this he specializes. Aldo Raine on his part likes to cut swastikas on their foreheads with a huge knife. Then the scene of scalping continues to follow.

Conversations are also worthy of such a “work of art”. For example, Aldo wants a prisoner, a certain sergeant Rachtmann, to tell him where the German positions are, “If you ever want to eat your sauerkraut-sandwich again” (novelty cuisine a la Hollywood …) and “So you remove your Wiener-Schnitzel-licking-finger and show on the map what I want to know “, because otherwise he will be bashed to death with a baseball bat, as it finally happens. It seems to be such a sort of Jewish war-humor, that’s what it is …

Shossanna Dreyfus, now the owner of a cinema in Paris, meets a Wehrmacht-soldier named Frederick Zoller there (should probably be Friedrich Zoller). He, of course, instantly has a crush on her – how could a German war-hero resist charms of a German-hating Jewess? Zoller is indeed “ein Held”, because he alone as a sniper shot more than 200 American soldiers. For this reason Joseph Goebbels personally supervises the production of a movie based on Zoller’s exploits, giving it a title “Nation’s Pride” (could one not think of a better title in Hollywood?). And because Zoller is keen on Shossanna, so Goebbels is persuaded to hold the premiere of the movie (which of course is meant to be a political “major event” for the German film industry and for the III Reich)  in her cinema. In this way Goebbels falls into a trap… And with him Adolf Hitler, “the fatty Hermann” and almost the entire OKW that is the entire high command of the German armed forces… They all are going to fall victims of vengeance by a young Jewish woman.  She is being helped by the “bastards”, who pretend to be Italian filmemakers. And by one British film-critic, drafted into a special military unit and sent to Paris by Churchill himself… 

And so both „threads” of the movie: the one of Shossanna’s and Brad Pitt’s and his bastards, are intertwined into one “rope”. The formal “pleating” of those two threads took place during the scene of “playing cards” which was already mentioned at the beginning and which took place in a tavern 27 kilometers from Paris.  The German actress von Hammersmark, that “Mata Hari”, serves as a “contact” for the bastards and for that British critic turned special-task-officer. Some complications arise: a few drunken German soldiers in the tavern are celebrating a birth of a child to one of them. And as if it was not enough, an SS-Mann appears suddenly after the British agent’s German pronunciation rises suspicions in him. The rising tension reaches its zenith, when the SS-Mann, the Brit and Hugo Stiglitz (the one who slew those 13 Gestapo-men) point their guns at… each other’s testicles… Everything ends in a total shooting which killed almost everyone (including the barman) with the exception of Aldo-Pitt and von Hammersmark.

To sum up: one „mash” (or „peas with cabbage” as a Polish idiom would have it), an unimaginable scribblery, one can laugh indeed (at the „creators” and producers of this trash… as well as at actors who agreed to appear in it – well, perhaps with the exception of Waltz because he presented himself relatively well against the background of the whole mediocrity of script and acting…). But in regards to Waltz or rather the Standartenfűhrer Landa played by him: that clever guy nosed out the whole conspiracy, arrested the participants and strangled von Hammersmark (that is that “Mata Hari” working for the British) with his own hands. Landa arranged the whole affair so, that he left two of the bastards still sitting in the cinema with their explosives tied to their legs (from whom did the Hollywood folk learn this sort of “method”: from Osama bin Laden?). He had lieutenant Aldo Raine and yet another “bastard” seated at a desk, at which he himself also took a seat. The clever SS-Mann, knowing (it was already after the Allied landing in Normandy) that the war was coming to an end and that the end of the III Reich was near, decided to play vabanque:

he placed a phone on the desk. And announced that it would be sufficient for him just to make a call and the whole „Action ‘Cinema’” would get jeopardized as he would get the two remaining „basterds” arrested. But… if Raine gets him in touch with the American high command and if they guarantee his safety, then he will allow the execution of the III Reich’s bosses in the cinema and will offer his own “conditional surrender”. Conditional, because in exchange he wanted US citizenship and a property on one of US islands. Additionally he demanded a handsome pay, a Congressional Medal of Honor for his merits in a swift ending of the war and thereby saving countless lives. The scheme succeeded and an agreement was made.

Therefore Shossanna’s revenge (after she was already shot by Friedrich) succeeds. The generals, admirals and with them almost the entire OKW, Hitler, Goebbels, Bormann, not expecting anything, roar with laughter over each “Yank” shot dead by Zoller in the movie shown to them. Ovations and applause seem to have no end. Particularly Hitler’s insane laughter erupts every now and again, as if he was watching Laurel and Hardy… And it was in their mirth that the spectators were completely surprised by Shossanna’s revenge, brought into effect by her Negro lover… With the whole cinema on fire, the Nazis are killed both by fire and bullets (when Donowitz-Roth, along with his buddy shoot at them,
disfiguring  Hitler’s face), and from the screen, from a pre-recorded film, Shossanna’s face looks at them while her voice chases them: “My name is Shossanna Dreyfus. And this is the face of Jewish vengeance” (we request a prize for the “creators” of the movie – award for the “Total Trash of the Year”. Or perhaps The Golden Palm or Oscar straight away?).

 But it’s not over yet. We still have to know how the saga of the „bastards” and Hans Lande ends. According to the agreement Landa has with the US military command is such, that he has to take his captives to the American front line. There he has to voluntarily become their prisoner together with his driver. Alas, the bastards kill this second German as soon as they get their weapons back from Landa. They also scalp the dead man immediately. And Landa himself  gets a swastika cut on his forehead by Raine, who considers this particular swastika to be his greatest masterpiece. And so the movie ends.

Actually, the entire movie is such a bottomless kitsch in which one really does not even know why the whole thing was given its title “Inglorious basterds”. After all, there were more heroes than these nine (and at one point ten) men. Maybe it was simply that their exploits were to be particularly stressed? Or perhaps all the other plots were invented simply as a background on which to show a few Jews slaughtering, shooting and scalping Germans and having their brains bashed out with a baseball bat?

Anyway, quite unexpectedly, the highest praise for a role in the movie went neither to Brad Pitt for his „sauerkraut-sandwich” nor to Eli Roth for his “sporty” treatment of Rachtmann’s skull as a baseball, but to Christoph Waltz as Hans Landa. And since his role is by far the most interesting one, I even intended to give my commentary here the title “Standartenfűhrer’s Triumph”. That triumph was a bit dimmed by that cutting of swastika on his forehead in the last scene, but it must be admitted, that for such a bandit, the penalty he got, was ridiculously small… And in addition he had to receive one of the highest US medals, a huge retirement payout and a large real estate property in America. It looks even like a kind of a “conquest”, does it not? Coupled with Waltz’s acting (one critic even wrote: “Waltz delivers the best supporting performance of the year, playing a bad dude in ways that make you want to love him“), outclassing, without any exception, all his colleagues including Brad Pitt, it gives a rather unexpected result as for a movie of which one can safely say that it is a work of Jewish production… This actor had already received a number of awards for his role in the movie…

Therefore one can laugh indeed. Also at critics who, as if on command, are now singing praises of this kitschy mixture of graphomania and glorification of violence. Of course one can also damn it as emphatically as possible – also for the same graphomania and glorification of violence… Who crows with delight over the “Basterds” today? Well, these are often the same people who barely 5 years ago were almost choking with indignation over “The Passion of the Christ” by Mel Gibson… And what exactly was it that made them so indignant then? Well, the excess of violence… Known to us is even at least one Catholic journalist who then called that movie a “Gospel according to the Marquis de Sade”… (how will he call the “Basterds” today, eh?). However at least it can be said about the “Passion” that Gibson wanted to re-create the execution by crucifixion. And he did so on the basis of historical descriptions of such executions and on the basis of archeological findings, supporting the use of various tools. Some of the critics argued that the main message of the death of Christ was either blurred or even completely lost by the show of bloody scenes. Others argued that it was not lost at all, or even that it was emphatically stressed. Which is a completely normal difference of opinion.

Well, and what is the „main message” of the „Inglourious Basterds”? Maybe something like: “be an anti-Semite an you will get your brains bashed out with a baseball bat”? Or perhaps there is no message at all, one simply wanted to create a kind of entertainment mixed with a dose of horror?

So why actually is Quentin Tarantino’s movie receiving all the praise from critics, who often behave as if someone gave them a wink to start recitations? Neither the script deserves it nor montage of film, scenography, nor acting (except for Waltz of course). The music is not bad, but alone it would not justify all those dithyrambs. Who knows whether those critics who express themselves with such devotion about Tarantino’s work, do not resemble those Nazi fat cats from the movie who, in the cinema in Paris, were loudly voicing their admiration for the movie “Stolz der Nation” just shortly before their own final disaster. There might be some more “bastards” sired by cinematography of a particular sort and a „disaster” will come to the critics themselves after it will become clear to everyone which sort of bungles they praise. Loss of prestige after such shameful behaviour will be a real disaster for them – let us hope then that it is going to be as swift and unexpected as that one in the movie, that gives rise to their loud admiration.

In terms of presentation of violence, this movie is below the level of many other films, even the famous “Jud Suss” , that is that particular Nazi production, which at one time was given huge publicity, and which is still  considered among many to be a particularly infamous movie… In that Nazi movie there is, as a matter of fact, only on scene of violence comparable to those in “Inglourious Basterds”. This is the final scene in which the Jew Oppenheimer is publicly hanged. But the hanging is shown from a distance, not in a close-up. Therefore all details of a close-up, like bulging eyes or tongue pushed outside by a rope tightening on the neck, are missing. There is simply nothing of those things so characteristic for the scenes in the “Basterds” or even in many other contemporary movies. In this way it is not just a difference between particular movies like the “Basterds” or “Jud Sűss” (both of which are infamous for this writer), but a difference between whole generations within cinematography. In the past the film industry was not so intoxicated with violence and its presentation as it is today. Currently there is a kind of exhilaration by violence. Hence there are movies, no longer even based on the recognized literature, like Lion Feuchtwanger’s novel “Jud Sűss”, but on graphomanic scribbling, full of violence and it’s glorification, just as if the authors assumed that the more there is face-bashing, slitting of throats, shooting and smashing skulls, the better the movie…
____________________________

In the „Basterds” there is also another, fictional, movie featured, and namely the German movie that was supposed to become that “event” with its premiere in Shossanna’s cinema. In that fictional movie the scene was also supposed to be covered with corpses, through Friedrich Zoller’s actions and Dr Goebbels’ invention. This was the “Nation’s Pride” or “Stolz der Nation”. The German title is then seen on a poster. There is no error in that title. But in the Third Reich, instead the term “nation” one would most likely use “Volk” as it is German, while “nation” comes from Latin. One has to know that the Third Reich was one of the few countries in modern history, which successfully forced many foreign-language words out of use. So if such a movie was made, it would probably have the title “Stolz des Volkes”. But it of course did not exist, hence Hitler could not convulse with laughter in the cinema. In general, the German film-industry was not geared to show too much killing. The Nazis could kill in reality, but the image of war in movies was relatively mild in this regard when it came to films showing WW2. The relatively most violent German movie from that period, watched by this writer, was “Heimkehr” (“Return” or “Home-Coming”) made in 1941 (directed by Gustav Ucicky), in which these brutal scenes were the scenes of brutal persecution of the German minority in Poland by Polish authorities. But these scenes are anyway very mild compared to what our contemporary cinematography has sometimes to “offer”. There are some rare killings shown in another movie “U-Boote westwärts!”  (“U-Boats westwards!”) (also from 1941), in which even admiral Dőnitz appeared personally as a “guest star” in the final scene…

More of the dead can be seen in those movies which relate to the military conflicts of past eras, such as “Der Groβe Kőnig” (“The Great King”) from the year 1942, on the Seven Years War and the Prussian king Frederick The Great (shown at the beginning is the battle lost by Frederick at Kunersdorf) or “Kolberg” (a color movie made in 1944, premiere on 30 January 1945) on the defense of the city of Kolberg (Polish: “Kołobrzeg”) in Pomerania against Napoleon’s army in 1807.

Of course, quite apart from the different nature of all the above mentioned movies, “Inglourious Basterds” could not really be even compared to “The Great Kong” or “Kolberg” as it is such a wretched trash…
Small-scale errors were also not avoided. For example the error occurs whenever the word “Kino” (“cinema”) is used by the German characters. True, there is such a word in German. In the Third Reich however purely German terms “Lichtspiel” and sometimes “Lichtspieltheater” were preferred…

Another error is made in the scene, where the actress Hammersmark calls Hans Landa a “colonel” (“Oberst”), when everyone in Nazi Germany knew that in the SS this rank was known as „Standartenfűhrer” (could the German co-producers not inform the Jewish Hollywooders accordingly?). That “colonel” drags behind Landa throughout the movie, God knows why…

And how are the well-known Nazi characters presented? „Hitler” is not at all similar to himself, just the hair combed to the left and a mustache, that’s all. So much for any “similarity”. And his face was purposely made to look more demonic than it really was. “Goebbels” looks in the movie like… almost anyone you want, except for Goebbels…
Even “der dicke Hermann” or Marshall “Hermann Gőring” appears (without saying anything however). It was only very rightly so that when he was shown, an inscription with his name and an arrow pointing at him appeared as well. Otherwise one would not guess that it was supposed to be him… Reviews mention even “Bormann” in the movie, but we were unable to locate anyone with Bormann’s appearance there… We also caught a glimpse of characters, who, if their physiognomies were chosen better, could be “Runstedt” and „Dőnitz” (or perhaps it was not “Runstedt” but “Keitel”?). In this massive collection of the top Nazi figures in Shossanna’s cinema the lack of one of them is almost striking: “Heinrich Himmler”. And so “Bormann” was (apparently) there and “Himmler” was not? It is especially surprising that it was Himmler who was the most ominous figure in the III Reich in regards to Jews. How was it then possible to forget about him and not to smash his bespectacled face with a hail of bullets as well? (oh, those “shortcomings”!).

In total, the movie gives an embarassing impression of a „comic” book with weak content, but with a dose of killing. What to think about such “works”?

Let us try to imagine the American historical relations with their own Natives (the “Indians”). Let us assume for a moment that a movie is made, let us call it “Apache Basterds” (with an “Indian” director and screenplay, “Indian” actors and so on) depicting actions by nine Native volunteers, who with knives and baseball bats sow terror among the American police, sheriffs, FBI and US Army. Imagine a poster advertising the movie, similar to the posters of “Inglourious Basterds”: from a blood-stained baseball bat hangs a white, crumpled and blood-stained military cap of a West Point graduate… Film critics (especially those with “Indian” roots) are running mad with delight and rapture and write profusely about the director’s “triumphant return” and then go on praising the screenplay and actors’ performance. The movie is nominated to various awards and even in New York a “bombastic” premiere (similar to the premiere of Tarantino’s movie in Berlin) is organized, attended by aces of the American and international cultural “cream”.
Are we able to imagine a movie “Basterds of Palestine” featuring a group of Palestinian militants treating various Mossad officers and soldiers of the Israeli army in a “Roth-like” and “Pitt-like” fashion (also with those knives and baseball bats…) or at least cutting David Stars on their foreheads? Or at least an “Arabic Brad Pitt” saying with “humor” to a scared Israeli „so that you take out your kosher-food-licking-finger and show on the map what I want to know”. What would film critics say to all of this?
As for me personally, Tarantino’s movie gave me the idea of an entirely new scenario “Drei Kameraden im Einsatz”. After all, why not to go further (without however all that deviated inclination to get inebriated with killings…).

Powiedzmy więc parę słów o tym idiotycznym filmie „Bękarty wojny”. Tytuł angielski „Inglourious Basterds” znaczy co prawda dosłownie „Niesławne bękarty” (co byłoby chyba nawet lepszym spointowaniem tego, co im „tfurcy” filmu zalecili wyczyniać na ekranie), no ale nie narzekajmy zbytnio na ten szczegół tytułowy, bo po pierwsze znamy gorsze tłumaczenia tytułów, a po drugie temu „dziełu” zarzucić da się znacznie więcej…

Właściwie tak na dobrą sprawę w filmie są jedynie dwie sceny godne filmu z (jako taką) klasą. Ta pierwsza, od której cała saga się rozpoczyna oraz scena w tawernie, znana już jako „scena gry w karty”. Cała reszta to właściwie szmelc, o którym pewnie nie warto byłoby czegokolwiek pisać, no ale skoro film, jako zaklasyfikowany do gatunku „action” ma nam dawać pewną rozrywkę, to zabawmy się i my (co prawda  jego kosztem).

Ta pierwsza scena zatem pokazuje nam rodzinę francuskich farmerów, chrześcijan (widzimy krzyż na ścianie), którzy ukrywają pięć osób żydowskiej rodziny Dreyfus. Nadjeżdżają SS-Manni pod wodzą Standartenfűhrera Hansa Landy (granego przez Christopha Waltza). Ta scena przynajmniej oddaje do pewnego stopnia atmosferę „polowania na Zydów” przez skrupulatnych hitlerowców, atmosferę szantażu wobec osób ukrywających takich uciekinierów. Możemy założyć, że scena jest celowo udramatyzowana i “przedobrzona”, ale to już taka cecha kina (na przykład jest wyjątkowo mało prawdopodobne, by Niemcy, znalazłszy Żydów ukrywających się w czyimś domu, rozstrzelali ich natychmiast w tymże domu na oczach gospodarzy…).  Jest jeden zgrzyt w tej scenie: poprzez monolog SS-Manna porównuje się Zydów do szczurów (niejako na zasadzie podobnej do tej w niemieckim filmie  “Der ewige Jude”  ), ale w taki sposób, by pokazać te „szczury” jako żyjące we wrogim otoczeniu, bowiem ludzie zupełnie bezpodstawnie są do nich uprzedzeni. W ten delikatny sposób ożywiono stary mit, że jeśli dochodziło do wrogości między Zydami a nacjami, wśród których żyli przez stulecia, to działo się tak tylko i wyłącznie z winy tych ostatnich, które same tak na dobrą sprawę nie wiedzą, czemu nie cierpią Zydów. Sami zaś Zydzi to zawsze jedynie ofiary czyjejś zbiorowej winy…

Idźmy jednak dalej:

Ukrywający się pod podłogą Zydzi są rozstrzeliwani z góry, poprzez deski podłogi i mniej więcej 18-19 letnia Shossanna Dreyfus ucieka (zresztą po tym, jak Landa celowo rezygnuje ze strzelania do niej…). To jest punkt wyjścia dla całej dalszej akcji, a właściwie dla szeregu akcji całego filmu. Shossanna bowiem, uciekłszy do Paryża, w parę lat później dokona swej zemsty masowej na nazistach. Landa będzie dalej „duszą” akcji i najlepszym aktorem filmu, deklasującycm pozostałych, łącznie z Bradem Pittem. A jednocześnie porucznik Aldo Raine (czyli Brad Pitt właśnie) mobilizuje grupę 8 Zydów amerykańskich do specjalnych zadań na terenie Francji.

I tu właśnie zaczyna się cały problem z tym filmem, który stał się dosłownie rynsztokową szmirą, przy której „Trędowata” Mniszkównej wyrasta na niemal powieść godną Literackiej Nagrody Nobla…

Aldo Raine (Brad Pitt) mówi swemu zespołowi, że jedynym zadaniem jego będzie zabijanie nazistów. „Będziemy okrutni wobec Niemców” – oświadcza. Nie, nie po prostu nazistów, jak się okazuje, ale „każdego w mundurze nazistowskim”, gdyż tacy „nie mają w sobie człowieczeństwa”. A szczytne to zadanie ma być wykonywane przez „rozpruwanie i rozrąbywanie” (to wszystko dosłowne cytaty z filmu). Aldo Raine nie poprzestaje na tym. Wydaje rozkaz, by każdy z tej ósemki dostarczył mu „stu nazistowskich skalpów” i dodaje, że będzie skrupulatnie wymagał owych skalpów.

I tak to już w drugiej sekwencji filmu dowiadujemy się o czym będzie cała akcja. To właśnie w tym momencie autor scenariusza zdeprecjonował i „położył” całość. Położył tak, że nawet znakomite aktorstwo Christopha Waltza nie było w stanie już ze szmiry uczynić dzieła. Fakt, trzeba przyznać, że scenariusz pomógł Waltzowi w roli Standartenfűhrera Landy: Landa to na dobrą sprawę jedyna barwna i skomplikowana postać całego filmu. Cała reszta ról potraktowana została wyjątkowo schematycznie, niemalże „odkalkowana” z innych, równie nieciekawych postaci z kinematografii lat wcześniejszych.

Akcja idzie zatem dwutorowo: Shossanna Dreyfus, ocalała z egzekucji młoda Zydówka, obecnie prowadząca w Paryżu własne (odziedziczone, a jakże, tak przecież najprościej dla scenarzysty..) kino, ukrywa się przed nazistami jako rdzenna Francuzka i planuje swoją zemstę (tak nawiasem: ile to już filmów oglądaliśmy, w których bohater coś w dogodnym momencie „dziedziczy”, by akcja mogła być poprowadzona dalej?).

Jednocześnie „drugim torem” posuwa się już konkretna rozprawa z nazistami, w wykonaniu Aldo Raine’a i jego niesławnej ósemki. Ta dziewiątka Zydów we Francji doprowadza rządzącego w Berlinie Hitlera niemal do oszalenia ze strachu. „Dowiadujemy” się mianowicie, że Hitler był tak dziecinnie przesądny, że utożsamił jednaego z owych Zydów z mitycznym Golemem. Tu wyjaśnienie: Golem  (גולם) to w żydowskiej mitologii postać powstała z martwej materii, mogąca stać się niebezpieczną. Według jednej z legend, w Pradze za czasów Rudolfa II (XVI w.) miały miejsce prześladowania Zydów. Rabin Loew wykreował więc Golema z gliny nad Wełtawą, tchnąc w niego życie poprzez rytuały i recytacje hebrajskie. Golem zabijał gojów i to do tego stopnia, że wystraszony cesarz błagać miał rabina o unicestwienie Golema. Ten uczynił to w zamian za obietnicę pozostawienia Zydów w spokoju. Więcej na temat Golema tutaj http://en.wikipedia.org/wiki/Golem

A więc Hitler, szalejąc podczas narady z generałami z jednoczesnym pozowaniem do ogromnego portretu (kiedy to Hitler pozował do portretu podczas narady wojskowej, hę?) żąda dowodu na to, że ten siejący postrach Zyd we Francji nie jest Golemem i że można go zabić, wraz z jego towarzyszami. Zapowiada histerycznie (czy kinematografia tego rodzaju w ogóle zna innego Hitlera niż histeryczny?), że wtedy powywiesza ich na Wieży Eiffla, a następnie wrzuci do kanalizacji szczurom na pożarcie (to też autentyczna „próbka” scenariusza – prawda, że genialna?).

Tymczasem „Niesławne bękarty” zarzynają i skalpują Niemców w najlepsze. Zasileni są w pewnym momencie jeszcze jednym „bękartem”, niejakim Hugo Stiglitzem, co to w pojedynkę zaszlachtował 13 gestapowców. A ów „Golem” to Zyd nazwiskiem Danny Donowitz, zwany „Zydem Niedźwiedziem” (aktor Eli Roth), którego widzimy w niemal klinicznej akcji zatłukiwania na śmierć jeńców niemieckich przy pomocy kija do gry w baseball. W tym się on specjalizuje. Sam Aldo Raine lubi im natomiast wycinać na czole swastyki potężnym nożem. Potem dalej następują wspomniane już sceny skalpowania.
Dialogi też godne takiego „dzieła” jak to. Na przykład Aldo nakazuje jeńcowi, sierżantowi Rachtmannowi, wskazanie pozycji niemieckich: „jeśli chcesz jeszcze kiedykolwiek jeść swój sandwicz z kapustą kiszoną” (nowum kulinarne a’la Hollywood…) oraz „więc wyjmij ten twój wiener-schnitzel-licking-finger i pokaż na mapie to, co chcę wiedzieć”, bo inaczej zostanie zatłuczony kijem baseballowym, co też następuje. To najwyraźniej taka odmiana żydowskiego humoru wojennego, ot co…

W Paryżu Shossanna Dreyfus, obecnie właścicielka kina, poznaje pewnego szeregowca Wehrmachtu nazwiskiem  Frederick Zoller (miało być zapewne Friedrich Zoller). Ten oczywiście natychmiast czuje „miętę” do Shossanny – jakżeby niemecki gieroj wojenny mógł się oprzeć wdziękom nienawidzącej go Zydówki? Ten Zoller to istotnie „ein Held”, bo w pojedynkę jako snajper powystrzelał ponad 200 żołnierzy amerykańskich. Z tego powodu Joseph Goebbels osobiście nadzoruje nakręcanie filmu fabularnego o wyczynach Zollera, nadając mu tytuł „Duma Narodu” (lepszego tytułu w Hollywood nie potrafioino już wymyśleć?). A ponieważ Zollerowi podoba się Zydówka Shossanna, więc Goebbels daje się namówić, by premierę tego filmu, który ma oczywiście być „wielkim wydarzeniem” filmowym i politycznym dla III Rzeszy, przenieść do kina Shossanny. W ten sposób Goebbels wchodzi w pułapkę… A wraz znim także Adolf Hitler, „gruby Hermann” i niemal całe OKW, czyli całe naczelne dowództwo sił zbrojnych… Wszyscy oni mają stać się ofiarami jednej młodej Zydówki, której na pomoc nadchodzą „bękarty” udające włoskich filmowców. I jeden brytyjski krytyk filmowy, ktory zmobilizowany został do jednostki specjalnej i wysłany do Paryża przez samego Churchilla…

Oba wątki filmu: wątek Shossanny oraz bękartów Brada Pitta, zostają ze sobą w tym celu splecione w jeden „powróz”, a formalne splecenie nastąpiło właśnie podczas wspomnianej na wstępie sceny „gry w karty” w tawernie dwadzieścia kilka kilometrów od Paryża. Aktorka von Hammersmark, ta „Mata Hari” tego filmu, jest „kontaktem” dla bękartów i owego brytyjskiego krytyka zwerbowanego do zadań specjalnych. Wynikają pewne komplikacje: w tawernie paru podpitych niemieckich Soldaten świętuje narodziny synka jednego z nich. Dodatkowo pewien SS-Mann pojawił się ze swoimi podejrzeniami, gdy mu podpadła niemiecka wymowa brytyjskiego agenta. Podbijane stopniowo napięcie sceny sięga swego zenitu, gdy SS-Mann, Brytyjczyk i Hugo Stiglitz (ten od szlachtowania 13 gestapowców) kierują sobie wzajemnie swoje rewolwery w… jądra… Napięcie rozwiązane zostaje totalną strzelaniną, w której giną niemal wszyscy (łącznie z barmanem), za wyjątkiem Aldo – Pitta i Hammersmarkowej.

W sumie: jeden „groch z kapustą”, grafomański jak „sto pieronów”, można istotnie się pośmiać (z „tfurców” i producentów tej chały… oraz z aktorów, którzy zgodzili się w niej wystąpić – no, chyba z wyjątkiem Waltza, bo on jeszcze jakoś się tam zaprezentował na tle tej aktorskiej i scenariuszowej miernoty…). Ale właśnie a propos Waltza, a raczej granego przezeń Standartenfűhrera Landy: ten spryciarz jednak wywąchał cały spisek i poaresztował uczestników, aktorkę Hammersmark zaś (pracującą dla wywiadu brytyjskiego, czyli taką niemiecką „Matę Hari”)  zadusił na śmierć. Shossanna i Friedrich Zoller się wzajemnie zastrzelili w sali projekcyjnej, obok projektorów. Landa zaaranżował całą sprawę tak, by dwóch „bękartów” pozostawić jednak w sali kinowej z ich ładunkami wybuchowymi przywiązynymi do nóg (od kogo się hollywoodczycy nauczyli takiego „settingu”: od Osamy Bin Ladena?). Porucznika Aldo Raine’a i jeszcze innego „bękarta” usadził przy biurku, przy którym też zasiadł. Sprytny SS-Mann, wiedząc (było już po lądowaniu Aliantów w Normandii), że wojna zbliża się do końca i koniec III Reichu bliski, postanowił zagrać vabanque:

na biurku ustawił telefon. Zapowiedział, że wystarczy, aby zatelefonował, a cała „akcja Kino” spali na panewce, bo każe aresztować tych dwóch pozostałych „bękartów”. Ale… jeżeli Raine skontaktuje go ze swymi dowódcami, a ci zagwarantują mu bezpieczeństwo, to on pozwoli na dokończenie w kinie likwidacji szefów III Rzeszy i zaoferuje swoją „warunkową kapitulację”. Warunkową, bo chciał obywatelstwa USA i posiadłości na jednej z amerykańskich wysp. Dodatkowo chciał sutego wynagrodzenia, medalu kongresowego za zasługi w rychłym zakończeniu II Wojny i uratowaniu w ten sposób niezliczonych istnień ludzkich. Wybieg się udał i porozumienie zostało zawarte.

Dlatego też zemsta Shossanny (już po jej zastrzelniu przez Friedricha) się udaje. Niespodziewający się niczego generałowie, admirałowie niemieccy, wraz z nimi całe OKW, Hitler, Bormann i Goebbels pokładają się ze śmiechu nad każdym pokazanym na ekranie celnym strzałem Zollera, kładącego trupem jednego „jankesa” za drugim. Owacje i brawa zdają się nie mieć końca. Szczególnie Hitler wybucha wariackim śmiechem raz po raz, jakby oglądał Flipa i Flapa… I oto w tej swojej wesołości widzowie zaskoczeni zostali przez zemstę Shossanny, doprowadzonej do skutku przez jej murzyńskiego kochanka… Całe kino płonie, hitlerowcy giną od ognia i kul (gdy Donowitz – Roth wraz z kumplem do nich strzelają, rozwalając twarz Hitlera kulami), a z ekranu patrzy na nich twarz Shossanny z nagranego przez nią filmiku i ściga ich jej głos: „Nazywam się Shossanna Dreyfus. Oto twarz żydowskiej zemsty” (wnosimy o nagrodę dla „tfurcuf” tego filmu. Nagrodę za „Najbardziej Totalny Kicz Roku”. A może by tak od razu „Złotą Palmę” i „Oskara”?).

Ale to jeszcze nie koniec. No bo musimy wiedzieć jak skończy się saga pozostałych przy życiu bękartów i Hansa Landego. Porozumienie, które Landa ma z dowództwem USA jest takie, że ma on dowieźć swoich jeńców do amerykańskiej linii frontu. Tam sam ma się dobrowolnie stać ich jeńcem i jego kierowca i podwładny również. Aliści, tego drugiego Niemca „bękarty” zabijają zaraz po zwróceniu im broni przez Landę. Dokonują także oskalpowania go. Sam zaś Landa otrzymuje od nich… wycięcie nożem swystyki na swoim czole… I tę swastykę Aldo Raine uznaje za swoje największe arcydzieło… tym się kończy film.
Właściwie kiczowatość całego obrazu jest tak denna, że na dobrą sprawę nie wiadomo, czemu całości tych wypocin nadano tytuł „Inglourious Basterds”… Przecież bohaterów było tam więcej niż tylko tych dziewięciu (a w pewnym momencie dziesięciu) mężczyzn. Może chodziło po prostu o to, by ich wyczyny szczególnie podkreślić? A może całą akcję filmu wymyślono po prostu jako tło do pokazania paru Zydów zarzynających, rozstrzeliwujących i skalpujących Niemców oraz wyrąbujących im mózgi kijem do baseballa?

Tak czy owak, dość niespodziewanie najwięcej pochwał za swą rolę w filmie dostaje jednak nie Brad Pitt za ten „sandwicz z kapustą kiszoną” ani Eli Roth za „sportowe” zabawienie się czaszką Rachtmanna niczym piłką baseballową, lecz Christoph Waltz jako Hans Landa. A że i sama rola jest zdecydowanie w filmie najciekawsza, to zamierzałem nawet niniejszemu komentarzowi nadać tytuł „Triumf Standartenfűhrera”. Trochę był ten „triumf”przyćmiony tą wyciętą mu na czole swastyką w ostatniej scenie, ale przyznać trzeba, ża jak na takiego bandytę, to karę dostał śmiesznie małą… A na dodatek dostać miał jedno z najwyższych odznaczeń amerykańskich, ogromną emeryturę i sporą posiadłość w USA. To wygląda wręcz na swego rodzaju „podbój”, nieprawdaż?
W połączeniu zaś z aktorstwem Waltza (jeden z krytyków napisał nawet: “Waltz jest odtwórcą najlepszej roli drugoplanowej roku, grając złego człowieka w sposób sprawiający, że chce się go lubić“), deklasującego na planie wszystkich bez wyjątku kolegów, w tym samego Brada Pitta, daje to dość nieoczekiwany wynik jak na „dzieło”, o którym można całkiem spokojnie powiedzieć, że jest produkcji żydowskiej… Aktor ten dostał już za tę swoją rolę szereg nagród…

Jest się zatem z czego pośmiać. Również z krytyków, tak teraz, niemalże jak na komendę, piejących z zachwytu nad tą kiczowatą mieszaniną grafomanii i gloryfikacji przemocy. Ale i skląć ten film się da równie dobitnie – za tę samą mieszaninę grafomanii i przemocy… Kto pieje dziś z zachwytu nad „Bękartami”? Otóż bardzo często ci sami krytycy, którzy ledwie 5 lat temu niemal krztusili się z oburzenia nad „Pasją Chrystusa” Mela Gibsona… A co ich tak oburzało w owej „Pasji”? Ano, nadmiar przemocy… Znany nam jest nawet co najmniej jeden katolicki dziennikarz, który wtedy nazwał tamten film „Ewangelią według markiza de Sade”…(jak nazwie on dziś „Bękarty wojny”?). Jednak przynajmniej w odniesieniu do „Pasji” można było powiedzieć, że Gibsonowi chodziło o odtworzenie egzekucji poprzez krzyżowanie. I uczynił to na podstawie historycznych opisów takich egzekucji oraz na podstawie znalezisk archeologicznych potwierdzających używanie poszczególnych narzędzi. Część krytyków twierdziła, że główne przesłanie śmierci Pomazańca zostało przez pokazanie krwawych scen zamazane lub wręcz utracone. Inni zaś twierdzili, że nie zostało utracone, a nawet, że zostało dobitniej podkreślone. Co jest zupełnie normalną różnicą zdań.

No dobrze, a jakie jest „główne przesłanie” filmu „Bękarty wojny”? Może coś w rodzaju: „bądź antysemitą, a rozwalimy ci czachę kijem baseballowym!”? A może żadnego przesłania nie ma, po prostu chodzi o rodzaj rozrywki mieszanej z dawką grozy?

Za co więc właściwie film Quentina Tarantino zbiera całą „ulewę” pochwał od krytyki, która po dużej części zachowuje się istotnie tak, jakby jej ktoś dał „cynk” do wzniosłych recytacji? Przecież ani scenariusz nie zasługuje na nic podobnego, ani montaż filmowy, ani scenografia. Ani gra aktorska (poza Waltzem, rzecz jasna). No, muzyka jest w sumie nienajgorsza, ale to akurat samo w sobie nie uzasadniałoby tych dytyramb. Kto wie, czy aby ci krytycy, z takim niemal “nabożeństwem” wypowiadający się o ostatnim “płodzie” Tarantina, nie przypominają aby tych skarykaturowanych notabli hitlerowskich wyjących z zachwytu nad filmem “Stolz der Nation” w owym kinie paryskim na krótko przed katastrofą? Jeszcze ileś tam podobnych “bękartów” spłodzi kino pewnego autoramentu, a “katastrofa” nie ominie owych krytyków również, gdy już powszechną wiedzą się stanie jakie knoty oni wychwalają. Utrata twarzy po takich bezeceństwach też będzie katastrofą. Dla nich samych – miejmy nadzieję, że równie prędką i niespodziewaną jak ta kinowa, która budzi ich głośne zachwyty.

Pod względem prezentacji przemocy film ten plasuje się znacznie poniżej innych filmów, nawet niesławnego filmu  “Jud Suss” , czyli tego obrazu filmografii nazistowskiej, któremu swego czasu nadano ogromny rozgłos i który uchodzi wciąż u wielu za szczególnie niesławny film… W tym filmie hitlerowskim jest tak na dobrą sprawę tylko jedna scena przemocy porównywalna z tymi „bachanaliami”, które rozgrywają się na planie „Bąkartów wojny”: jest to scena końcowa, w której ów Zyd, Oppenheimer, zostaje publicznie powieszony. Ale to powieszenie pokazane jest z daleka, nie w zbliżeniu. Nie ma więc szczegółów charakterystycznych dla zbliżeń: nie ma wytrzeszczu oczu, nie ma języka wypychanego z gardła przez zaciskającą się na szyi pętlę. Nie ma zatem tego wszystkiego, co tak charakteryzuje niektóre sceny „Bękartów” czy też w ogóle wielu innych filmów współczesnych. To już jest różnica nie tylko między poszczególnymi filmami (które dla piszącego są oba filmami niesławnymi), ale wręcz jest to różnica między całymi pokoleniami kinematografii. Kiedyś kino nie upajało się tak przemocą i jej prezentacją jak obecnie. Obecnie panuje coś w rodzaju zachłystywania się przemocą. Stąd biorą się filmy, które nawet nie są już bazowane na uznanej literaturze, choćby takiej jak powieść Liona Feuchtwangera „Jud Sűss”, lecz na grafomańskich wypocinach, pełnych przemocy i jej gloryfikacji, zupełnie tak, jakby autorzy wyszli z założenia, że im więcej jest na ekranie walenia po pyskach, podrzynania gardeł, rozstrzeliwania i rozwalania czaszek, tym lepszy jest film…
___________________________

W „Bękartach” zademonstrowano również inny, fikcyjny film. Ten niemiecki film, co miał być owym „wydarzeniem” z premierą w kinie Shossanny. W filmie tym również trup miał się ścielić gęsto za sprawą Friedricha Zollera i doktora Goebbelsa. Była to owa „Duma Narodu” czyli „Stolz der Nation”. Ten niemecki tytuł potem widać w reklamie. Niby błędu tu nie ma. Ale w III Rzeszy pewnie zamiast „Nation” użytoby słowa „Volk”, bo jest słowem niemieckim, podczas gdy „Nation” pochodzi z łaciny. Trzeba bowiem wiedzieć, że III Rzesza była jednym z niewielu państw w historii nowożytnej, gdzie w dużej mierze z powodzeniem wyparto słowa obcojęzyczne. Więc, gdyby taki film powstał, to miałby pewnie tytuł „Stolz des Volkes”. Filmu takiego jednak nie było, więc Hitler nie mógłby się tak wariacko w kinie śmiać. W ogóle niemieckie kino owego czasu nie było nastawione na pokazywanie zbyt wiele zabijania. Hitlerowcy mogli, i owszem, zabijać w rzeczywistości, ale ich kino wojenne było stosunkowo łagodne pod tym względem, gdy chodziło o filmy pokazujące II Wojnę. Stosunkowo najbardziej brutalnym filmem fabularnym z owego okresu III Rzeszy, oglądanym przez piszącego te słowa, jest film “Heimkehr”  („Powrót”) z roku 1941 (reżyseria: Gustav Ucicky), w którym te brutalne sceny to sceny prześladowania mniejszości niemieckiej w Polsce przez polskie władze. Ale i te sceny są bardzo łagodne w porównaniu do tego, co oferuje nieraz współczesna nam kinematografia. Zabici pojawiają się też rzadko w tych fabularnych filmach wojennych, które pokazują działania wojenne, jak  „U-Boote westwärts!” (też z 1941 roku), w którym „gościnnie” zagrał w epizodzie końcowym nawet admirał Dőnitz…

Więcej już widać poległych w tych filmach fabularnych, które odnoszą się do konfliktów militarnych przeszłych epok, jak “Der Groβe Kőnig” („Wielki Król”) z 1942 roku, o Wojnie Siedmioletniej i Fryderyku Wielkim (już na początku pokazana jest bitwa przegrana przez Fryderyka pod Kunersdorf) albo w pochodzącym z roku 1944 (premiera 30 stycznia 1945) kolorowym filmie “Kolberg” („Kołobrzeg”) o obronie Kołobrzegu przed wojskami napoleońskimi w roku 1807. 

Oczywiście, pomijając już różny charakter filmów, obok „Wielkiego Króla” czy „Kołobrzegu” owe „Bękarty wojny” nie mogłyby, pod względem wartości scenariusza, nawet stanąć, taką nędzną są szmirą…
Nie ustrzeżono się też błędów mniejszego kalibru.
Na przykład błąd pojawia się ilekroć używane jest słowo „kino” przez niemieckie postacie filmu. To słowo w niemieckim też istnieje, to prawda. W III Rzeszy jednak preferowano czysto niemieckie słowo „Lichtspiel”, czasami też „Lichtspieltheater”…

Byka dopuszczono się w scenie, gdy aktorka von Hammersmark tytułuje Hansa Landę „pułkownikiem” („Oberst”), gdy każdy w Niemczech hitlerowskich wiedział, że w SS ta ranga znana była jako „Standartenfűhrer” (czyżby niemieccy ko-producenci filmu nie mogli poinformować żydowskich hollywoodczyków?). Ten „pułkownik” wlecze się zresztą za Landą przez cały film, diabli wiedzą czemu…

A jak prezentują się znane postacie hitlerowskie w tym filmie? „Hitler” w ogóle nie jest do siebie podobny, tylko czesane na lewo włosy oraz wąsik na to wskazują, a twarz mu zrobiono celowo chyba bardziej demoniczną niż była. „Goebbels” w filmie wygląda praktycznie na… niemal każdego, kogo chcemy, tylko nie na Goebbelsa…
W filmie pojawia się (co prawda nic nie mówi) nawet „der dicke Hermann” czyli marszałek „Hermann Gőring”. Bardzo słusznie, że w momencie jego pokazania na ekranie pojawia się napis z jego nazwiskiem i strzałką go pokazującą, bo istotnie moglibyśmy się nie domyśleć, że to ma być on… Z recenzji wynika też, że ma tam być i Martin Bormann, ale nie byliśmy w stanie zlokalizować w filmie nikogo o jego wyglądzie… Na sali kinowej mignęły nam za to postacie, które, gdyby lepiej dobrano fizjonomie, mogły być „Runstedtem” oraz „Dőnitzem” (a może zamiast „Runstedta” był to „Keitel”?). W tym zmasowanym zbieraniu co ważniejszych postaci wierchuszki III Rzeszy w jednym kinie aż zaskakuje brak jednego z czołowych asów tej wierchuszki: „Heinricha Himmlera”. To „Bormann” był (podobno), a „Himmler” to co, „płotka”? Zwłaszcza, że to Himmler był najbardziej złowrogą postacią dla Zydów, jakże można było o nim tak niespodziewanie zapomnieć i nie rozwalić mu brylatej twarzy gradem kul? (ach, te niedoróbki!).

W sumie obraz tego filmu to obraz żenującego „komiksu” o słabej treści, ale za to z dawką zabijania. Co sądzić o takich „dziełach”?

Spróbujmy sobie wyobrazić nasze własne, polskie, stosunki w historii z Ukrainą. Załóżmy na moment, że na Ukrainie powstaje film „Bękarty Galicji” o dziewięciu ochotnikach, co to nożami i kijami do gry w palanta sieją postrach polskiej policji, rządu i wojska na Kresach. Wyobraźmy sobie plakat reklamowy takiego filmu, podobny w charakterze do plakatów „Inglourious Basterds”: na zakrwawionym kiju do palanta wisi zmiętoszona i pokrwawiona rogatywka… A ukraińska krytyka szaleje z zachwytów i pisze o „triumfalnym powrocie” reżysera filmu, rozpływa się nad akcją i grą aktorską. Film otrzymuje nagrody filmowe i nawet w Warszawie odbywa się bombastyczna premiera z udziałem „tuzów” polskiej i międzynarodowej „śmietanki” kulturalnej (podobna do tej, jaką zorganizowano filmowi Tarantina w Berlinie…).
Potrafimy sobie wyobrazić film „Bękarty Palestyny” o grupie bojowników, traktujących „po Pittowsku” i „po Rothowsku” oficerów Mossadu i armii izraelskiej (też z tymi nożami i kijami do gry…), albo wycinających im Gwiazdę Dawida na czołach? Lub co najmniej “arabskiego Brada Pitta” z “humorem” mówiącego wystraszonemu Izraelczykowi „więc wyjmij ten twój kosher-food-licking-finger i pokaż na mapie to, co chcę wiedzieć”.
Co by powiedziała „krytyka”? Co do mnie osobiście, to film Tarantina nasunął mi pomysł zupełnie nowego scenariusza, “Drei Kameraden im Einsatz”. W końcu, jak już sobie pozwalać, to idźmy dalej (choć nie z taką dewiacyjną skłonnością do upajania się zabójstwami…).