Link do polskiej wersji
At the end of time on a huge green slope by the blue ocean, over which the equally blue sky stretched, uncounted human crowds gathered. There were people present of  all races, nations, languages, cultures, walks of life and epochs. There were martyrs for all faiths, victims of political murders, those exposed to radiation in Hiroshima and those burned alive in Dresden. There were the victims and their oppressors, some of them very well known… There were also those who normally and quietly ended their days. They all had now to be judged. A long and gloomy silence reigned…

However, from time to time, it was punctuated by loud discussions. “Does God have the right to judge us? And what does he know about suffering? “- questions were asked.
There were people ready to argue loudly with God, screaming at him, despise him almost like a pariah and to beat the table with their fists (if only there was a table…).

“He does not have to make difficult choices or seek truth in order to get closer to… himself!”  a young theology-student exclaimed with a hint of arrogance in his voice.

“And why would he judge me?! Let him get lost with his ‘judgements’!!!”  a young Chinese woman was indignant. “I was not even twenty, when during the war he cut off my head!”.  She pointed her finger at one frightened and shamed Japanese. “May I know where that “Lord of All Creation” then deigned to be??!!”

 “See!”  muttered an atheist with a red-and-gold badge in his lapel. “I guess I was right not to have believed in that vampire then, for I would have been  unnecessarily and constantly upset by his helplessness and indifference full of obvious boorishness”. 

 “He sits up in Heaven, where there are no tears, suffering, hunger, cancer, AIDS… What an idea has he of what a man must often go through…?”  an old Indian asked with a grimace on his face.

“Well, let us not exaggerate, ladies and gentlemen!”  interrupted a well known Catholic activist. “After all it is He who created this world and knows it better than all of us together…”

“…That’s even worse for him, because it means he only played with us like with dolls!!!”

And so it went for some time. In the end representatives were delegated, who had to bargain with God on behalf of humanity. They decided that in order to gain any right to judge anyone, God must first be born as a pariah (preferably out of wedlock), must be betrayed, scarred, spat on, considered to be an idiot, drugged by “benign” doctors in a mental clinic, and preferably  himself  be judged. Yes, and convicted in a legal farce and put to death naked. And necessarily let him die in agony…

And again they lapsed into a long silence. It seemed for certain that such a sentence indeed once passed…

“Yes, but to the one called “the Son of God”, not to “God the Father” said an elderly Freemason, tapping his forehead.

„Well… much less would probably suffice… Let him be only threatened with death, let him be bashed a few times by “unknown assailants” and let him go behind bars for a few years for just saying what he thinks!”  added an old revisionist with a wry mouth who did not believe in “gas chambers” or in “six million Jews”.

“You blaspheme terribly.  Great punishment will befall you!”.  A priest in a cassock got upset and a few people echoed his words: “Shame! Even here, in the face of the Most High you have the audacity to argue?!”

At that point Felix Dahn, so far remaining silent, a lawyer, historian and writer born in Munich and deceased in Breslau, the author of  “A Struggle for Rome”, interfered:

“Once I had a heated row with the Bavarian King Ludwig II, literally arguing with him all night. And how! We were arguing about politics and moral issues. At one point I told him straight that he was “blinded by hatred”. I said that to a king! In the morning… he warmly thanked me for my sincerity. He stressed that nobody had long been so honest with him. He was accustomed to the fact that in conversations with him people only praised and toadied to him…

Our own resentments are only part of one, never-ending conversation with the infinite, the eternal, part of a conversation  which enables us – through confrontation with others – to know ourselves and thus perform a kind of ’self-examination’ before the final confession.

Anyway, if the King of Bavaria could show his magnanimity, then what to expect from the King of Heaven who knows us probably a bit better than that romantic loner from the Neuschwanstein Castle?” 

Once again there was a long silence. But this time it was not so depressing…

Moja rana z I Wojny

Służyłem w latach 1911 – 1913 w 9-tej Kompanii 2 Pułku Grenadierów Gwardii im. Cesarza Franciszka.
Nadszedł rok wojny, 1914.

Korpus Gwardii został wprowadzony do walki na Zachodzie, przeciwko Francji i Belgii. 2 Dywizja Piechoty Gwardii rozpoczęła 11 sierpnia marsz na twierdzę Namur, najpierw jednak idąc na małe miasteczko Auvelais w Belgii, przed Namurem. W tamtych dniach sierpniowych panował upał nie do opisania. Marsze były męczące, szliśmy poprzez miasta, wsie i pola, poprzez zbocza i strome wzniesienia. Widziało się uciekających ludzi, od czasu do czasu jeńców belgijskich i francuskich. Tu i tam płonące domy.
Sześciu niemieckich ułanów, którzy zostali podczas rekonesansu zaatakowani i obezwładnieni przez wysuniętą placówkę francuską, widzieliśmy potem leżących martwych na wozie.

I oto nadszedł dzień 21 sierpnia 1914 roku. Nasz pułk maszerował bez ustanku już od wczesnych godzin porannych. We wczesnych godzinach popołudniowych, na rozkaz dowódcy dywizji, zatrzymaliśmy się na wielkiej łące położonej parę kilometrów przed miastem Auvelais, by odpocząć. Rozdzielano  posiłki. Większość spała po długich, wyczerpujących marszach. Jednak odpoczynek nie trwał długo, gdyż już po około dwóch godzinach nadjechał łącznik z meldunkiem, że nieprzyjaciel znajduje się w pobliżu.
Słyszano też z daleka wystrzały karabinowe. Zabrzmiała komenda: przygotować się!
Dowódcy kompanii rozkazywali: do broni! I dywizja ruszyła.

Marsz wiódł przez wioskę. Za nią znajdowało się bardzo szerokie zbocze. Poniżej płynęła rzeczka. Ze zbocza widać było płonące miasteczko Auvelais. Zakomenderowano: kompaniami w dół zbocza! I biegiem ruszyliśmy do płonącego miasta. Po obu stronach ulicy płonęły domy. Grupami kierowano się na lewo i prawo, gdyż snajperzy strzelali wciąż z okien piwnic. Wszędzie wisiały jeszcze flagi francuskie i belgijskie. Wkrótce ujrzeliśmy pierwszych rannych. Po około trzech godzinach cała dywizja znalazła się w miasteczku. Tam miała się ona na nowo sformować dla dalszej ofensywy.

Gdy już całe miasteczko było zapchane, włączyła się do akcji francuska artyleria. Jeden pocisk spadał za drugim na miasto, serie wybuchów trafiały coraz bliżej. Zdawało się, że rozpętało się piekło. Widziało się, jak się domy zapadają. Powstał całkowity rozgardiasz. Głośne stały się teraz wołania rannych o pomoc, ulice rozbrzmiawały okrzykami komend
nakazującymi dalszy marsz biegiem ku nasypowi kolejowemu znajdującemu się za miastem, coraz gęściej w uszach huczały wybuchy.

Rezerwa 1913. R. Stolka stoi drugi od prawej

Wtedy bezpośrednio za mną eksplodował granat i natychmiast poczułem straszliwe uderzenie w prawą goleń niczym kopytem końskim i osunąłem się na ziemię. Zrobiło mi się czarno przed oczami. Gdy po chwili przyszedłem do siebie, widziałem co się stało, leżałem w grupie z poległymi i ciężko rannymi. Wtedy po raz pierwszy opanował mnie strach i wyczołgałem się jakieś 50 metrów z tamtego miejsca i oparłem się o mur domu, po czym straciłem przytomność.

Obudziło mnie potrząsanie mego ramienia przez kolegę z artylerii polowej, wskazałem mu moją nogę leżącą w kałuży krwi. Der Kamerad przeciął cholewę buta, ściągnął ją i założył mi prowizoryczny opatrunek. Potem wyciągnął swoją manierkę i dał mi pić – w środku był alkohol. Nieustannie huczały i świszczały wokół nas granaty. Gdy tak klęczał obok mnie, nadleciał ku nam granat i trafił jednego z jego koni w brzuch. Koń stanął dęba i upadł. Granat nie eksplodował i leżał przed koniem. Było to około 4 metrów od nas. Gdyby eksplodował albo uderzył w wóz zapełniony granatami, byłoby już po nas i po całej ulicy. Artylerzysta odskoczył szybko ode mnie, odprzągł zabitego konia i odjechał z miejsca z 3 pozostałymi końmi.

Z ogromnej utraty krwi ponownie straciłem przytomność. W ciemnościach znowu obudzono mnie potrząśnięciem. Byli to sanitariusze, którzy wozem polowym odwieźli mnie do budynku opatrunkowego. Leżeli tam również ranni Francuzi i Belgowie. Właśnie przybył także mój dowódca batalionu, p. Gehring, ranny w ramię, podszedł do mnie, podał mi rękę mówiąc: to również Kamerad z mojego batalionu. Teraz przyszedłem już nieco do siebie, mogłem klarowniej myśleć. W ciemnościach stale słyszeć się dało okrzyki Hurra! Niemców, którzy ostatecznie zdobyli szturmem miasto i nasyp kolejowy. I gdy przez krótki czas tak leżeliśmy, nagle francuski granat uderzył w budynek, niszcząc całą ścianę. Teraz nie byliśmy już chronieni od wiatru i pogody. Szybko zostaliśmy więc przeniesieni do innego punktu opatrunkowego, gdzie wyciągnięto mi pierwsze odłamki kości z nogi.

Żołnierz Gwardii Cesarskiej

Później zostaliśmy przetransportowani do belgijskiego szpitala, który wyglądał raczej jak obóz dla rannych niż jak szpital. Przede wszystkim była tam wielka sala, w której leżeli tylko ranni Francuzi i Belgowie. Niemcy zostali pomieszczeni w mniejszych pokojach, pokoje te wyglądały niczym klasy szkolne, nie jak sale szpitalne.

Leżałem w pokoju z 10 ludźmi. Traktowanie przez lekarzy, personel i pielęgniarzy było nędzne. Wymienię jedną rzecz: na śniadanie około 9:00 rano dostawaliśmy jedną kromkę suchego białego chleba i czarną kawę, na obiad jedynie cienką zupę kartoflaną i nic więcej. Na kolację około 7:00 wieczorem znowu kromkę białego chleba i czarną kawę. I tak codziennie. To już w więzieniu nie może być gorzej. Pielęgniarze, poza posiłkami, więcej do nas nie zaglądali. Najgorzej było w nocy. Można wtedy było wołać, dzwonić, krzyczeć i nikt nie przychodził. Wszyscy byliśmy ciężko ranni, nikt nie mógł pomóc innym. Więc niejeden robił pod siebie. Niektórzy koledzy pozbawieni pomocy zmarli.

Pewnego dnia przyszedł lekarz, obejrzał moją nogę i powiedział pielęgniarzowi, by mi wcześnie rano niczego nie podawał do jedzenia, gdyż moja noga zostanie amputowana. Tyle zrozumiałem i pomyślałem: możecie mnie sobie szukać, ale nie dam się operować.
I rzeczywiście następnego dnia przyszli sanitariusze z noszami, chcąc mnie zanieść do sali operacyjnej. Obydwu ich energicznie odprawiłem. Wtedy przyszedł lekarz osobiście. Jemu też odpowiedziałem: nie pozwolę sobie amputować nogi. Na to on, że się wobec tego już nią też nie będzie zajmował. I tak pozostało.
Mijały dnie, po czym, na moje wielki szczęście, przybył w odwiedziny do rannych pewien wyższy rangą niemiecki lekarz sztabowy. Gdy wkroczył do naszej sali, to lekarz wniósł natychmiast na mnie skargę, że odmówiłem operacji. Lekarz sztabowy zbliżył się do mnie, spoglądając na mnie nieco gniewnie i powiedział: wiecie, że jesteście żołnierzem i macie słuchać również rozkazów lekarza. Wtedy odpowiedziałem: Herr Oberstabsarzt, w każdym niemieckim szpitalu pozwolę się operować, ale nie tutaj. Stabsarzt zapytał: dlaczego, dlaczego? Odpowiedziałem: Herr Oberstabsarzt! Proszę zapytać tutaj tych kolegów, którzy są jeszcze przy życiu. Niemal każdego dnia umiera jeden kamerad za drugim – pozbawiony jakiejkolwiek pomocy. Gdy moi koledzy to potwierdzili, wtedy zagrzmiał na lekarza belgijskiego aż temu odebrało słuch i mowę: jeszcze sobie porozmawiamy! Lekarz stał blady niczym kreda i cichy jak mysz.

"Kindersaal" w Duisburgu

Zostaliśmy później przeniesieni do baraku z adnotacją: zdolny do transportu do Niemiec.
Specjalnym pociągiem medycznym przybyliśmy 9 września w godzinach popołudniowych do Niemiec. Jedni ranni zostali rozładowani w Kolonii, inni w Düsseldorf, a jeszcze inni, wśród których byłem i ja, w Duisburgu. Tam zostaliśmy rozmieszczeni w rozmaitych szpitalach. Ja wraz z innymi znalazłem się w Diakonenhaus. Był to, by tak rzec, szpital ewangelicki.

Gdy przyniesiono mnie na oddział opatrunkowy i zdjęto mi opatrunek, doznałem zawrotu głowy, wszystko było zaropiałe. Noga wyglądała straszliwie. Wszystko z powodu niedbalstwa tego belgijskiego lekarza. Był to najwyższy czas, że tam przybyłem, gdyż był to już początek gangreny. Lekarz kłuł mi stopę igłą, ja jednak niczego nie czułem. Gdy już obmyto mi ranę, założono mi świeży opatrunek, zaniesiono do pięknej sali i położono do śnieżnobiałego łóżka. Powiedziałem siostrze, że jestem brudny i szkoda białego łóżka. Siostra odpowiedziała: to nic nie szkodzi, proszę spać spokojnie. Przedtem jednak siostra przyniosła mi coś do jedzenia i picia. Potem zasnąłem mocno, była to pierwsza dobra noc od czasu odniesienia rany.

Ok. 1900 r. Katolicka Pierwsza Komunia Rafała. Obok jego ewangelicka matka, Emilie (z d. Rieger)

Następnego dnia zostałem umyty, otrzymałem swoją bieliznę. Następnie radca sanitarny obejrzał ranę, wypytywał mnie o to jak do tego doszło, że rana wygląda tak źle. Opowiedziałem mu całą historię o szpitalu belgijskim, o zaopatrzeniu, traktowaniu przez lekarzy i personel medyczny, o tym jak chcieli mi amputować nogę, na co nie chciałem zezwolić, więc pozostawili ją bez jakiegokolwiek leczenia. Radca sanitarny zauważył: tak, wierzę, że z powodu byle małej rany chcieliby od razu amputować. I dzisiaj rana na to wygląda. Powiedziałem mu: Herr Sanitätsrat, jeżeli to absolutnie konieczne, to zgodzę się na amputację. Odpowiedział: Cóż, zobaczymy, zrobimy wszystko, co możliwe, by uratować nogę. Potem wyjął jeszcze kilka odłamków i założył mokry opatrunek, po czym włożył nogę w szynę. Co drugi dzień zmieniano opatrunek tak długo, jak długo rana była zaropiała. Trwało to około 3 tygodni zanim wypłynęła na nowo krew. Wtedy też na nowo wyczuwałem każde ukłucie. Dopiero wtedy noga została prześwietlona. Zauważono wtedy, że w kości tkwił spory odłamek granatu (4 na 2 cm). Został wyciągnięty przy sporym bólu, po czym wyczyszczono ranę – a raczej szereg ran. Nowy opatrunek został założony oraz szyna. Szyna sięgała od pięty po udo. Pod piętą znajdowała się mała poduszka, by chronić piętę przed poranieniem.
Nie dało się założyć gipsu ani wyciągu, gdyż kości były rozdzielone i stopa wisiała jedynie na ścięgnie. Przy każdej zmianie opatrunku przewracała się na bok. Ponieważ mogłem jedynie leżeć na plecach, podłożono mi poduszkę powietrzną.

Obecnie rana nie była opatrywana już tak często, co najwyżej 2 do 3 razy na 14 dni. Ponieważ kość już się zaciskała, więc od czasu do czasu przeprowadzano operacje. Otrzymałem potem łóżko przy oknie, by móc cokolwiek widzieć na zewnątrz.

Tak mijały dzień za dniem, tydzień za tygodniem, miesiąc za miesiącem i wciąż tak leżałem. Dopiero po roku na kości pojawiła się chrząstka. Teraz byłem szczęśliwy, że mogłem się położyć na boku. Po około 13 miesiącach przyniesiono mi kule, bym czynił próby chodzenia. Początkowo szło bardzo ciężko, bez przerwy z zawrotami w głowie. Z biegiem czasu zaczęło iść coraz lepiej, przy dużej pomocy sióstr. Po 14 miesiącach mogłem już chodzić o kulach bez niczyjej pomocy.

"Karta ze słowami pociechy na pamiątkę moich 23 urodzin"

Dodatkowe nieszczęście doszło jeszcze do tego. Latem 1915 roku zachorowałem na dur brzuszny. Przez 14 dni leżałem obłożnie chory. Wychudzony na szkielet, gdyż niczego nie wolno mi było jeść. Przy tej chorobie wypadły mi niemal wszystkie włosy. Bóle stały się gorsze niż od rany. Przy wypróżnianiu stale w bólach wypływało trochę krwi. Pewnego dnia usłyszałem jak radca sanitarny powiedział siostrze Klarze: jeśli nie będzie poprawy do jutra, poślemy Rafała do baraku izolacyjnego. Obleciał mnie strach. Nasza piękna sala znajdowała się na parterze. Stamtąd mogłem obserwować wszystko, co działo się na zewnątrz. Mogłem więc widzieć, jak codziennie wynoszono martwych z baraku epidemicznego do kostnicy. Byłem wenętrznie tak rozdrażniony, że gorączka skakała mi nawet wyżej niż zwykle. We dnie i w nocy powyżej 39 stopni. Rozmyślałem przez cały dzień. Odczekałem aż przyszła siostra z nocnej zmiany, młodziutka nowicjuszka.

Przywołałem ją do siebie. Przyszła i zapytała czego sobie życzę. Powiedziałem jej: siostro! Proszę mi przynieść coś do picia, mam wielkie pragnienie. Dwukrotnie odmówiła stwierdzając, że nie wolno jej. Za trzecim razem podniosłem głos. Powiedziałem jej: Siostro! Jeżeli siostra niczego mi nie przyniesie, to wstanę i będę jeść i pić co tylko wpadnie mi w ręce.

W ten sposób zapędziłem ją w kozi róg. Musiała przecież wiedzieć, że nie mogłem chodzić. Zapomniała o tym. Najpierw zawahała się przez chwilę, potem się zdecydowała i przyniosła mi, pod osłoną nocy, gdy wszyscy spali, nie zapalając światła, szklankę pełną dymiącej herbaty. Trzymała szklankę przy moich ustach, bym mógł pić. Ja jednak złapałem szklankę i wlałem jej zawartość do gardła. Zrobiło mi się nagle bardzo gorąco, grube krople potu wystąpiły mi na czole, zasłabłem i straciłem przytomność. Po dłuższej chwili obudziłem się potrząsany przez siostrę, zauważyłem, że płakała. Powiedziałem jej: Siostro, już jest dobrze, nie czuję żadnych bólów, po czym zapadłem, po tych wszystkich bolesnych dniach i bezsennych nocach, w głęboki sen.

Lekarze z Diakonenhaus

Gdy znowu obudziłem się potrząśnięty przez kogoś, stali wokół mnie lekarze i siostry. Naczelny lekarz powiedział do mnie: Rafale, spaliście przez 36 godzin. Po czym spytał, czy mnie coś boli. Powiedziałem, że nie, jestem tylko trochę zmęczony. Lekarz odpowiedział: to proszę spać dalej. Więc spałem dalej. Wieczorem otworzyłem oczy znowu. Siostra przyniosła mi wtedy coś ciepłego do picia, potem nastała noc i znowu spałem. Następnego dnia obudziłem się dość rześki. Wówczas lekarz powiedział siostrze: Rafał musi teraz przez kilka dni pozostawać na ścisłej diecie i jeść tylko małymi porcjami.
W taki sposób uniknąłem baraku epidemicznego.

Sam trochę byłem odpowiedzialny za tę chorobę, gdyż na owoce piłem kilka szklanek piwa. Owej młodej siostrze mam wiele do zawdzięczenia, że przyniosła mi herbatę. Kto wie jakby się to bez niej zakończyło. Muszę tu wspomnieć, że mimo całego swego zmartwienia, cierpienia i bólu wszystko to było do zniesienia, gdyż opieka była bardzo dobra, lepszej nie można sobie wyobrazić. Lekarze dokładali wszelkich starań w odniesieniu do każdego rannego.  Leczyli wszystkich na miarę swych najlepszych możliwości. Pielęgnacja i opieka były jedyne w swoim rodzaju. Wszystko było wzorowo czyste. Żywiono dobrze i obficie pięć razy dziennie. Siostry, były to ewangelickie siostry zakonne, które z poświęceniem i z wielką starannością pielęgnowały oddanych im pod opiekę rannych. Miałem, nie chwaląc się, pod tym względem szczególne szczęście. Jako że byłem tym, który najdłużej był przykuty do łóżka, to stałem się w tej pięknej sali dziecięcej ich trudnym dzieckiem.  Stąd też najlepiej się mną zajęto. Siostry, a zwłaszcza siostra Klara, czyniły wszystko, aby mi uprzyjemniać ten nudny czas. Spełniano każde moje życzenie.

Z przyjacielem Merbitem z Saksonii

Na kaloryferze pod oknem zamocowano deseczkę, na której miałem rozmaite rzeczy. Były tam książki, wyroby tytoniowe, fajki, gry, utensylia do pisania, a zatem wszystko, czego mogłem potrzebować.
Gdy tylko lekarze lub siostry miały trochę czasu, grali ze mną przy owej desce, czy to w halmę, domino albo w warcaby. A odwiedziny miałem niemal codziennie, częściej niż tutejsi. Przynoszono mi najrozmaitsze piękne rzeczy, tytoń, coś do maszkiecenia i dobre wino. Piłem codziennie pełną szklankę. Miałem tyle wina, że moi koledzy oraz siostry też coś z tego dostawały. Raz odwiedził mnie pewien wyższy rangą oficer rezerwy. Wszedł, stanął i zapytał: gdzie tu jest Rafał? Pokazano mu na mnie pod oknem. Podszedł więc ów oficer, pozdrowił mnie i podał mi rękę. Następnie wręczył mi pudełko cygar i papierosów, mówiąc: to jest z całą pewnością dla pana, pozostawiam jednak panu do zadecydowania czy zamierza pan coś sprezentować kolegom.
Podziękowałem za pudełko, poprosiłem, by usiadł na plecionym fotelu stojącym obok mnie („Herr Major, nehmen Sie bitte Platz”). Podziękował i usiadł obok mnie. Dalej pytał o samopoczucie, o przebieg mojej służby oraz  o okoliczności odniesienia rany.
Major pochodził z Düsseldorfu. Przeszedł następnie do sprawy opieki tutaj w szpitalu, zapytał: Jak moja córka Klara pielęgnuje tutaj chorych? Odpowiedziałem: mamy wszyscy szczęście, jest najukochańszą siostrą. Pielęgnuje nas i opiekuje się nami z największym oddaniem i poświęceniem. Wszyscy przy siostrze Klarze mamy się dobrze.

Jego twarz rozjaśniła się i powiedział: dziękuję panu, Rafale. Przywołał potem swoją córkę i rzekł: Klaro, cieszy mnie to, czego dowiaduję się od Rafała, że dobrze opiekujesz się kolegami. Siostra Klara poczerwieniała na twarzy i spojrzała na mnie wdzięczyn m wzrokiem. Potem major pożegnał się ze mną, życząc mi szybkiej poprawy zdrowia.

Z kolegami w "Kindersaal". R. Stolka w środku

Teraz chciałbym krótko opisać w jaki sposób obchodziliśmy tam w szpitalu moje urodziny. W domu nie obchodziliśmy urodzin. Uścisk dłoni – to było wszystko.
A zatem nadszedł 24 października 1914 roku. Nawet wcale o tym nie myślałem.
Już wcześnie około 6:00 siostry Klara i Adela wyczyściły i wypolerowały salę, na wysoki połysk. Potem stół został nakryty białym obrusem, przyniosły placek i dwa torty. Przed drzwiami ustawiono pianino. Około 8:00 po cichu otwarto drzwi, na pianinie grano pieśń  “Harre meine Seele” , siostry cicho śpiewały, było 8 sióstr. Było to przejmujące, przenikało do szpiku kości. Gdy przebrzmiała pieśń, wszystkie siostry, na czele z siostrą przełożoną, przeszły gęsiego do mego łóżka, każda z prezentem, gratulując mi 23 urodzin. Teraz już wiedziałem, że to wszystko było z powodu moich urodzin. Dziękowałem każdej siostrze, a łzy radości spływały mi po policzkach. Później przyszli jeszcze lekarze i pielęgniarze, którzy również złożyli mi życzenia urodzinowe.

A ja, cóż ja miałem zrobić? Chociaż to nie było moje ciasto, zaprosiłem wszystkich: lekarzy, siostry i pielęgniarzy na kawę, które to zaproszenie wszyscy oni chętnie zaakceptowali. Po południu około 4:00 wszyscy się zjawili, na czele z radcą sanitarnym. Raczono się obficie kawą i ciastem i dużo opowiadano. Również każdy z kolegów otrzymał porcję ciasta. Tak przebiegło całe popołudnie w przytulnej atmosferze. I obchodziłem 23 urodziny tak, jak nie mógłbym sobie wymarzyć.

Siostra Paula (w środku)

Chciałbym też tutaj krótko przedstawić jak tam w szpitalu spędziłem pierwszą niedzielę Adwentu. W sobotę przed tą niedzielą każdy chory w sali otrzymał wieniec adwentowy, w który wetknięte były świeczki, każdy też otrzymał prezent. Wieczorem po zapadnięciu ciemności świeczki zostały zapalone i zaintonowana została pieśń “Mach auf die Tür, das Tor mach weit, es kommt derr Herr der Herrlichkeit”
http://ingeb.org/spiritua/machthoh.html . W niedzielę rano przybył pastor i odprawił nam nabożeństwo. Było to dla nas święto. Do mieszkania pastora pastora byliśmy co rusz zapraszani na kawę. Jego syn, który później również został pastorem, urzędował w tym szpitalu jako pielęgniarz, natomiast jego córka Paula była tam siostrą.

Tak mijały dni w tym szpitalu, jeden piękniejszy od drugiego. Dla mnie były to piękne dni, przyzwyczaiłem się do nich. Muszę też powiedzieć: stałem się tam bardzo rozpieszczony. W zamian, w miarę możności, starałem się być użyteczny, nawet gdy jeszcze nie mogłem wstawać z łóżka. Między innymi zwijałem wyprane bandaże, czasami setki dziennie.
Raz przyniosła mi siostra wielki arkusz papieru, na którym znajdował się model zamku Dornröschenschloß, przyniosła mi także nożyczki i klej. Aby mi się nie nudziło, miałem ten zameczek wyciąć na pamiątkę mego pobytu w szpitalu. I tak też istotnie się stało. Gdyż w 1939 roku, gdy po raz kolejny znaleźliśmy się pod niemiecką okupacją, napisała mi siostra Paula, że ów Dornröschenschlößchen wciąż zajmował swoje miejsce honorowe na konsoli.

Gdzie tylko mogłem już kuśtykać, stawałem się jeszcze użyteczniejszy. Czy to przy zmywaniu sztućców, dalszym zwijaniu bandaży, przy zawieszaniu świeżych zasłon w sali, przy wypisywaniu kart chorych itd. Dostawał mi się przy tym jakiś dobry kąsek.
Pewnego dnia byłem bardzo zasmucony. Gdyż przyszła do mnie z zapłakanymi oczami siostra Klara, ponieważ musiała opuścić szpital, jako że zachorowała. Pokazała mi też usta i język, które były czarne od zakażenia. Mógłbym z nią razem beczeć, gdyż już się ze sobą zżyliśmy, lepiej niżbym mógł z własną siostrą. Jak mi (później) pisała siostra Paula, nigdy nie wróciła już do szpitala, lecz zajmowała się potem prywatnie opieką nad chorymi. Było to krótko przed moim odejściem z Duisburga. Moje następne urodziny w 1915 roku były również pięknie obchodzone, choć już nie tak jak poprzednie z 1914 roku.

Na prywatnych odwiedzinach

Często my, ranni, bywaliśmy zapraszani prywatnie, t.j. przywożono nas samochodem lub dorożką.

Później za radą pewnej komisji uczęszczałem na kursy przygotowawcze do przyjęcia do szkoły górniczej w Tarnowskich Górach. Naturalnie byłem tam w dalszym ciągu wożony. Z tego powodu otrzymałem urlop dziesięciodniowy od 21 do 31 grudnia 1915, by móc być przyjętym do szkoły górniczej. W ten sposób zakończyły się moje piękne dni w Duisburgu, których nigdy w swym życiu nie zapomnę. Ze szkoły górniczej nic jednak nie wyszło, gdyż dalej byłem przykuty do łóżka. Owa komisja źle mnie poinformowała. W czasie powtórnego egzaminu wstępnego w maju byłem wciąż chory, niezdolny, moja rana wyglądała kiepsko. Komisja chciała dla mnie jak najlepiej, nie mogła jednak przewidzieć jak długo potrwa leczenie.

Urlop dobiegł końca. Już wszystko spakowałem, aby 1 stycznia 1916 roku pojechać z powrotem.
Byłem niczym uderzony obuchem, gdy poprzedniego wieczora ok. 10:00 nadszedł telegram donoszący o moim przeniesieniu do tutejszego szpitala (w Chorzowie – przyp. MM) od dnia 1.1.1916. Przeklinając, wyrzuciłem telegram. Ci z Duisburga chcieli mi pójść na rękę.
Wtedy moja matka mnie jeszcze uspokajała. Wiedziałem co mnie tutaj czeka. Ani siostry ani lekarze, ani też opieka nie podobały mi się. Nie było sztućców, a jedynie łyżka, gdyż codziennie była tylko kartoflanka, nie do zniesienia. Myślałem sobie: długo mnie tu nie zatrzymacie. Wtedy zacząłem wszystko krytykować. Najpierw miałem scysję z dr Hartmannem. Chciał wykonać zabieg na mojej ranie. Nie zezwoliłem na to, doszło do ostrej wymiany słów, po czym natychmiast mnie zwolnił jako zdolnego do służby garnizonowej.
W ciągu dwóch dni byłem już w Berlinie w mojej macierzystej kompanii. Gdy następnego dnia zjawiłem się w punkcie sanitarnym, a było to dla mnie korzystne, dobrze mojej ranie przyjrzał się lekarz sztabowy wraz ze swoimi asystentami. Przejrzał akta, zwrócił się do mnie i zapytał kto mnie uznał za zdolnego do służby garnizonowej. Odpowiedziałem, że pewien dr Hartmann z Królewskiej Huty (czyli Chorzowa – przyp. MM). Zwracając się do swych asystentów zapytał: co panowie sądzą o tej nodze?
Ci odpowiedzieli: – ten człowiek jest całkowicie D.U. (skrót od niemieckiego „dienstunfähig” czyli „niezdolny do służby”).
- Też tak sądzę.

Po chwili Stabsarzt powiedział mi: Otrzymuje pan teraz miesiąc urlopu aż do czasu, gdy pańska renta zostanie załatwiona.
Gdy po miesiącu powróciłem do kompanii, pozostało jeszcze kilka dni do momentu, kiedy 30 maja 1916 otrzymałem 45-procentową rentę oraz rocznie but ortopedyczny.

W ten sposób zamknięty został rozdział mojego życia jako rannego i moich dni w Diakonenhaus Duisburg.

Warta zamkowa, Berlin 1913. R. Stolka, 13ty od lewej, pierwszy szereg

Meine Verwundung aus dem I Weltkriege

 Gedient hatte ich von 1911 – 1913 bei der 9-ten Kompanie des Kaiser-Franz Garde Grenadier Reg. No 2.
Nun kam das Kriegsjahr 1914.

Das Garde Korps wurde gegen den Westen – Frankreich und Belgien eingesetzt.
Die 2-te Garde Infanterie Division setzte den Marsch ab 11. VIII auf die Festung Namur, zunächst aber auf das kleine Städchen Auvelais in Belgien vor Namur. Es herrschte eine unbeschreibliche Hitze in den Augusttagen. Es waren lange ermüdende Märsche, es ging über Städte und Dörfer, über Wälde und Felder, äber Abhänge und steile Höhen. Da sah man flüchtende Menschen, ab und zu belgische und französische Gefangene. Da und dort brennende Häuser. 6 deutsche Garde-Ulanen die bei einer Erkündigung ins feindliche Lager von einem starken französischen Vorposten überfallen und überwaltigt wurden, sah man dann tot auf einem Wagen liegen.

Und nun kam der 21 August 1914. Schon von frühen Morgenstunden an marschierte unser Regiment pausenlos. In den ersten Nachmittagsstunden auf Befehl des Divisionsgenerals machten wir auf einer großen Wiese nur wenige Kilometer vor der Stadt Auvelais halt und hielten rast. Es wurde Essen verteilt. Die meisten schliefen nach der langen ermüdenden Märschen sofort ein. Die Rast dauerte aber nicht lange, denn schon nach kaum zwei Stunden kam ein Meldreiter angeritten mit der Meldung: der Feind ist in der Nähe. Man hörte auch schon von Weitem Gewehrschüsse. Dann erschallte das Kommando: Fertigmachen! Die Kompanieführer komandierten: An die Gewehre! Und die Division setzte sich in Bewegung. Der Marsch ging über ein Dörflein. Hinter dem Dorf befand sich ein sehr breiter Abhang. Unten floß ein Flüßchen. Von dem Abhang aus sah man die brennende Stadt Auvelais. Jetzt hieß es: Kompanieweise den Abhang herunter und im Laufschritt ging es in die brennende Stadt. Von beiden Seiten der Straße brannten die Häuser. Eine Gruppe links, eine rechts, da Heckenschützen noch aus den Kellerfenster schossen. Überall hingen noch französische und belgische Fahnen. Schon sah man auch die ersten Verwundeten. Nach etwa 3 Stunden war die ganze Division in dem Städtchen. In dem Städtchen sollte sich die Division neu formieren zum weiterem Vormarsch. Als nun das Städtchen vollgepfropft war, setzte die französische Artillerie ein. Ein Geschoß nach dem anderen prasselte auf die Stadt hinab, immer näher kamen die Geschoßgarben. Man dachte die Hölle ist los. Man sah wie die Häuser einstürzten. Ein völliges Durcheinander war es geworden. Jetzt wurden Hilfeschreie der Verletzten laut, Kommandorufe ertönten durch die Straßen weiter Marsch im Laufschritt nach dem Bahndamm das hinter der Stadt lag. Immer dichter sausten die Geschosse um die Ohren.

Die Reserve 1913. R. Stolka ist der zweite von rechts (stehend)

Dann mit einem Mal explodierte unmittelbar hinter mir eine Granate und dann ein furchtbarer Schlag gegen den rechten Unterschenkel wie non einem Pferdehuf gestoßen sank ich zu Boden. Mir wurde schwarz vor den Augen. Als ich dann auf einen Moment zu sich kam, sah ich die Bescherung, ich lag in einer Gruppe mit Toten und Schwerverwundeten. Da packte mich zum ersten Mal der Schreck und ich kroch auf allen Vieren etwa 50 Meter oder mehr von der Stelle weg und lehnte mich an eine Häusermauer und verlor die Besinnung. Dann erwachte ich durch ein Rütteln eines Kameraden von der Feldartillerie, ich zeigte ihm nach dem Bein das in einer Blutlache lag. Der Kamerad schnitt den Stiefel auf, zog ihn herunter und legte mir einen Notverband an. Dann nahm er seine Feldflasche und gab mir zu trinken, es war Alkohol darin. Dauernd sausten und pfiffen die Granaten um uns her. Wie er so bei mir kniete, sauste an uns vorüber eine Granate und traf das eine seiner 4 Pferde mitten im Bauch. Das Pferd bäumte sich auf und fiel dann um. Die Granate explodierte nicht und blieb vor dem Pferde liegen. Es war nur knapp 4 Meter vor uns. Wäre sie explodiert oder sie hätte den Wagen getroffen, der voll mit Granaten gefüllt war, dann wäre es um uns aus und die ganze Straße geschehen. Der Artillerist sprang schnell von mir weg, spannte das tote Pferd ab und fuhr mit 3 Pferden schnell von der Stelle fort. Von dem vielen Blutverlust verlor ich abermals die Besinnung. In den Dunkelstunden wurde ich wieder aufgerüttelt. Es waren Sanitäter, die mich in einer Feldbahn wegtrugen nach einem Verbandshäuschen. Dort lagen auch schon verwundete Franzosen und Belgier. Eben kam auch mein Batalionsführer Herr Gehring in die Verbandsstube herein, verwundet am Oberarm, kam an mich heran, reichte mir die Hand mit den Worten: auch ein Kamerad von meinem Batalion. Jetzt kam ich schon etwas mehr zu mir, konnte klarer denken. In den Dunkelstunden könnte man dauernd Hurrarufe der Deutschen, die nun endlich die Stadt und den Bahndamm in Sturm genommen haben. Und wie wir so kurze Zeit dagelegen haben, sauste plötzlich eine französische Granate gegen das Haus und riß die ganze Wand herunter. Nun waren wir ungeschützt vom Wetter und Wind. Schnell wurden wir dann umgeladen nach einem anderen Verbandsplatz wo mir unter großen Schmerzen die ersten Knochensplitter aus dem Bein entfernt wurden.

Soldat der Kaisergarde

Dann sind wir nach einem belgischen Hospital transportiert worden, das sah vielmehr nach einem Verwundetenlager aus, nicht nach einem Spital. Zuerst war ein großer Saal wo nur verwundete Franzosen und Belgier lagen. Die Deutschen wurden in kleinere Zimmer geschafft, die Zimmer sahen aus wie Schulklassen, nicht wie Krankensäle.

Ich lag in einem Zimmer mit 10 Mann. Die Behandlung der Ärzte, des Personals und die Verpflegung waren miserabel. Eines will ich erwähnen: zum Frühstück gegen 9:00 erhielten wir ein kleines Keil trockenes Weißbrot und schwarzen Kaffee, zu Mittag eine nur dünne Kartoffelsuppe, weiter aber auch nichts mehr. Am Abend gegen 7:00 wieder ein Keil Weißbrot und schwarzen Kaffee. So ging es täglich. Im Gefängniß kann es nicht schlimmer sein. Die Krankenwärter kamen außer dem Mahlzeit zu anderen Zeiten nicht herein. Am schlimmsten war es zu Nachtzeit. Da konnte man rufen, läuten, schreien, keiner kam. Alle waren wir schwerverwundet, keiner konnte dem anderen helfen. So mancher hat unter sich gemacht. Es sind auch etliche Kameraden ohne Hilfe gestorben.

Eines Tages kam der Arzt, sah mein Bein an, sagte de Krankenwärter, er soll mir früh nichts zu essen geben, da mein Bein amputiert wird. So viel habe ich verstanden und dachte ich mir: ihr könnt mich suchen, ich lasse mich nicht operieren. Tatsächlich kamen auch nächsten Tag am Morgen die Sanitäter mit einer Tragbahre, die mich holen wollten nach den Operationssaal. Ich habe sie beide energisch abgewiesen. Da kam der Arzt selber, dem ich auch gesagt hatte: ich lasse mein Bein nicht amputieren. Da sagte er zu mir: er wird mein auch nicht mehr behandeln. Ich sagte zu ihm: sie brauchen auch nicht. Und so blieb es auch dabei.

Es vergingen einige Tage, da kam zu meinem großen Glück ein höherer deutscher Stabsarzt zu Besichtigung der Verwundeten. Als er unser Saal betrat, hob der Arzt sofort eine Klage gegen mich, daß ich eine Operation abgelehnt hatte. Der Stabsarzt ging auf mich zu, etwas bös mich anblickend und sagte: Sie wissen, daß sie Soldat sind und haben dem Befehle auch eines Arztes zu gehorchen. Da erwiderte ich: Herr Oberstabsarzt. In jedem deutschen Krankenhaus lasse ich mich operieren, aber hier nicht. Da frug der Stabsarzt: wieso, wieso? Ich antwortete: Herr Oberstabsarzt! Fragen sie die Kameraden hier die noch am Leben sind. Fast jeden Tag stirbt ein Kamerad nach dem anderen – ohne jegliche Hilfe. Als die Kameraden meine Aussage bejaht haben, da donnerte er dem belgischen Arzt an, daß ihm Hören und Sehen verging: wir werden nun noch mal sprechen. Der Arzt stand kreideweiß still wie eine Maus.

Der "Kindersaal" in Duisburg

Wir wurden dann in eine Baracke geschafft mit dem Vormerk: transportfähig nach Deutschland. Mit einem Verwundetenzuge kamen wir am 9. September in den Nachmittagsstunden in Deutschland an. Die ersten Verwundeten wurden in Köln ausgeladen, die zweiten in Düsseldorf, die dritten, bei denen auch ich war, wurden in Duisburg ausgeladen. Dann wurden wir in verschiedene Krankenhäuser geschafft. Ich kam unter anderen in das Diakonenhaus. Das war sozusagen ein ewangelisches Spital. Als sie mich dann in die Verbandsstube gebracht haben und den Verband losgelöst hatten, war mir schwindlig geworden, alles war unter Eiter. Das Bein sah furchtbar aus. Alles Folgen der Nachlässigkeit des belgischen Arztes. Und es war schon höchste Zeit, daß ich hierher kam, denn es war schon der Anfang des Brandes. Mit einer Nadel hat der Arzt a den Fuß herumgestochen, doch ich verspurte nichts. Nachdem sie die Wunde ausgespritzt und augewaschen haben, legten sie frischen Verband an, schafften sie mich in inen schönen Saal und legten mich in ein schneeweißes Bett hinein. Ich habe der Schwester gesagt, das ich schmutzig bin und die weißen Betten zu schade sind. Da erwiderte die Schwester: Das schadet nichts, schlafen sie nur ruhig. Vorher aber brachte mir die Schwester etwas zu essen und trinken. Danach schlief ich fest ein, die erste gute Nacht seit meiner Verwundung.

Um 1990. Rafaels katholische Erste Kommunion. Daneben seine evangelische Mutter Emilie (geb. Rieger)

Am nächstfolgenden Tage wurde ich gewaschen, bekam meine Wäsche. Dann sah sich der Sanitätsrat die Wunde an, frug mich wie es kam, da die Wunde so schlecht aussieht. Ich habe ihm dann den ganzen Verkehr aus dem belgischen Spital erzählt, über die Versorgung, über die Behandlung der Ärzte und des Pflegepersonal, daß sie mein Bein mputiren wollten, das ich das nicht zulassen wollte, da haben sie liegengelassen ohne weitere Behandlung. Da meinte dann der Sanitätsrat: Ja, ich glaube, bei jeder kleinen Verwundung wollen sie gleich amputieren. Heut sieht da Bein danach aus. Ich sagte dann: Herr Sanitätsrat, wenn es durchaus sein muß, dann lasse ich das Bein amputieren. Er meinte dann: Na, wir werden sehen, das möglichste werden wir versuchen, um das Bein zu erhalten. Dann zog er noch einige Splitter und legte einen feuchten Verband an, legte das Bein in eine Schiene. Jeden 2-ten Tag wurde der feuchte Verband erneuert solange die Wunde geeitrt hatte. Dies hatte ungefähr 3 Wochen gedauert bis dann auf einmal Blut herausprikelte. Dann fühlte ich auch jeden stich. Dann erst haben sie das Bein durchleuchtet. Jetzt haben sie festgestellt, daß ein großer Granatsplitter (4 cm lang u. 2 cm breit) im Knochen steckte. Unter Schmerz wurde der Granatsplitter herausgezogen, die Wunde sauber gemacht, d.h. es waren mehrere Wunden.
Ein neuer Verband wurde angelegt und in eine Schiene gelegt. Die Schiene war von der Ferse ab bis zum Oberschenkel lang. Unter der Ferse waren Spreukickchen gelegt, damit die Ferse nicht wund werden sollte.

Gips oder Streckverband konnten sie nicht anlegen, da die knochen getrennt waren und der Fuß nur an einer Sehne hing. Bei jedem Verbinden kippte der Fuß um. Da ich nur auf dem Rücken liegen konnte, legten sie unter mir ein Luftkissen. Jetzt wurde das Bein nicht mehr so oft verbunden, höchstens 2 oder 3 Mal in 14 Tagen. Da der Knochen schon angepressen war, wurde ab und zu eine Operation vorgenommen.
Ich hatte dann ein Bett am Fenster erhalten wo ich etwas hinaussehen konnte.

So vergingen Tag um Tag, Woche um Woche, Monat um Monat, so lag ich immer noch da. Erst nach einem Jahr legte sich an den Knochen Knorpel an. Nun war ich schon glücklich, daß ich mich dann auf die Seite legen konnte. Nach etwa 13 Monaten haben sie mir Armkrücken gebracht um Gehversuche zu machen. Anfangs ging es sehr schwer, immer schwindlich um den Kopf. Nach und nach ging es immer besser, die Schwestern waren dabei behilflich. Mit 14 Monaten konnte ich dann ohne Hilfe mit den Armkrücken laufen.

“Eine Trostkarte zur Erinnerung an meinen 23 Geburtstag”

Ein Unglück kam noch dazu. Im Sommer 1915 erkrankte ich an Bauchtyfus. 14 Tage lag ich schwer darnieder. Abgemagert zum Skelett, da ich nichts einnehmen durfte. Bei dieser Krankheit sind fast sämtliche Haare heraugefallen. Die Schmerzen waren größer als die Verwundung selbst. Beim entleeren des Stuhlgangs kam nur stets unter Schmerzen etwas Blut heraus. Eines Tages vernahm ich, als der Sanitätsrat zu Schwester Kläre gesagt hatte: wenn sich das bis Morgen nicht bessert, schaffen wir Rafael nach der Isolierbaracke (Seuchenbaracke). Da packte mich ein Grausen. Unser schöner Saal lag in der Parterre. Von dort konnte ich alles übersehen, was draußen vorfiel. Da konnte ich auch sehen, wie sie täglich aus der Seuchenbaracke Tote nach der Leichenhalle geschafft haben. Ich war innerlich so eregt, daß die Fiebertemperatur noch höher stieg als wie sie sonst war. Tag und Nacht immer über 39 Grad. Den ganzen Tag habe ich dann gedacht. Habe abgewartet bis die Nachtschwester kam, ein blutjunges Ding (Novizin).
Habe sie zu mir kommen lassen. Kam zu mir und fragte nach meinem Wunsch. Ich sagte zu ihr: Schwester! Bringen sie mir was zu trinken, habe großen Durst. Zweimal hat sie es mir abgelehnt mit der Bemerkung: sie darf nicht. Beim dritten Male ging aufs laute. Ich hatte ihr gesagt: Schwester! Wenn sie jetzt nichts bringen, dann stehe ich auf und werde essen und trinken was mir in die Hände fällt. Damit habe ich sie ins Bockshorn gejagt. Sie mußte doch wissen, daß ich nicht laufen konnte. Sie hat sich´s vergessen. Erst zögerte sie eine Weile, dann hat sie sich entschlossen und brachte mir tief in der Nacht, wenn schonn alles schlief, ohne Licht einzuschalten ans Bett ein Glass voll dampfenden Tee. Sie hielt das Glas zu meinem Mund sodaß ich trinken konnte. Ich aber ergriff das Glass und goß den Inhalt in den Hals. Da wurde mir plötzlich ganz heiß, dicke Schweißtropfen traten auf die Stirn, mir wurde schwindlig und verlor die Besinnung. Nach einer langen Weile wo mich die Schwester wach rüttelte, sah ich daß die Schwester weinte. Ich sagte ihr: Schwester, es ist gut, ich verspüre keine Schmerzen, dann versank ih, nach all den schmerzvollen Tagen und schlaflosen Nächten, in einen tiefen Schlaf.

Die Ärzte vom Diakonenhaus

Als ich dann wieder nach gerüttelt wurde, standen die Ärzte und die Schwester um mich. Da sagte der Chefarzt zu mir: Rafael, sie haben 36 Stunden geschlafen. Dan frug er mich ob mich was weh tat. Ich sagte nein, nur ich bin müde. Da sagte der Arzt: schlafen sie weiter. Und nun schlief ich wieder ein. Abends öffnete ich dann von selbst die Augen. Die Schwester brachte mir dann was warmes zu trinken, dann kam die Nacht und ich schlief wieder ein.. Am nächstfolgenden Tag wachte ich auf schon ziemlich munter. Jetzt sagte der Arzt zu der Schwester: Rafael muß jetzt einige Tage strenge Diät halten und nur in kleinen Portionen. Damit nun bin ich der Seuchenbaracke entgangen.

Etwas selbst war ich mir aber an dieser Krankheit schuld, denn ich habe auf Obst einige Glass Bier getrunken. Der jungen Schwester habe ich hier viel zu verdanken, daß sie mir den Tee gebracht hatte. Wer weiß wie es ohne dem ausgefallen wäre. Hier muß ich erwähnen, daß trotz all mein Kummer, Leid und Schmerz alles zu ertragen war, denn die Betreuung war sehr gut, besser kann man sich gar nicht vorstellen. Die Ärzte haben sich mit jedem Verwundeten große Mühe gegeben. Nach besten Kräften haben sie alle behandelt. Die Pflege und die Versorgung war einzigartig. Alles peinlich sauber. 5 mal am Tage gab es gut und reichlich zu essen. Die Schwestern, es waren ewangelische Nonnenschwestern, die aufopfernd und mit größter Sorgfalt ihre ihnen zugedachtenVerwundeten gepflegt. Ich hatte, will mich nicht loben, besonderes Glück in Behandlung. Da ich am längsten im Bett gebunden war, war ich dort in dem schönen Kindersaal ihr Sorgenkind. Deshalb haben sie mich am besten betreut. Die Schwestern, hauptsächlich Schwester Kläre, haben alles getan, um mir die Langeweile zu vertreiben. Jeder Wunsch wurde mir erfüllt.

Mit seinem Freund Merbit aus Sachsen

Auf dem Heizkörper unterm Fenster war ein Brettel angebracht, auf dem ich verschiedene Sachen hatte. Da waren Bücher, Rauchwaren, Pfeifen, Spielsachen, Schreibutensilien, also alles was ich brauchen konnte.
Hatten die Ärzte oder Schwestern atwas Zeit, dann haben sie mit mir am Bett gespielt, Halma oder Domino oder Dame. Und Besuch hatte ich hatte ich fast jeden Tag, mehr als dort die Hiesigen. Die brachten allerlei schöne Sachen, Rauchwaren, was zum knackern und guten Wein. Ich trank täglih ein volles Wasserglass. Ich hatte soviel Wein, daß meine Kameraden und auch die Schwestern davon was hatten. Einmal hatte ich Besuch von einem höheren Reserve-Offizier. Er kam zu Tür herein, blieb stehen und frug: Wer ist hier der Rafael? Da haben sie nach mir nach dem Fensterplatz gezeigt. Da kam der Offizier auf mich zu, begrüßte mich mit den Worten: guten Tag, Rafael und reichte mir die Hand. Dann gab er mir ein Päckchen mit Zigarren und Zigaretten. Sagte mir: das ist bestimmt für sie, aber wenn sie den Kameraden was schenken wollen, dann bleibt es ihnen überlassen.

Ich dankte für das Päckchen, bat ihn Platz zu nehmen im Rohrsessel, der immer neben meinem Bett stand mit den Worten: Herr Major, nehmen sie bitte Platz. Er dankte und setzte sich neben mir. Dann frug er mich über mein Befinden, über meine Dienstzeit und den Hergang der Verwundung. Der Major stammte aus Düsseldorf. Dann griff er über die Behandlung hier im Krankenhaus, frug mich: Wie pflegt meine Tochter Kläre hier die Kranken? Da antwortete ich: Wir sind alle glücklich, sie ist eine allerliebste Schwester. Sie pflegt und versorgt uns mit ihrer großen Hingabe und Aufopferung. Wir sind der Schwester Kläre alle gut.
Da strahlte sein Gesicht und er sagte: Ich danke ihnen, Rafael. Dann rief er seine Tochter zu sich heran und sagte: Kläre, ich freue mich über das was ich hier von Rafael erfahren hatte, daß du die Kameraden gut pflegst. Da wurde Schwester Kläre rot im Gesicht und schaute mich an mit einem dankbaren Blick. Dann verabschiedete sich der Major von mir, gute Besserung wünschend.

Mit Kameraden im "Kindersaal" (Rafael in der Mitte)

Jetzt möchte ich mal kurz beschreiben, wie mein Geburtstag 1914 dort im Krankenhaus gefeiert wurde. Zu Haus hat man nie Geburtstag gefeiert. Ein Händedruck das war auch alles.
Also es war der 24. Oktober 1914. Ich hatte gar nicht daran gedacht. Schon früh gegen 6:00 hatten Schwester Kläre u. Adele den Saal gesäubert, gebohnert, alles aufs sauberste. Dann wurde der Tisch weiß gedeckt, dann brachten sie Blechkuchen und 2 Torten. Vor der Tür wurde ein Piano aufgestellt. Gegen 8:00 wurde die Tür leise geöffnet, das Piano spielte das Lied “Harre meine Seele”, die Schwester sangen leise dafür, es waren 8 Schwestern. Das war ergreifend, ging durch Mark und Bein. Nachdem das Lied verklungen war, kamen alle Schwestern im Gänsemarsch, die Schwester-Oberin an der Spitze langsam an mein Bett heran und gratulierten mir zu meinem 23 Geburtstage. Und jede mit einem Geschenk. Nun wußte ich jetzt, das dies alles zu meinem Geburtstage gemacht wurde. Dankte jeder Schwester und mir rollten dicke Freudetränen die Backen herunter. Dann kamen noch Ärzte und Pfleger die mir auch zum Geburtstg wünschten. Ich, was sollte ich jetzt tun? Trotzdem es nicht mein Kuchen war, habe ich alle, Ärzte, Schwestern und Pfleger zum Kaffee eingeladen, die sie alle gern und freudich angenommen hatten. Nachmittag gegen 4:00 haben sich alle eingefunden, der Sanitätsrat an der Spitze. Es wurde reichlich zugesprochen zum Kaffee und Kuchen und wurde viel geplaudert. Auch jeder der Kameraden hat eine Portion Kuchen erhalten. So verlief der Nachmittag in voller Gemütlichkeit. Und so verlebte ich meinen 23 Geburtstag, hätte ich mir nie träumen lassen.

Schwester Paula

Jetzt möchte ich auch kurz wiedergeben wie ich dort im Krankenhaus den 1-ten Adventssonntag verlebt hatte. Sonnabend vor dem Sonntag abends bekam jeder Kranke im Saal einen Advetskranz, darin waren Lichter hineingesteckt, für jeden war auch ein Geschenk dabei. Abends beim Dunkelwerden wurden die Lichter angesteckt, das Harmonium stand vor der Tür und ein Lied wurde angestimmt: “Mach auf die Tür, das Tor mach weit, es kommt derr Herr der Herrlichkeit” http://ingeb.org/spiritua/machthoh.html . Sonntag früh kam der Pastor und hat uns eine Andacht abgehalten. Das war für uns ein Festtag. In der Wohnung des Pastors waren wir hin und wieder zum Kaffee eingeladen. Sein Sohn, der auch später selbst Pastor wurde, amtierte in diesem Spital als Krankenpfleger und eine Tochter Paula als Schwester.

So vergingen die Tage in diesem Spital, ein Tag schönes wie der andere. Für mich waren es schöne Tage, habe mich auch schon daran gewöhnt. Ich muß auch sagen: ich wurde sehr verwöhnt. Dafür habe ich mich auch nutzlich gezeigt so gut ich konnte, noch so ich nicht aus dem Bett aufstehen konnte. Unter anderen hatte ich die ausgewaschenen Binden gewickelt, manchmal hunderte am Tage. Einmal brachte mir die Schwester einen großen Bogen auf dem ein Modell war, das Dornröschenschloß, brachte mir noch Schere und Leim. Damit es mir nicht langweilig würde, sollte ich dieses Schlößchen einschnitzen zur Erinnerung an mein Dasein im Krankenhaus. Und tatsächlich war es auch so. Denn 1939 als wir wieder unter deutsche Besatzung kamen, da schrieb mir Schwester Paula, daß das Dornröschenschlößchen immer noch seinen Ehrenplatz einnimmt an seiner Konsole.

Wo ich dann schon mehr humpeln konnte, hatte ich mich noch nützlicher gezeigt. Beim Besteckputzen, weiter die Binden gewickelt, beim Belängen frischer Vorhänge im Saal, Fiebertafel geschrieben u.s.w.
Da bekam ich dann immer etwas einen guten Happen.
Eines Tages würde ich sehr betrübt. Denn da kam die liebe Schwester Kläre zu mir mit verweinten Augen, da sie das Krankenhaus verlassen mußte, weil sie krank war. Zeigte mir auchden Mund und die Zunge, die schwarz waren, eine Mundsäuche. Ich hätte mitheulen können, denn wir haben uns schon so zusammengelebt, besser wie meine eigene Schwester. Wie mir Schwester Paula schrieb, kam sie niemals mehr nach dem Krankenhaus zurück, hatte privat gepflegt. Das war kurz vor meiner Abzug aus Duisburg.
Mein zweiter Geburtstag 1915 wurde auch schön gefeiert, aber nicht so schön wie der erste 1914.

Bei einer Einladung

Oftens wurden wir Verwundete privateingeladen, d.h. wir wurden mit dem Auto oder Droschke abgeholt.

Dann auf Anraten einer Kommission hatte ich eine Vorbereitungsschule besucht für eine Aufnahme auf die Bergschule in Tarnowitz. Natürlich wurde ich auch immer mit einem Wagen abgeholt. Darauf erhielt ich dann einen Heimatsurlaub von 10 Tagen,vom 21.12. bis 31.12.1915 zwecks Aufnahme auf die Bergschule. Damit waren die schönen Tage in Duisburg für mich aber geschlossen, die ich zeitlebens nie vergessen würde. Und aus der Bergschule wurde auch nichts, da ich immer noch bettlägerig war. Da hat mich die Kommission hier schlecht unterrichtet. Bei der zweiten Aufnahmeprüfung in Mai war ich immer noch krank, war nicht fähig, meine Verwundung war zu arg. Die Kommission wollte ja das Beste für mich, konnte aber nicht voraussehen wie lange das dauern wird, das Heilen.

Nun war mein Urlaub zu Ende. Hatte alles schon fertig gepackt, daß ich am 1.1.1916 zurückfahren sollte.
Ich war aber wie Kopfgeschlagen worden, als am Vorabend gegen 10:00 ein Telegramm ankam, daß meine Überweisung ins hiesige Krankenhaus ab 1.I.16 erfolgte. Mit einem Fluch hatte ich dieses Telegramm hingeworfen. Die aus Duisburg wollten mir zu Hand gehen. Dann hat mich meine Mutter noch beruhigt. Ich wußte was mir hier blüht. Schon die ersten Tage haben gezeigt, daß hier für mich kein Bleibe ist. Weder die Schwestern noch die Ärzte noch die Verpflegung konnten mir nicht gefallen. Es gab kein Besteck, nur ein Löffel, da jeden Tag auch nur Kartoffelsuppe gab, also zum Davonlaufen. Ich dachte mir: lange wird ihr ihr mich nicht hier halten. Dann fing ich an alles zu kritisieren. Zuletzt hatte ich eine Auseinandersetzung mit Dr Hartmann gehabt. Er wollte einen kleinen Eingriff in meine Verwundung machen. Ich habe es noicht zugelassen, es kam zum scharfen Wortwechsel, darauf hat er mich dann Knall und Fall entlassen, als Garnisondienstfähiger. In 2 Tagen war ich in Berlin bei meiner Kompanie. Als ich dann am nächstfolgenden Tag in die Sanitätsstube kam, und das war für mich zum Vorteil, besah sich der Stabsarzt mit seinen Assistenten das kranke Bein mal richtig an. Dann schaute er in die Akten, wendelte sich zu mir und frug mich wer mich garnisondienstfähig gemacht hatte. Ich antwortete, ein gewisser Dr Hartmann aus Königshütte. Zu seinen Assistenten sich wendend frug er: was meint ihr zu dem Bein? Da antworteten sie: — Der Mann ist völlig D.U. (dienstunfähig).
- Das meine ich eben auch.Nach einer Weile sagte der Stabsarzt zu mir: Sie bekommen jetzt einen Monat Urlaub bis ihre Rente erledigt ist. Wo ich dann nach einem Monat in die Kompanie zurückkehrte, blieb ich noch einige Tage in der Kompanie bis ich dann am 30. Mai 1916 mit einer Rente von 45% und jährlich orthopädische Schuh (versehen war).

Damit war ein Abschnitt meines Lebens als Verwundeter und der Krankentage im Diakonenhaus Duisburg für mich abgeschlossen.

Berlin. Schloβwache in 1913. Rafael ist det 13-te von links, erste Reihe

Według tradycji urodziła się (w domu pokazanym poniżej) 6 stycznia 1412 roku (na Trzech Kroli). W 1431 roku podczas swego procesu skazującego w Rouen zeznała, ze ma “chyba” 19 lat. Tylko jej najblizsza kolezanka Hauviette z jej rodzinnej wsi Domremy twierdziła po latach, ze Joanna mogła byc 3-4 lat starsza.

“Było to w nocy Trzech Króli, że ujrzała swiatło w tym życiu ziemskim, a niczym za sprawą cudu, biednych mieszkańców tego miejsca ogarnęła radość niewyobrażalna. Nieświadomi wciąż narodzenia Dziewicy, biegali jedni do drugich, by pytac cóż to nowego się zdarzyło. Dla niektórych było to powodem ku ponownemu radowaniu się. Cóż mozna dodac? Koguty, heraldzi nowiny tej radosnej, piały w sposob taki, jakiego nigdy jeszcze nie słyszano, uderzając przytem skrzydłami; tak przez dwie godziny prorokowały nowinę ową.”

Takimi słowami Perceval de Boulainvilliers, w liście do księcia Mediolanu, opisywał narodzenie Joanny d’Arc, wiele lat po tym wydarzeniu, rzecz jasna. Biedni mieszkańcy wsi – niczym pastuszkowie z Betlejem – przeżyli radość wielką, która, jak widać, udzieliła się również zwierzętom. Co prawda nie pisano, ze “na kolana woł i osioł przed nią klękają”, ale opis powyższy nie tak bardzo znów się rożni od popularnej koledy. Bowiem Jehanne stała się legenda już w wiekach średnich.

Jaka była? Jak wygladała?

Zdecydowanie nie tak, jak przedstawiana jest na ogół w ikonografii. Była raczej niska i krępa. Historyk Harmand obliczył, że miała 1.58 m wzrostu. Miała raczej krótką szyję i była dobrze umięśniona. Jej znajomi i przyjaciele odnotowali, że choć była niewysoka, potrafiła bardzo szybko biegac. Miała piwne oczy i ciemne włosy, najpewniej czarne. Nogi miała “dobrze rozwinięte” i raczej grube.

Powyższe nie oznacza, że była brzydka. Gdyby bowiem tak było, to przez następne lata i wieki Anglicy nie omieszkaliby tego podkreślać, tak jak przez wiele lat naśmiewali się z fizycznego wyglądu Napoleona. Co prawda Shakespeare (Szekspir) w swym dramacie “Henryk VI” wyraził się o niej jako o “czarnej i sniadej” (”black and swarthy”), lecz trudno byłoby to dziś uznać za “nieprzyjemne epitety”. Dokładny wygląd nie jest jednak znany, nie zachował się żaden jej portret (o ile kiedykolwiek pozowała do takowego – mowa jest niejednokrotnie o jej portrecie malowanym przez pewnego Szkota w Orleanie). Według pewnej wersji rzezba św. Maurycego z kościoła pod jego wezwaniem w Orleanie (zburzonego w 1850 roku), pochodząca z XV wieku, została wykonana przez rzeźbiarza na podobieństwo Joanny d’Arc (Głowa tej rzeźby znajduje się w Musee Historique w Orleanie – patrz obok). Nie jest to jednak wersja, na której historycy skłonni są jednoznacznie polegać. Odtworzenie rysów jej twarzy zostawić należy zatem na przyszłość, oczywiście jesli jej kości zostaną odnalezione. Zostały one po egzekucji włożone do worka i zrzucone do Sekwany z mostu św. Magdaleny w Rouen.

Z pewnością cieszyła się znakomitym zdrowiem i odpornościa organizmu. Świadczy o tym nie tylko fakt, że podczas kampanii wojskowych potrafiła nie zdejmować zbroi nawet przez siedem dni z rzędu (16 do 18 kilogramów!), ale również m.in. to, że po trwającej 11 dni podróży na pierwsze spotkanie z królem Karolem VII (wówczas jeszcze niekoronowanym), w czasie której musiała (wraz z towarzyszacymi jej kilkoma osobami) przejść w bród 6 rzek (a było to w lutym), świadek jej spotkania z królem stwierdza, że mówiła “pięknym, dzwięcznym, kobiecym glosem”, czyli że nie nabawiła się nawet chrypki.

Dwadzieścia pięć lat po swej śmierci “doczekała się” procesu rehabilitacyjnego. Świadkowie, którzy w tym procesie zeznawali, zwłaszcza ci z jej rodzinnych stron, podkreślali, że “była dobrą katoliczką”, “z troską wychowana w Wierze i moralności”. Właściwie, jeśliby polegać na takich świadectwach, to wynikałoby z nich, że niewiele różniła się od innych. Tyle tylko, że była bardziej pobozna, częściej chadzała do kościoła, chętniej udzielała się, by na przykład opiekować się chorymi. Tymczasem pewne różnice, inne niż stopień pobożnosci, jednak istniały.

Wbrew istniejacej wówczas tradycji, nie składała na ogól przysiąg i nie zaklinała się, lecz obiecując cokolwiek, dodawała “niechybnie!”. Nie brała udziału w tańcach, gdy inni tanczyli.  Nie była zbyt rozmowna. Lubiła atmosferę kościołów, zapalone świece i dzwięk dzwonów. Gdy miejscowy kościelny i dzwonnik w jednej osobie zapominał dzwonić o wyznaczonym czasie, potrafiła przybiec z pola, by czynić mu wymówki. Obiecywała nawet małe upominki, byle tylko dobrze dzwonił. Jak miało się pózniej okazać, różniła się od swych rówiesnikow jeszcze czymś innym: była inteligentniejsza i cechował ja większy upór i konsekwencja. Wystarczy chocby przeczytać jej zeznania z Rouen i porównać je z wypowiedziami jej ziomków z okresu pózniejszego o ćwierćwiecze, by się o tym dowodnie przekonać.

Często przedstawiana jest w rycinach jako pasterka, bo niejednokrotnie musiała w polu pilnować bydła zarówno własnej rodziny, jak i sąsiadów. Chadzała również za pługiem. Jesli jednak utozsamiać ją z jakimś zajęciem, to raczej mniej z pasterstwem czy rolą, lecz z przędzeniem. Umiejętności swych jako prząśniczka nie tylko nie wstydziła sie, ale była wręcz z nich dumna. Podczas procesu stwierdziła, że jesli chodzi o przędzenie, nie boi się konkurencji żadnej kobiety z Rouen.

To, że potrafiła odpowiadać “ciętym” jezykiem, dało znać o sobie nie tylko podczas procesu w Rouen. Dwa lata wcześniej potrafiła “dociąć” również tym duchownym, którzy na polecenie Karola VII badali ją w Poitiers. Jeden z owych duchownych, Seguin de Seguin, zeznał pózniej w 1455 roku, że gdy spytał ją jakim językiem mówiły do niej słyszane przez nią Głosy, odpaliła: “Lepszym niż twój” (mówił dialektem; ona zresztą też…). Ten sam duchowny zapytał ją następnie czy wierzy w Boga. “Zaprawdę, bardziej niż ty!” - brzmiała odpowiedź. W lipcu 1429 roku, prowadząc króla do Reims i zajmując dla niego miasto Troyes, spotkała się z bardzo wówczas znanym i dziwacznym mnichem, bratem Ryszardem. Mnich ten nie wiedział jak się zachować wobec Joanny, nie był bowiem pewien, czy nie jest ona czarownicą. Krępował się zatem do niej podejść. Zachęciła go, mówiąc: “Podejdź śmiało. Nie odfrunę”. Zaś podczas swego procesu skazującego zdobyła się kiedyś na wyraz przaśnego humoru: gdy przesłuchujący ją ksiądz Bosguillaume pomylił fakty z jej życiorysu, zapowiedziała mu, że jeśli jeszcze raz tak się pomyli, to go “wytarga za uszy”.

“Najsłodszy Panie, na honor Twej Swiętej Pasji, zaklinam Cię, jesli mnie miłujesz, bys objawił mi jak powinnam odpowiadac tym duchownym…”

Musiała odpowiadać za swoje zwycięstwa militarne oraz za swoje porażki. Atakowano ją za wszystko, za co się dało, był to proces, w którym sądzono zarówno za herezję i bałwochwalstwo jak za sprawy polityczne. Uśmiercając Joannę wymierzano tym policzek Karolowi VII, policzek tym bardziej dotkliwy, ze Karol VII nie próbował replikować.

Miano jej za złe jej zwycięstwa, bo ginęli ludzie, miano jej za złe porażki – z tego samego powodu. Pytano dlaczego zaatakowała Jargeau (12 czerwca 1429) zamiast negocjować z dowódcą garnizonu angielskiego w tym mieście (lordem Suffolk, który potem, zanim poddał się do niewoli francuskiemu szlachcicowi, pospiesznie pasował go na rycerza, bo krępował się być jeńcem kogoś, kto rycerzem nie był); dlaczego zaatakowała Paryż w święto Narodzenia Najświętszej Marii Panny (8 września 1429); dlaczego wypowiadała opinie na temat tego który z trzech ówczesnych papieży był prawowitym papieżem (Marcin V, Klemens VIII, Benedykt XIV); dlaczego zgodziła się, by Franquet d’Arras (pojmany do niewoli szlachcic winny złodziejstwa i morderstw) został osądzony za swoje czyny przez władze dwóch miast, w których dopuscił się zbrodni (chciała go poczatkowo wymienić za jednego ze swoich ludzi, ten jednak został zabity przez Burgundczyków, więc do wymiany nie doszło); czy była świadkiem zabijania Anglików (“W imię Boga, tak. Jakże łagodnie mówisz! Czemu nie odejdą z Francji do swego własnego kraju?”. Słysząc to, pewien angielski szlachcic miał wykrzyknąć: “Really, to wspaniała kobieta! Gdybyż tylko była Angielką!”); dlaczego jej sztandar został wniesiony do katedry na koronację Karola VII (“miał swój udział w bólu, należał mu się udział w chwale!”); dlaczego w celu udania się na wojnę uciekła z domu swych rodzicow i czy w jej opinii nie było to grzechem (“Jesli Bóg tak nakazał, trzeba było usłuchać, nawet gdybym miała stu ojców i sto matek, albo gdybym była córką króla, odeszłabym”); dlaczego procesowała się w kwestii małzeństwa (ojciec chciał ją wydać za mąż za pewnego młodzieńca, który potem podał ja do sądu za złamanie obietnicy małżeństwa; Joanna broniła się sama w sadzie w Toul; musiała wypasć przekonująco, bo sprawę wygrała); czy Anioł (z którym “rozmawiała”) nie zaniedbał jej, skoro dostała się do niewoli (“myslę, ze skoro Bóg tak chciał, to jest to dla mojego dobra, ze się dostałam do niewoli”); dlaczego nazywała siebie “córką Boga” i tak dalej. Niektóre stawiane jej pytania wydają się dzisiaj wręcz głupie, na przykład czy pozowała do portretu (”samochwalstwo”), gdzie trzymała swoją mandragorę (zakładano, że musiała mieć tę roślinę, jako że utożsamiana ona była z czarami…), czy przyczepiła sobie do hełmu aureolę lub czy to prawda, że mówiła, że zamierza mieć trzech synów, z których jednego chciała uczynic papieżem, drugiego cesarzem, a trzeciego królem.

Były jednak pytania, ktore powtarzały się bez przerwy, sprawy do których sędziowie stale powracali. Dotyczyły one “bałwochwalstwa” oraz “rozwiązłości” Joanny, sprawy zwiazane z podporządkowaniem się osądowi “Matki Kościoła”, sprawa męskich strojów, które nosiła oraz – jak łatwo zgadnąć – jej “objawień” oraz “głosów” świętych i aniołów.

Broniła się w zasadzie sama. Gdy jednak – w późniejszej części procesu – sędziowie zebrali oskarżenia wobec niej w 70 punktów i miała na owe punkty odpowiadać, otrzymała pomoc z najmniej spodziewanej strony. W tym miejscu powiedzieć wypadałoby parę ciepłych słów pod adresem asystenta inkwizytora, dominikanina nazwiskiem Isambard de la Pierre. Okazji dostarczył fakt, ze sala była pełna i dla niektórych z sądzących duchownych (było ich w sumie 62) brakować zaczęło miejsca. Wspomina inny dominikanin, Guillaume Duval:

“Ponieważ nie było miejsc siedzących dla nas wśrod rady, poszlismy, zgodnie z naszym zwyczajem, by usiąść przy stole obok Dziewicy. Tam, gdy Joanna była przesłuchiwana, Brat Isambard ostrzegał ją jak miała odpowiadać, szturchając ją łokciem”

“Każę cię wrzucić do Sekwany!” - groził później za to Isambardowi lord Warwick, odpowiedzialny za jej więzienie.

“…znam dobrze, jeśli chodzi o ten strój, rozkaz, na który go włożyłam; ale nie wiem w jaki sposób mam go porzucić; zechciej mnie pouczyć”

Jednym z bardziej męczących zarzutów był ten, powtarzany w kółko, o ‘niestosownym’ ubiorze Joanny. Niestosowność ta polegała na tym, że ubierała się po męsku oraz że była to “bardzo szlachetna odzież ze złotego i jedwabnego materiału z dużą ilością futra”. Zarzutem było na przykład, ze nosiła “kaptur i modne, szkarłatne pończochy” (noszone wówczas przez mężczyzn). Już na długo przed procesem w Rouen jej wrogowie wręcz przescigali się w wyliczaniu tych męskich części garderoby oraz broni, których “nieprawnie” używała: “koszule, bryczesy, kamizele ze sztylpami łączonymi z nią dwudziestoma sznurówkami, wysokie pantofle sznurowane po zewnętrznej stronie, krótką pelerynę do kolan, muszlowaty kapelusz, ciasno przylegające długie buty, długie ostrogi, miecz, sztylet, kolczugę, lancę i inną broń, w którą się zbroiła jak mężowie pod bronią”.

Ta swego rodzaju obsesja przeciwników Joanny jej strojami znalazła wręcz – a jakże! – swe ukoronowanie podczas jej procesu, gdy w jednym z punktów oskarżenia znów zabawiono się w owa “wyliczankę”:

“czasem ubrana we wspaniałe i pełne przepychu odzienie z cennego materiału, złota jak równiez futer. I nie tylko nosiła krótkie tuniki, lecz także tabardy (krótkie luźne odzienie nakładane przez rycerzy na zbroje i pokryte barwami oraz herbami rodowymi – przyp. MM) oraz peleryny otwarte po wszystkich stronach; znany jest fakt, ze pojmana została w złotej huque, otwartej ze wszystkich stron” (huque to tez rodzaj tabardu z powiewającymi na wietrze luźnymi pasami materiału).

Dość powiedzieć, ze o sprawy swego ubioru Joanna była wypytywana częściej nawet niż o wolę podporzadkowania się kościołowi!!! O strój pytano ją już podczas drugiego dnia procesu, 22 lutego 1431 (”Kto poradził ci włożyć męski strój?”), podczas gdy o podporządkowanie się autorytetowi hierarchii dopiero niemal cztery tygodnie później, 15 marca (”Przede wszystkim Joanna została życzliwie upomniana, ostrzeżona i zapytana, czy jeśli uczyniła cokolwiek, co mogłoby być przeciw naszej Wierze, czy pozostawi to osądowi decyzji Świętej Matki Kościoła”).

I tym razem – jak i w innych tego rodzaju przypadkach – jej odpowiedź zasługuje na baczną uwagę:

“Niechaj moje odpowiedzi będą badane przez Duchowieństwo: niechaj ono mi wówczas powie, czy w nich jest cokolwiek przeciw Wierze Chrześcijańskiej. Ja z pewnością przez swoja radę (“conseil” – a pod tym pojęciem rozumiała swoje “głosy”, które jej doradzały – przyp. MM) będę wiedziała co to jest, i potem powiem co ma być sądzone i zdecydowane. Ponadto jesli jest w nich cokolwiek złego przeciw Wierze Chrześcijańskiej, którą Nasz Pan nakazał, to nie będę sobie życzyła tego podtrzymywać i będę żałowała, że się sprzeciwiałam”.

No, więc kto ostatecznie miał według niej “sądzić” i “zdecydować”? Ona sama!

Najwyraźniej sędziowie byli wprost oburzeni męskimi strojami Dziewicy w stopniu mniej więcej takim, w jakim dziś niektórzy t.zw. “tradycjonaliści” za “bezeceństwo” uważaja wszelka nawet myśl o ministrantkach czy wyświęcaniu kobiet na księży. Powoływali się przy tym na Pismo Święte, które zakazuje kobietom ubierania się po męsku i mężczyznom po kobiecemu (Dt 22;5). Bogactwo zaś owych strojów uznali za wyraz pychy. Tu jednakże “okolicznością łagodzącą” jest fakt, że w ówczesnym społeczeństwie strój znamionował przynależność do grupy społecznej i nakładał on na swego właściciela określone reguły postępowania, właściwe dla danej grupy. Joanna uważała, że ma do spełnienia ważną misję i że fakt ten musiał być uwidoczniony jej strojem. Dodatkowo pamiętać należy, ze to nie ona zamawiała i nabywała owe ubiory, lecz albo król albo lokalne władze (np. w Orleanie). No i przypomnijmy w tym miejscu fakt, o którym niezbyt wielu wie: w grudniu 1429 roku Joanna oficjalnie otrzymała (na piśmie) od króla Karola VII tytuł szlachecki wraz z herbem - patrz powyżej: herb i owo pismo.

Szokujące dla tych duchownych było to, że Joanna – jako kobieta – nosiła męskie krótkie tuniki, pod którymi wyraźnie było widać kształt nóg. Był to jeden z tych powodów, dla których uważali oni ją za “rozwiązłą”, pomimo faktu potwierdzenia (i to dwukrotnego) jej dziewictwa (“virgo intacta”) w wyniku bezpośredniego badania (1)

Sprawa stroju była też jedną z tych, które przesądzić miały, pod koniec maja 1431 roku, o wyroku śmierci. Zastraszona widokiem stosu 24 maja zgodziła się włozyć strój kobiecy. Po kilku dniach jednak znaleziono ją w celi przebrana z powrotem w swój strój męski (zapewne specjalnie jej w tym celu pozostawiony w celi). Był to też jeden z powodów, dla których w wyroku końcowym nazwano ją “wtórną heretyczką”.

“…uważaj co mówisz, ty, co jesteś moim sędzią…”

Tak zwróciła się do biskupa Cauchona 24 lutego 1431 roku, gdy próbował on narzucic jej przepisaną, oficjalną formę składania przysięgi przed sądem. Był to pierwszy tak wyraźny sygnał zapowiadający, że sędziom trudno będzie skłonić ją do uznania autorytetu władzy kościelnej nad nią, jeśli chodzi o sprawy uważane przez nią za będące bezposrednio wyrażoną jej wolą bożą.

Nigdy z własnej woli nie uznała niczyjego autorytetu ( w tym i papieskiego) nad własnym doświadczeniem religijnym. Nawet gdy mówiła o podporządkowaniu się papieżowi, to w sprawach wiary, a nie w sprawach poznanych własnym doświadczeniem. Jest to w pełni potwierdzone już nawet nie tylko przez poszczególne cytaty z jej zeznań w procesie, choć możnaby cytować wręcz całymi stronicami, lecz przez cały ‘tenor’ jej wypowiedzi podczas tego procesu.

Jak wyglądała hierarchia wartości autorytetu religijnego w oczach Joanny oraz wzajemne relacje między własnym doświadczeniem a autorytetem hierarchii, niechaj świadczą o tym te jej wypowiedzi, w których oba te czynniki zestawione są ze sobą bezpośrednio. Poniższe cytaty są długie, zależy nam bowiem na pokazaniu nie tylko samych wypowiedzi oskarżonej, ale również całego ich kontekstu:

31 marca 1431:

- “We wszystkim, o co jestem pytana, podporządkuję sie Kościołowi Wojującemu, (obecnie zwanemu “pielgrzymującym” – przyp MM)  pod warunkiem, że nie nakazuje on niczego niemożliwego…” dodając: “… A w przypadku, gdyby Kościoł zechciał, bym uczyniła cokolwiek sprzecznego z rozkazem danym mi przez Boga, nie zgodzę się na to, cokolwiek by to było.”

“Jeśli Kościół Wojujący powie ci, że twoje objawienia są iluzjami lub rzeczami diabolicznymi, czy podporządkujesz się Kościołowi?”

- “Podporządkuję się Bogu, Ktorego Nakazy zawsze wykonuję. Wiem dobrze, że to, co jest zawarte w mojej Sprawie pochodzi z Nakazu Bożego; to, co potwierdzam w tej Sprawie to to, że postępowałam na rozkaz Boga: to niemożliwe, abym mowiła inaczej. W wypadku, gdy Kościoł nakaże inaczej, nie podporzadkuję się nikomu na świecie, a jedynie Bogu, według Nakazów Którego zawsze postepuję.”

“Czy zatem nie wierzysz, że jesteś poddaną Kościoła Bożego, który jest na ziemi, to znaczy naszego Pana, Papieża, Kardynałów, Arcybiskupów, Biskupów i innych prałatów Kościola?”

- “Tak, wierzę, że jestem im poddana; ale najpierw trzeba służyc Bogu.”

“…Zabierzcie mnie do papieża, to jemu odpowiem…”

2 maja 1431:

- “Naprawdę wierzę w Kościół na ziemi; ale w sprawie moich słów i czynów, jak juz mowiłam, polegam i podporzadkowuję się jedynie Bogu. Wierzę, ze Kościół Wojujący nie może się mylić; ale co do moich słów i czynów, powierzam je wszystkie Bogu, Który sprawił, że uczynilam to, co uczyniłam. Powierzam siebie Bogu, memu Stwórcy, Który sprawił, że uczyniłam wszystkie te rzeczy; odwołuję się zatem do Boga i do siebie samej.”

“Czy zamierzasz przez to powiedzieć, że nie masz sędziego na ziemi? Czy nasz Ojciec Święty, Papież, nie jest twoim sędzią?”

- “Nic więcej wam nie powiem. Mam dobrego Mistrza, czyli Boga; to ku niemu spoglądam we wszystkim, co czynię i ku nikomu więcej.”

“Jeśli nie wierzysz w Kościól, jeśli nie wierzysz w Artykuły Wyznania Wiary “jeden, Święty, Powszechny”, zostaniesz uznana za heretyczkę oraz, przez innych sędziów, ukarana bólami ognia.”

- “Nic więcej wam nie powiem, a jeśli zobaczę ogien, to powiem wszystko to, co wam mówię i niczego więcej” (na marginesie skryba zanotował: “superba responsio”)

“Jeśli Sobór Powszechny – to jest, gdyby tu byli nasz Ojciec Święty, Papież, Kardynalowie, Biskupi i inni, to czy nie odwołałabyś się i nie podporządkowała takiemu Świętemu Soborowi?”

- “Nic więcej ze mnie na ten temat nie wyciągniecie.”

“Czy podporządkujesz się naszemu Ojcu Świętemu, Papieżowi?”

- “Zabierzcie mnie do niego, to jemu odpowiem”.

Otóz właśnie to: “…to jemu odpowiem” (JAK??!!).

Sądzę, że powyższe, pełne wypowiedzi WRAZ z ich kontekstem mówią wszystko. Teza, że Joanna była ortodoksyjna wedle wszelkich reguł kościelnych, jest po prostu nie do obrony. Można ją jedynie próbować wmawiać tym, którzy nigdy porządnie nie przestudiowali akt procesu.

Pomimo jednak takich wypowiedzi nie należy wnioskować, że Joanna była typem “antyklerykała”. Wniosek taki nasuwać się może tutaj co prawda, zwłaszcza jesli komentarz pisany jest rękę „heretyka” nie ukrywającego swego wstrętu do niektórych aspektów funkcjonowania hierarchii kościelnej. W tym jednak wypadku wniosek byłby całkowicie mylny: Joanna nigdy nie próbowała świadomie podważać pozycji ani roli duchowieństwa w kościele czy też w ówczesnym układzie sił społecznych. Traktowała je jak najbardziej poważnie uważając, że reprezentuje ono Boga na ziemi. Jak słusznie zwracają uwagę rozmaici integryści, nie jest znany ani jeden przypadek jej buntu choćby przeciwko faktowi chciwości materialnej hierarchów, ich zamiłowania do wystawnych strojów, bogacenia się kosztem słabszych finansowo ko-religionistów itd. Najwidoczniej sprawy te nie odgrywały dla niej pierwszorzędnej roli. Nie była też typem “rewolucjonistki” łamiącej bariery klasowe, chociaż niewątpliwie prawdą jest, że przynajmniej początkowo, to ona miała w sobie więcej optymizmu i animuszu niż krol. To ona doprowadziła do jego koronacji, niemalże “za rękę” prowadząc go aż do Reims.

Gdy była mowa – po raz kolejny – o owym podporządkowaniu się autorytetowi kościoła, pokazać się miało, jakie były motywy Joanny (jak również charakter całego procesu). Jak zeznał po latach brat Isambard de la Pierre z inkwizycji:

“Interweniowałem, by poradzić jej podporządkowanie się Soborowi Powszechnemu w Bazylei, który wówczas obradował. Joanna spytała mnie co to jest “Sobór Powszechny”. Odpowiedziałem, że to kongregacja Kościoła Powszechnego i że na tym soborze prałatów i doktorów Chrześcijaństwa było tylu członków z jej stronnictwa co i ze stronnictwa Anglików. Usłyszawszy to, Joanna zaczęła mówić: “Och, ponieważ tam są tacy, co są od nas, to chcę się tam udać i podporzadkować Soborowi w Bazylei”. Natychmiast, upominając mnie z wielką złością i oburzeniem, biskup  Beauvais wykrzyknał: “Badź cicho, u diabla!” (”de par le diable!”).  Wtedy notariusz, Guillaume Manchon, spytał czy może zanotować podporządkowanie się Joanny Soborowi. Biskup odpowiedział mu, że nie, nie jest to konieczne i że ma uważać, by tego nie zapisywać. Na co Joanna zwróciła się do biskupa: “Ha! Ty piszesz to, co jest przeciw mnie, a nie piszesz tego, co na moją korzyść”. Jak sadzę, istotnie deklaracja Joanny nie została zapisana i było wielkie szemranie pośrod obecnych.”

A zatem Joanna chciała się podporządkowac soborowi, ale tylko dlatego, że tam byli reprezentowani jej zwolennicy.

W związku ze skazaniem Joanny niejednokrotnie (zresztą słusznie) stawia się zarzuty królowi Karolowi VII (który zawdzięczał jej koronę), że nie uczynił on prawie nic, by np. wykupić Joannę z rąk angielskich, że kontrastowała taka postawa z postawą  Anglików, nie żałujących pieniędzy Burgundczykom (którzy wzięli Joanne do niewoli), by dostać ją wreszcie w swoje ręce. To w zasadzie prawda, choć odnotowano, że Karol jednak – wg. niektórych świadectw – próbował nieśmiało negocjować z Burgundczykami. Prawdą jest jednak równocześnie, że ze strony papieża uczyniono jeszcze mniej: nie ma mowy nawet o “nieśmiałych” próbach negocjacji czy bodaj mediacji, choć przecież papież był wówczas w stanie uczynić więcej niż Karol VII. Nie był bowiem wrogiem Anglii i jego sugestie mogły w tym kraju paść na podatniejszy grunt. Karol przynajmniej zainicjował rehabilitację pośmiertną Joanny (nie bez względu na swój własny interes polityczny), papież nie uczynił nawet tego. On jedynie wyraził zgodę  na proces rehabilitacyjny, gdy był on już dla Rzymu politycznie obojętny. Cokolwiek by nie powiedzieć jednak o intencjach Karola VII oraz papieży Marcina V, Eugeniusza VI czy Kaliksta III, wydaje się mimo wszystko mało uczciwym zrzucanie całej winy na króla Francji za bezczynność przy jednoczesnym oszczędzaniu głow Kościoła, a nawet chwaleniu ich za… postępowanie w podobny sposób.

“…to ja byłam tym Aniołem…”

Wyobraźnia! Ileż już napisano na jej temat! Czytamy o bujnej wyobraźni, o braku wyobraźni, nawet o chorej wyobraźni. Czytamy o genialnej wyobraźni oraz o takiej, która w opinii wielu staje się niemal widzeniem lub proroctwem. Rzadziej jednak czytamy o wymuszonej wyobraźni, choc zdarza się ona stosunkowo często. Czym się taka wyobraźnia charakteryzuje? Jak łatwo się domyślić, chodzi o tworzenie fikcji pod presją, w okolicznościach, w których trudno mówić o pewnych rzeczach wprost. Trochę przypomina to nieraz pospieszne wymyślanie historyjek mających na celu usprawiedliwienie samego siebie w obliczu spodziewanej groźby. Każdy z nas jest w stanie sięgnąć pamięcią do owych – często niewinnych i może dziś już śmieszących nieco z perspektywy czasu sytuacji, gdy trzeba bylo ratować się z opałów opowiedzeniem czegoś, czego początkowo wcale nie planowano mówić. Wyobraźmy sobie sytuację podobną w swym charakterze, spotęgowaną jednak wagą spraw państwowych i rozpatrywaną z całą powagą, na jaką zdobyć się potrafił eklezjalny sąd inkwizycyjny.

Jednym z ciekawszych wątków procesu Joanny d’Arc była sprawa t.zw. “znaku”, jaki Jehanne miała dać – z pomocą Boską – królowi (a właściwie – wówczas jeszcze – “delfinowi”) Karolowi VII francuskiemu, znaku mającego potwierdzić jej boskie posłannictwo. Ale zacznijmy po kolei:

Pierwsze spotkanie Joanny z Karolem miało miejsce późnym popołudniem 6 marca 1429 roku na zamku w Chinon (na zdjęciu: fragment ruin zamku z widocznym kominkiem w pomieszczeniu, w którym miało miejsce owo spotkanie). Co prawda początkowo odbywało się ono w obecności licznie zgromadzonych arystokratów i owego niezbyt okazałego ‘dworu’ (według Joanny “około 300 osob”) tego zbiedniałego i raczej pesymistycznego, chuderlawego, wątłego monarchy o krzywych nogach, których kolana niemal obijały się o siebie przy chodzeniu. Jednak nieco później tych dwoje miało okazję rozmawiać przez chwilę na osobności. Już wówczas krążyć zaczęły historie na temat tego, co zostało wypowiedziane między nimi. Jednakże chodziło właśnie o to, co ona jemu miała do powiedzenia, a co wielu autorów uważa za słowa otuchy polegające na zapewnieniu Karola, ze jest on prawowitym synem krola Francji (wysiłki były bowiem czynione – również ze strony matki Karola, Izabeli Bawarskiej – by tę prawowitość zanegować). Nie było jednak mowy o dawaniu żadnych widocznych znaków. Sama Joanna miała zresztą dość jednoznaczną opinią na temat “dawania znaków” przez siebie innym ludziom (tak jak – czasami – Chrystus – p. Mt 12;39). Gdy – krótko później – na polecenie Karola VII, była egzaminowana w Poitiers przez przedstawicieli duchowieństwa pod kątem jej kontaktów mistycznych i zażądano od niej dania jakiegoś ‘znaku’ w celu przekonania zebranych eklezjastów o autentyczności jej posłannictwa, odpowiedziala: “W imię Boga (’En nom Dieu’), nie przybyłam do Poitiers, by dawać znaki. Ale zaprowadźcie mnie do Orleanu, a ja wam pokażę znak, dla którego przybyłam “. Pod pojęciem znaku w Orleanie miała na myśli walkę zbrojna o przełamanie jego oblężenia przez Anglików (“…żołnierze będą walczyli, a Bóg im da zwycięstwo”).

Później jednak plotki rozrosły się do sensacji o “znaku” otrzymanym przez Karola od dziewicy inspirowanej przez Boga.

W 1431 roku jej sędziowie w Rouen powrócili do tego tematu. Już 22 lutego zapytali: “Czy widziałaś Anioła ponad Królem?”.  Wtedy jeszcze odparła wymijająco, że zanim król powierzył jej misję, sam “…miał wiele widzeń i pięknych objawień”. Uchyliła się jednak od opisania tychże. 27 lutego została ona zapytana przez nich ponownie “Czy ponad głową twego króla był anioł, gdy spotkałaś się z nim po raz pierwszy?”. Joannę jakby kto obuchem uderzył. Zaraz się żachnęła: “Na Panią Naszą! Jesli był, to nic o tym nie wiem; nie widziałam go.”  Były to pierwsze wzmianki o aniele towarzyszącym Joannie i Karolowi podczas ich rozmowy w Chinon.

1 marca wypytując ją o jej ‘widzenia’, pełne świętych w koronach, zapytali ją nagle: “Gdy pokazałaś swój znak królowi, byłaś z nim sama?”.

-   “Nie przypominam sobie nikogo więcej, choć w pobliżu było wielu ludzi”

“Gdy pokazałaś znak królowi, widziałaś koronę na jego głowie?”

Była to pierwsza wzmianka dotyczaca korony. Odpowiedziała im, że myśli, że “…mój król przyjął z radością koronę, która miał w Reims (czyli cztery i pół miesiąca później, 17 lipca 1429, podczas koronacji – przyp. MM), ale inna, znacznie bogatsza, była mu dana później”. Zapytana, czy widziała tę inna, bogatsza koronę, odparła, że jedynie słyszała, że jest ona bogata i “cenna do pewnego stopnia”. Widzimy zatem, że w tym momencie nie uchylała się ona już od wersji, według której “dała znak” Karolowi. W dalszym jednak ciągu trzymała się wersji, że żadnej cudownej korony nie widziała. Widziała jedynie tę, którą włożono krolowi na głowę podczas koronacji w Reims. Z całą pewnością widziała ją doskonale, tak jak sam król, gdyż stała tuż przy nim ze swoim sztandarem, jako jedyna osoba dopuszczona tak blisko podczas ceremonii.

10 marca Jehanne zupełnie zmieniła swą wersję: teraz już znak, dany przez nią królowi “był piękny, godny i najbardziej wiarygodny; najlepszy i najbogatszy na świecie”. Stwierdzila także, że on “trwac będzie tysiąc lat i więcej. Moj znak jest w skarbcu króla”. Proszę tez zwrócić uwagę na poniższy opis z jej zeznania:

-  “…Dziękowalam Panu Naszemu za wybawienie mnie z kłopotu, jaki miałam z duchownymi z naszego stronnictwa, którzy argumentowali przeciwko mnie; i uklękłam kilka razy. Anioł od Boga i od nikogo innego, posłał znak memu królowi; i za to wiele razy dziękowałam Panu Naszemu. Księża z naszego stronnictwa przestali mnie atakować, gdy poznali ten znak”

“Zatem duchowieństwo z twego stronnictwa widziało ten znak?”

-  “Gdy moj król i ci, co byli z nim, zobaczyli znak oraz Anioła, który go przyniosł, spytałam mego krola, czy był przekonany. Powiedział, że tak. Potem odeszłam i poszłam do małej kaplicy w pobliżu. Słyszałam od tamtej chwili, że po moim wyjsciu ponad trzysta osób widziało znak. Z miłości do mnie oraz by mnie nie wypytywano, Bóg pozwolił pewnym ludziom z mego stronnictwa zobaczyć znak na jawie.”

“Czy twój król oraz ty, oddaliście cześć Aniołowoi, który przyniosł znak?”

- “Tak; pozdrowiłam go, uklękłam i zdjęłam czapkę.”

Rzecz jasna, ze strony ani króla ani kogokolwiek obecnego wówczas w Chinon (również z owych “ponad trzystu osób”) nigdy, nawet podczas procesu rehabilitacyjnego Joanny, nie pojawiło się żadne potwierdzenie powyższej historii. Joanna poszła “na całego” w wymyślaniu i ubarwianiu tej wersji przed sądem inkwizycyjnym. 13 marca w historii tej pojawiły się jednak prawdziwe elementy, które mogą pomóc w zidentyfikowaniu jej jako swego rodzaju alegorii:

“Znakiem było to, że Anioł zapewnił mego króla, przynosząc mu koronę, że będzie on miał całe krolestwo Francji z pomocą Boską i poprzez mój wysiłek; że miał zacząć pozwolić mi działać – czyli dać mi zbrojnych mężów; i że w przeciwnym wypadku nie zostanie tak prędko koronowany i konsekrowany.”

Opis zaś owego znaku – owa fantazja – jest pomieszany gęsto z opisem koronacji w Reims:

“W jaki sposób Anioł niósł koronę? I czy osobiście włożył ją na głowę króla?”

-  “Korona była dana Arcybiskupowi – to jest Arcybiskupowi Reims (abp Regnault de Chartres – przyp. MM) jak mi się zdaje, w obecności króla. Arcybiskup otrzymał ją i dał ją królowi. Byłam przy tym obecna. Potem koronę umieszczono wsród skarbow krola”.

Mamy tu zatem do czynienia z alegorią (tak jak w innej literaturze z chodzeniem po wodzie czy fizycznym zmartwychwstaniem), choć wypada przyznać, że opowiedziana ona została w formie mogacej istotnie sprawić na sędziach wrażenie krzywoprzysięstwa.

Natomiast przedmiotem kontrowersji jest coś innego. Gdy wydano na Joannę ostateczny wyrok (29 maja 1431) i poinformowano ją o tym następnego ranka (30 maja) oraz o tym, że za chwilę zostanie zabrana na egzekucję, Joanna wyznać miała, że jej głosy ją “oszukały” (spodziewała się bowiem uwolnienia) oraz to, że w spotkaniu z królem Karolem to ona sama była tym aniołem, który objawił mu boski znak. Reakcja Joanny była zatem analogiczna do jej wyrzeczenia z 24 maja oraz do jej (wyrażonej dopiero wówczas!!!) gotowości podporządkowania się papieżowi (2) . Osobiście nie biorę jej tych chwil słabości za złe. Skoro Chrystusowi wolno było narzekać, że “Bóg go opuścił” (Mt 27;46, Mk 15;34), to cóż złego, jeśli Joanna d’Arc uległa podobnemu wrażeniu? Na dodatek określenie, że ona sama “była tym Aniołem”, który przyniósł jej królowi koronę, uważam za jedną z najlepszych i najpiękniejszych wypowiedzi jej przypisanych, bardzo zgrabnie podsumowującą rolę, jaką odegrała w tym wydarzeniu; rolę, którą król Karol VII osobiście podkreślił, gdy podczas jego koronacji stała tuż za nim ze swym sztandarem, który jako jedyny wniesiony wtedy został do katedry w Reims.

Przedmiotem kontrowersji jest to, że owe wyznania, w formie zeznań siedmiu duchownych rozmawiajacych z nia tego dnia w miejscu jej uwięzienia, spisane i zaprzysiężone, nie stanowią integralnej części dokumentów procesu w Rouen, zostały zaś do owych dokumentów dołączone 7 czerwca 1431 roku, zatem osiem dni po egzekucji Joanny. Trzech notariuszy procesu odmówiło również podpisania tego dokumentu, najprawdopodobniej zresztą dlatego, że nie byli oni obecni tego dnia w celi Joanny i nie byli w związku z tym świadkami odbytej tam rozmowy. Fakty te skłaniały – i w dalszym ciągu skłaniaja – wielu autorów do wyrażania opinii, że dokument ten jest fabrykacją biskupa Cauchona i że z prawdą nie ma on absolutnie niczego wspólnego (zachęcam do zapoznania się z takimi argumentami  http://www.stjoan-center.com/novelapp/joaap02.html ). Osobiście skłaniam się ku wnioskowi przeciwnemu, choć zdaję sobie również sprawę, że kwestia autentyczności tego zapisu w niczym nie zmienia znaczenia zeznan złożonych wcześniej przez Joannę w tej kwestii, a jak sami widzieliśmy, owe zeznania w swej końcowej części jak najbardziej potwierdzają tezę o niej jak o owym “aniele”.

Zwraca też uwagę fakt, że nawet po 25 latach po egzekucji Joanny jej niegdysiejsi sędziowie wciąż nie do końca potrafili wycofać się ze swych pierwotnych opinii na jej temat. Na przykład Jean Beaupere, teolog i kanonik z Rouen, już w pierwszym zdaniu swego zeznania podczas pierwszego dochodzenia w sprawie “rehabilitacji” Joanny stwierdził, że:

“Co do wizji wspomnianych podczas Procesu wspomnianej Joanny, reprezentowałem i wciąż reprezentuję poglad, że wynikały one bardziej z przyczyn naturalnych i ludzkiej intencji niż z czegokolwiek ponadnaturalnego.”

“Joanno, idź w pokoju…”

Krótko przed wyrokiem wygłoszone zostało kazanie, ktorego motywem przewodnim był cytat z Nowego Testamentu, a mianowicie z 1 Kor. 12;26 (”Tak więc, gdy cierpi jeden członek, współcierpią wszystkie inne członki…”)

Joanna słuchała kazania w spokoju, nie probując przerywać (na zdjęciu: model sceny egzekucji). Po kazaniu ks. Midiego Cauchon wezwał ją, by pomyślała o zbawieniu swej duszy. Towarzyszyli jej w tym momencie dwaj dominikanie (Ladvenu i de la Pierre). Nastepnie odczytano wyrok, którego fragmenty zacytowano na wstępie. Gdy odczytany został wyrok, Midi zwrócił się do Joanny mówiąc “Joanno, idź w pokoju. Kościół nie może cię juz dłużej chronić i przekazuje cię ramieniu świeckiemu”. W tym momencie Joanna, ubrana w czarną szatę i z chustą na ogolonej głowie została dodatkowo ‘ukoronowana’ mitrą z napisem “heretyczka, wtórna heretyczka, apostatka, bałwochwalczyni” por. Mt 27;29). Ukląkłszy, zaczęła prosic wszystkich o modlitwe za nia oraz o przebaczenie. Mówiła – jak relacjonuje świadek, ks. Jean Massieu – około pół godziny.  Wielu spośród paru tysięcy ludzi tam obecnych było głeboko poruszonych, natomiast otaczajacy gęsto Joannę zołnierze angielscy kwitowali jej słowa gromkim śmiechem.  Ks. Loyseleur, który odegrał wyjątkowo paskudna rolę w jej procesie (przebywał z nią przez pewien czas w jej celi udając stronnika Karola VII i słuchając jej spowiedzi, a nastepnie donosił sędziom), nie wytrzymał i z płaczem odszedł (por. Mt 27;3-4). Musiał udać się do lorda Warwicka szukając ochrony, gdyż niektórzy żołnierze wygrażali mu jako zdrajcy. Wkrótce ratował się ucieczką z miasta. Odszedł również Guillaume Manchon, jeden z notariuszy sporządzających protokoły procesu. Nie został odczytany jednak – wbrew istniejącej procedurze – żaden wyrok władzy świeckiej. Joannę odprowadzono jedynie do miejsca, w którym zasiadł urzędnik sądowy miasta Rouen. Wykonał on gest ręką, mówiąc “bierzcie ją, bierzcie ją!”. Natychmiast została zawleczona przez żołnierzy na rusztowanie stosu.

Do pala, do którego została przykuta, przybita była tablica z napisem zawierającym wszystko to, o co ją publicznie oskarżano:

“Joanna, która zwała siebie Dziewicą, kłamczyni, zgubnie oszukująca lud, czarownica, przesądna, bluźnierczyni przeciw Bogu, zniesławiająca wiarę Jezusa Chrystusa, samochwalcza, bałwochwalcza, okrutna, rozwiązła, przywołująca demony, apostatka, schizmatyczka i heretyczka”.

Istotnie, trudno chyba było w jednym zdaniu pomieścić więcej epitetów. Tak nawiasem, umieszczanie tablic z napisami w miejscach kaźni rozmaitych heretyków było zwyczajem, który trwał całe stulecia – por: Mt 27;37 , Mk 15;26, Lk 23;38 i Jn 19;19).

Joanna przywoływać teraz zaczęła owych świętych, którzy byli dla niej inspiracją, szczególnie św. Michała Archanioła.

Gdy jeszcze jej ręce nie były skrępowane, poprosiła o krzyż i jeden z angielskich żołnierzy naprędce wykonał dla niej krzyżyk z dwóch patyków. By go nie zgubić, włożyła go za pas, pod swoją czarną szatę. Chciała jednak, by przyniesiono jej krucyfiks i trzymano go tak, by mogła go widzieć. Massieu posłał więc Isambarda de la Pierre po taki krucyfiks do pobliskiego kościoła Saint Sauveur, sam zaś wspiął się na rusztowanie ze słowami pociechy dla skazanej.

Żołnierze zaczęli w międzyczasie okazywać zniecierpliwienie przedłużającą się procedurą. “Cóż to, księże,” - zawołał jeden z nich - “chcesz nas tu trzymać do obiadu?”

Krótko przed dwunastą w południe zapłonął więc jeden z najsłynniejszych stosów w historii. Poczucie wazności własnej misji zdawało się nie opuszczać Joanny nawet wówczas: gdy płomienie wznosiły się coraz wyżej, jeden ze świadków usłyszał jej wołanie “Ach, Rouen! boję się wielce, że cierpieć będziesz za moja śmierć!” (”Ah, Rouen! j’ay grant paour que tu ayes à souffrir de ma mort’”). Ostatnim jej słowem słyszanym przez świadkow, było głośno powtarzane “Jhesus! Jhesus!”

Zmarła od wysokiej temperatury na szczycie rusztowania zanim jeszcze dosięgły jej płomienie. Dopiero po pewnej chwili od ognia zajęło się jej odzienie. Gdy spłoneło, katom nakazano przygaszenie ognia tak, by pokazać tłumowi jej nagie ciało i  zademonstrować (oraz sprawdzić), że rzeczywiście nie żyje (por. Jn 19;34). Krążyły bowiem pogłoski, że może ona nawet w ostatniej chwili uciec (była wszak “czarownicą”…). Dopiero po chwili rozpalono ogień na nowo.

Spór o Joannę

To, że nie chciała umierać, potwierdza jedynie jej wolę życia, brak u niej jakichkolwiek skłonności do męczeństwa, samobojstwa czy masochizmu, co w gruncie rzeczy czyni jej śmierć prawdziwa “pasją”, śmiercią osoby o jak najbardziej zdrowych ludzkich reakcjach i zdrowym umyśle. Była osobą, której męczeństwo narzucono, a nie osobą, ktora w chorym widzie chciałaby być męczona. Zgadzam się tu całkowicie z angielskim autorem Edwardem Lucie-Smithem, który stwierdził, że “Joanna nie miała w sobie nic z owego masochizmu, ktory często znamionował temperament męczenników” (”Joan of Arc”, 1976). To wyraźna zaleta, nie ujma. Jest to w jaskrawej opozycji do męczeństwa niektórych wczesnych chrześcijan, ktorzy wręcz łakneli śmierci za swe przekonania, bo uważali ją za swój święty obowiązek, jak św. Ignacy z Antiochii, który w drodze na spodziewaną egzekucję w Rzymie (ok. 110 r.n.e.) pisał w swym liście do Rzymian, by za żadna cenę nie próbowali go ratować, bo on chce stać się “ciałem Chrystusa” mielonym zębami lwów, lub też jak pewna grupa chrześcijan z rzymskiej prowincji “Azja” (dzisiejsza Turcja), którzy stawili się u tamtejszego prokuratora żądając, by ich kazał uśmiercić za wiarę. Mądry Rzymianin mógł jedynie odpowiedzieć im, ze tego nie zamierza uczynić, jeśli jednak chcą umrzeć, to proszę bardzo, istnieją skały, klify i powrozy, niechaj sami się obsłużą. Brak wiadomosci, czy istotnie to zrobili, wypada zatem mieć nadzieję, że lekka kpina rzymska znalazła drogę do ich umysłów i skutecznie przywołała ich do porządku.

Opór Joanny przed śmiercią połączony z jej niewatpliwą i niepodważaną przez nikogo odwagą nadaje jej “pasji” dodatkowego wyrazu autentyzmu, bez konieczności tworzenia sztucznych mitologii i legend, tak bujnie kwitnących tam, gdzie brak szczegołowych zapisów potwierdzających bieg wypadków. Tak, to prawda, o Joannie też mitologizowano na potęgę, ale przynajmniej w jej wypadku stosunkowo łatwo oddzielić prawdę od fikcji.

Choć jednak Joanna nie pragnęła męczeństwa, nie zmienia to faktu, ze męczennicą się istotnie stała. I to jak najbardziej męczennicą za wiarę. Nie męczennicą za tę oficjalną wiarę Kościoła, za takową Kosciół nie mógł jej uznać, bowiem ani francuscy duchowni, którzy ją skazali ani ich angielscy mocodawcy nie byli wrogami Kościoła Katolickiego i nie zajmowali się jego prześladowaniem. Stąd tez oficjalnie Joanna została kanonizowana (aż 489 lat później!) nie jako “święta męczennica“, lecz jako “święta dziewica“. Jednak bez swej śmierci oraz jej okoliczności wątpliwe jest, czy kiedykolwiek zdecydowanoby się ją w ogóle kanonizować.  Tymczasem pomimo ewidentnych podtekstów politycznych procesu oraz pomimo angielskiej zapowiedzi, że jeśli inkwizycja jej nie skaże, to oni, Anglicy, sami wytoczą jej proces, pozostaje poza wszelkimi watpliwościami, że przyczyną jej egzekucji była jej wiara, lub też – by wyrazić to jaśniej – rodzaj tej wiary.  Z całą pewnością nie została stracona, bo była kobietą. Nawet nie za to, że prowadziła wojsko, w końcu wielu to czyniło. Nie zemszczono się na niej jako na osobie ze stanu włościańskiego. W końcu wielu zbrojnych – i to wysokich rangą – miało podobne ‘korzenie’, lecz zostali szlachcicami. Przypomnijmy raz jeszcze to, co wspomnieliśmy powyżej: w chwili swego procesu Joanna już od półtora roku oficjalnie nie zaliczała się do stanu włościańskiego. Nie zabito Joanny dlatego, że wygrywała bitwy. W końcu zdarzało się jej również przegrywać, jak podczas próby zdobycia Paryża czy pod La Charite. Wielu też dowódców – i to również znakomitych – dostawało się do niewoli i nie kończyło na stosach. Ale patrzmy na nią: ona ścięła włosy jak mężczyzna, ubierała się po męsku, chodząc w ubiorach pokazujących kształt jej nóg i na dodatek śmiała “bezczelnie” twierdzić, że na wojnę posłał ją Pan Bóg osobiście, posługując się jako swymi kurierami dwiema świętymi i jednym archaniołem! Jak gdyby jeszcze tego nie było dość, potrafiła wygrywać! Mało tego: doprowadziła do koronacji swego króla i spowodowała, że stronnictwo tego króla ożywiło się w wojnie i przejęło inicjatywę! Tego już było zdecydowanie za wiele dla zwolenników ‘ideologicznego’ status quo !

Taka osoba mogła – biorąc pod uwagę mentalność średniowieczną – być tylko inspirowana. Inspirowana albo przez Boga, albo przez diabła. Zakładając nawet, że Anglicy chcieli się jej pozbyć za wszelką cenę – nie musieli tego czynić za pomocą ‘kanału’ inkwizycji. Zabójstwa wybitnych jednostek przecież się zdarzały i bez takich ceregieli i to również w Anglii: sam ówczesny król Anglii, Henryk VI, zakończył później życie jako ofiara mordu. Ale sposób, w jaki prezentowała się publicznie Joanna, czynił pokusę posłużenia się inkwizycją tym wiekszą, im bardziej różniła się od ustalonego wzorca ‘normy’ i im bardziej przypisywano jej świętość już za życia oraz tym bardziej im bardziej takiego procesu domagali się eklezjaści (pamiętajmy: to duchowni oraz teologowie jako pierwsi wystąpili z inicjatywą procesu Joanny d’Arc, nie świeccy politycy!). Niechaj nie myli nas fakt, że sędziowie Joanny opłaceni zostali z kiesy króla angielskiego. Jesli się uważnie przeczyta zapis wypowiedzi Joanny w procesie, nasunie się wniosek, że nawet gdyby był to proces uczciwszy niż był w rzeczywistości, to i tak mogłaby ona zostać skazana przez swych sędziów, choć może niekoniecznie na karę śmierci.

Niejednokrotnie spotkać się można z opinia, że Joanna d’Arc była “pierwszą protestantką”. W taki sposób przyznawano jej “pierwszeństwo” zresztą w szeregu kwestii, np. nazywając ja “pierwszą nacjonalistka” (co w takim razie należałoby powiedzieć np. starożytnych Rzymianach, Grekach czy Żydach?), “pierwszą feministką” (to co by powiedziec o Kleopatrze?) i tak dalej. Co zaś do “protestantyzmu”, to ktoś kiedyś wyrazić się miał w USA, że była ona “baptystką” (ktoś inny to wyśmiał, sugerując sarkastycznie, że była zapewne Południową Baptystką). Oczywiście piszący odnotowuje wszelkie powyższe sugestie z niekłamaną satysfakcją, jako że są one wyrazem oczywistej fascynacji tą francuską świętą i bohaterką. Dziś wielu zgłasza ‘pretensje’ do niej, uważając ja za swoją: kościoły (na zdjęciu: św. Teresa z Lisieux przebrana za Joannę d’Arc) , grupy społeczne i polityczne (we Francji od prawicy – jak Front Narodowy, mający ją za swój symbol – do lewicy, włącznie z partią komunistyczną), feministki itd. Nie zawsze jednak tak było. Kościół Katolicki, do którego należała (innego wówczas zreszta nie było), “czekał” z jej kanonizacją prawie pięć wieków (choć bardziej wątpliwych “bohaterów” – jak np. Domingo Guzmana, zwanego “swiętym Dominikiem” – potrafił zaliczyć w poczet świętych w sposób nazywany przez Niemców “Blitzschnell“), protestanci nie zawsze uważali ją za “pierwszą protestantkę”, a ludzie Oświecenia niejednokrotnie kpili z jej prostej wiary i mistycyzmu, np. Voltaire nie zostawiał na niej przysłowiowej “suchej nitki”.

Joanna d'Arc, fragment witraża w katedrze NMP, Perth, Australia

Jeśli Joanna d’Arc miałaby zostać uznana za protestantkę, to nie w sensie posiadania pogladów odpowiadajacych doktrynie jakiejkolwiek konkretnej denominacji. Chodziło tu o to, że postawiła własne doświadczenie religijne wyżej niz autorytet Kościoła, łącznie z papieskim. Uważna lektura protokołów zarowno procesu skazujacego jak i późniejszego o 25 lat procesu rehabilitacyjnego pokazuje niedwuznacznie, że chociaż nie ma najmniejszych watpliwości co do jej ewidentnie katolickich wierzeń, nie mieściła się ona całkowicie w ramach ustalonego modelu prawowierności.  Skazano ją w końcu nie na podstawie zeznań jakichkolwiek świadków, lecz na podstawie tego co i jak sam mówiła.

Jesli świadectwem “protestantyzmu” Joanny miała być jej ‘niezależność’ od autorytetu Kościoła Katolickiego, to równie dobrze możnaby ją np. zaliczyć do katarów lub gnostyków. Tymczasem nie w tym rzecz. Zasmucające jest natomiast, że ze strony katolickich apologetów stwierdzenia o “protestantyzmie” tej świętej doczekało się (zbyt często) równie ‘rzetelnych’ komentarzy o jej całkowitej ‘prawowierności’ i bezwarunkowym podporządkowaniu się autorytetowi Kościoła. Przykładem niechaj będzie bardzo emocjonalny artykuł Virginii Frohlick p.t. “Saint Joan of Arc – The First Protestant?” (http://www.stjoan-center.com/topics/Wycliff.html ). Pomińmy tu już ewidentny błąd autorki, spłycający protestantyzm niemal wyłącznie do kwestii buntu wobec hierarchii katolickiej. Autorka stwierdza np., ze Joanna “w pełni zdawała sobie sprawę, że duchowni zebrani w celu sądzenia jej nie reprezentowali Kościoła Rzymsko-Katolickiego, lecz de facto służyli interesom króla Anglii. Wiedziała, że nie będzie mieć uczciwego procesu z ich strony, toteż odmówiła podporządkowania się ich autorytetowi”.

W powyższym prawdą jest jedynie, że oskarżona wiedziała, że sędziowie służą Anglikom i że niczego dobrego nie może się po nich spodziewać. Co do reprezentatywności owych sędziów jako przedstawicieli Kościoła, sprawa jest już mniej jasna. To bowiem, że duchowni służyli krolowi Anglii, nie czynilo ich niegodnymi reprezentowania Kościoła. Tacy duchowni jak arcybiskup Regnault de Chartres, który koronował Karola VII (tak nawiasem: ten arcybiskup również zwrócił się przeciwko niej) (3) czy też duchowni, którzy “badali” Joannę w Poitiers służyli interesom krola Francji i z tego powodu nikt nie podważa ich świadectwa jako niereprezentatywnego dla Kościoła, choć było ono sprzeczne z orzeczeniami duchownych francuskich z “obozu” angielskiego.

“Re ligare” to tyle, co “ponownie połączyć”, w tym wypadku ludzi ze światem ducha (stąd: “religia”). Jakby nie interpretować Joanny d’Arc, jedno jest pewne: że w jej wypadku owo “ponowne połączenie” istotnie nastąpiło. Joanna wierzyła – w SIEBIE, poza tym, że wierzyła jeszcze w coś innego; lub też jaśniej: uwierzyła w siebie za pomocą wierzenia w coś innego. Czy to świadomie, czy podświadomie, czy też zupełnie przypadkowo, była w stanie wykorzystać swoj potencjał intelektualny i zainspirować jeszcze wielu innych ludzi. Nie wiemy dokładnie jak takie wewnętrzne inspiracje nastepują w człowieku, są to dla nas tajemnice (“sacramenta”; “mysteria”). Można przystępować do tego, co oficjalnie nazywamy sakramentami nie wiadomo ile razy, ale najważniejszy jest ich rezultat. Jesli jest on pozytywny, to znaczy jeżeli istotnie “rodzimy się ponownie”, to w ten sposób na nowo ustanawiamy sakrament. Ustanawiamy go nawet wtedy, jeśli do żadnego formalnego sakramentu nie przystępujemy.

Sama Joanna, która przyjmowała Komunie Święta wyjątkowo regularnie, uwierzyła w siebie przeciez nie dlatego, że do tego sakramentu przystępowała. To jej własne doświadczenie (jakiegokolwiek rodzaju by ono nie było, a niektórzy autorzy mają interesujące poglądy na jego temat) spowodowało owo “narodzenie się” tej Joanny d’Arc, którą zna, którą interpretuje i o którą spiera się historia (w samej tylko Francji przed rokiem jej kanonizacji ukazało się co najmniej 12 tysięcy publikacji na jej temat). A ponieważ zapisała się w tej historii na trwałe, a egzekucja jeszcze jej w tym dopomogła, tak więc w tym sensie ona również “zwyciężyła śmierć”.

Post Scriptum

Pierre Cauchon, biskup Beauvais, były rektor Uniwersytetu Paryskiego, przewodniczący trybunału w Rouen. W czasie, gdy trwał proces, liczył sobie około 60 lat. Miał nadzieję zostać arcybiskupem Rouen i uzyskał nawet poparcie angielskiego regenta, księcia Bedforda, jednakze kler w Rouen był temu przeciwny, skutkiem czego Cauchon zadowolić się musiał biskupstwem Lisieux. Był jednakże postacią szanowaną przez Anglikow, w których imieniu podejmowal rozmaite specjalne misje. Był tez Wielkim Strażnikiem Pieczęci pod nieobecność kanclerza. Zmarł nagle na atak serca 18 grudnia 1442 roku podczas golenia, w wieku 71 lat.
Gdy w latach rehabilitacji Joanny przybrała na sile fala nienawiści wobec jego osoby, jego zwłoki zostały wywleczone z sarkofagu przez rozwścieczony tłum, porzucone w rynsztoku i profanowane załatwianiem na nie potrzeb naturalnnych… Nie kończyły się żarty na temat nazwiska “Cauchon”, które wymawia się podobnie do słowa “cochon” oznaczającego we francuskim tyle, co “świnia”.

Regnault de Chartres, arcybiskup Reims, prymas Francji (1380 – 1444), zrobił szybką karierę zarówno w kościele jak i w dyplomacji. Został arcybiskupem Reims w wieku 34 lat (1414), dziesięć lat później Karol VII mianował go kanclerzem Francji. Był głównym architektem dyplomacji Karola VII, dla którego usiłował podminować (początkowo nieskutecznie) sojusz angielsko-burgundzki. Zawsze preferował dyplomacje wobec działan zbrojnych. Początkowo poparł Joanne d’Arc i brał udział w jej eklezjalnym egzaminowaniu w Poitiers. Później jednak zwrócił się przeciwko niej, widząc w niej zagrożenie dla swych wysiłków dyplomatycznych pojednania Karola z księciem Burgundii Filipem Dobrym i to mimo faktu, że jego polityka zbliżenia z Burgundią zaczęła przynosić owoce dopiero po wzmocnieniu Karola jego zwycięstwami inspirowanymi przez Joannę.  Jest najbardziej podejrzanym o celowe zagubienie lub zniszczenie zapisu badania Joanny w Poitiers, zapisu, do którego później Joanna często odwoływała się podczas swego procesu w Rouen. Dla polepszenia stosunkow z Burgundią sabotował wysiłki wojenne Joanny d’Arc, a nawet próbował przekonać władze miasta Compiegne do podporządkowania się księciu Burgundii, usiłując doprowadzić do “wynajęcia” tego miasta Filipowi Dobremu, na co jednak samo Compiegne nigdy nie wyraziło zgody. Po pojmaniu Joanny przez Burgundczyków pod murami Compiegne (23 maja 1430) nie uczynił absolutnie niczego, by niewygodną sobie Joanne uwolnić z rąk burgundzkich, a potem angielskich, nie próbował nawet – choć mógł, jako prymas – kompletnie zdezawuować podległego sobie biskupa Beauvais jako sędziego w procesie inkwizycyjnym. Jego największym sukcesem dyplomatycznym byl układ w Arras między Karolem a księciem Burgundii (1435), kończący erę sojuszu anglo-burgundzkiego.

Karol VII de Valois, król Francji (1403 – 1461) koronowany w Reims 17 lipca 1429, z udziałem Joanny d’Arc). Jeden z najbardziej zaskakujących monarchów francuskich. Wątłego zdrowia i słaby fizycznie (4) , trapiony był trwogą o własne zdrowie i życie (był 11 dzieckiem swych rodziców, kilkoro sposród nich zmarło bardzo wczesnie), cierpiał na fobie związane z konstrukcjami drewnianymi odkąd drewniana podłoga kiedys się pod nim zapadła. Obawiał się osób sobie nieznanych, współczesni jemu notują, że gdy spożywac miał posiłek w towarzystwie obcej osoby, potrafił bez przerwy się w nią wpatrywac, zapominając o jedzeniu. Nie był nawet pewien tego, czy był synem swego ojca. A jednak ten król, z wrodzoną sobie inteligencją potrafił reformować stopniowo swoje panstwo. Przeprowadził m.in. reformę wojskową poczynając od 1439 roku, zapoczątkowując w ten sposób istnienie we Francji stałej armii. W 1454 roku ponownie ustanowił trzy izby parlamentu. Wcześniej, w 1438 roku uregulował stosunki między kosciołem francuskim a papiestwem, redukując wpływ tego ostatniego m.in. poprzez zagwarantowanie sobie, a nie papieżowi, prawa mianowania biskupów oraz przełożonych zakonnych. Ostatecznie zjednoczył Francję pod swoimi rzadąmi w roku 1453, po zwycięstwie pod Castillon. A i wtedy poza jego władzą bylo m.in. Bordeaux, ktore preferowalo rządy angielskie, gdyż z Anglią związane było przez trzy stulecia. Zdobyte zostało dopiero po długim oblężeniu i pozostało ponure przez całą następną generację.

Henryk VI of Lancaster, król Anglii (1421 – 1471) jedyny syn legendarnego Henryka V, znakomitego stratega i wojskowego, który rozgromił siły francuskie, znacznie większe od własnych w bitwie pod Agincourt (Azincourt) w październiku 1415 roku; w czasie, gdy miał miejsce proces Joanny, Henryk VI liczył sobie zaledwie 9 lat i był obecny w Rouen, a nawet zamieszkiwał w zamku, w którym była więziona. W jego imieniu władzę sprawował wtedy jego wuj, regent Bedford. Oficjalnie koronowany na krola Francji 16 grudnia 1431, nigdy nie powtórzyl sukcesów swego sławnego ojca. W roku 1435 utracił Burgundię jako sojusznika, a w nastepnych latach resztę Francji.  W 1453 roku poważnie zachorował: nie potrafił chodzić ani nawet stać, cierpiał także na utratę pamięci. W Anglii czynnie wystapił przeciw niemu Ryszard, książę Yorku, gromiąc siły krolewskie w bitwie pod St. Albans 22 maja 1455 roku. Ostatecznie Henryk został obalony przez syna Ryszarda, Edwarda, który proklamował siebie królem Edwardem IV. Henryk ukrywał się przez pewien czas na północy Anglii, pózniej został schwytany i osadzony w Tower. 21 maja 1471 roku został zamordowany, najprawdopodobniej przez Ryszarda, księcia Gloucester, przyszłego króla Ryszarda III.

Pierre i Jean d’Arc, bracia Joanny Obydwaj podążyli za swą siostrą, by służyc orężnie królowi. Pierre został nawet pojmany do niewoli wraz z nią, później jednak odzyskał wolność, którą musiał sobie wykupić, niemal doszczętnie się przy tym rujnując. Obydwaj zostali podniesieni do stanu szlacheckiego przez króla w grudniu 1429 roku i od tej pory posługiwali się herbem nadanym rodzinie oraz nazwiskiem “du Lys”. Jean później brał udział w przygotowywaniu procesu rehabilitacyjnego jego siostry, m.in. sformował komisję mającą na celu zebranie ewidencji dotyczącej Joanny z ich rodzinnych stron oraz przygotowanie świadków. Obydwaj bracia zostali szczodrze obdarzeni, nie tylko przez króla zresztą. Wiadomo np. że Jean wręcz domagał się subsydiów od króla i od miasta Orleanu. Obydwaj bracia – co zaskakujące – “rozpoznali” ‘cudownie ocalałą’ Joannę w pewnej oszustce znanej jako “Madame des Armoises”, imieniem Claude.

Jan Matejko: Joanna d'Arc

Przypisy

1.  Później nawet William Caxton, autor, tłumacz i pierwszy drukarz angielski (14211491) nie negował faktu dziewictwa Joanny d’Arc, owej “dziewicy, co jeździła konno jak mężczyzna i była dzielnym kapitanem” (“this mayde who rode lyke a man and was a vaulyant captayn”). Co najwyżej utrzymywał, że twierdziła ona, że jest w ciąży, lecz później się okazało, ze jednak nie i została spalona w Rouen (“and then she sayd that she was with chylde, wher by she was respited a whyle; but in conclusyon it was founde that she was not with chylde, and then she was brent in Roen”) – cyt. Przez Victorie Sackville-West.

2.  Podporządkowala się wtedy rowniez Kosciołowi we wszystkim, czego od niej zaządano. Działała ewidentnie powodowana strachem, jako że grożono jej egzekucja (“…’Uczyń to teraz, albo spłoniesz jeszcze dzisiaj’. Joanna wtedy powiedziała, że raczej podpisze niż się da spalić”).  “Niechaj zapis wszystkiego, co powiedziałam i uczyniłam, zostanie przesłany do Rzymu, do Papieża. Podporządkowuję się jemu i w pierwszym rzędzie Bogu.” I jeszcze raz: “Odwołuję się do Boga i naszego Ojca Świętego, Papieża”. Nie ma jedynie pewności co do tego, czy dokument, który podpisała, jest tym, który dołączony został do oficjalnych dokumentów procesu. To jedyna kontrowersja w owej sprawie.

Jednak już parę dni pózniej, 28 maja, znaleziono ją w jej celi ubraną jak poprzednio – po męsku. Odwołała też swe wyrzeczenie z 24 maja, mówiąc, że jej ‘głosy’ miały jej za złe “…tę zdradę, na którą się zgodziłam, aby się wyprzeć i wyrzec dla ratowania życia! Potępiłam siebie, by ratować życie! ” (…) “Gdy byłam na szafocie w czwartek, moje Głosy mówiły mi, gdy kaznodzieja przemawiał: ‘Odpowiadaj mu śmiało, temu kaznodziei!’ I zaprawdę to fałszywy kaznodzieja” (…) “…moje Głosy mówiły mi od czwartku: ‘Wyrządziłaś wielkie zło deklarując, że to, co uczyniłaś, bylo niesłuszne’. Wszystko co powiedziałam i odwołałam, powiedziałam ze strachu przed ogniem”. Tym razem notariusz na marginesie zanotował: “responsio mortifera” …

3. Po tym, gdy dotarła do niego wiadomość o uwięzieniu Joanny, skwitował to zimno w swoim liście do mieszkańców Reims: “nie chciała sluchać rady, lecz czynić wszystko według własnego życzenia” (…) “Stała się pełna pychy z powodu bogatych strójow, które zaczęła nosić. Nie czyniła tego, co nakazał Bóg, lecz własną wolę”. Znalazł im nowego ‘codotwórce’, pewnego młodego pasterza, który “mówił nie mniej i nie więcej niż Dziewica Joanna; i który ma nakaz od Boga towarzyszyć wojskom króla”.  Jak widać, wiara w inspirację boską Joanny była u tego arcybiskupa dość ograniczona. A ów pasterz, imieniem Guillaume, dostał się w ręce wroga (lorda Warwicka) już w pierwszej bitwie (między Beauvais i Savignies w Szampanii), wojsko francuskie poszło w rozsypkę. Nieszczęsny Guillaume pół roku później został przez Anglików zaszyty żywcem w worku skórzanym i wrzucony do Sekwany.

4.  “wątłego zdrowia i słaby fizycznie” – do tego stopnia, że nawet na jego temat żartowano. Półtora wieku po wydarzeniach tu omawianych, William Shakespeare umieścił w częsci pierwszej swego dramatu “Henryk VI” scenę, w której Karol VII i Joanna d’Arc postanowili zmierzyć się ze sobą w walce, przy czym Karol przegrał.

Michał Monikowski
Perth, Australia

Heniek w latach licealnych (fot. Robert A. Kępka)

Ze smutkiem powiadamiam, już po raz kolejny, tym razem z tego miejsca, o przedwczesnej śmierci naszego drogiego kolegi licealnego, Henryka Urbańskiego. Wychowanek III Liceum Ogólnokstałcącego im. Adama Mickiewicza w Katowicach, aktywny członek wspólnoty parafialnej Koscioła Mariackiego w Katowicach, absolwent Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego (najpierw w Krakowie, następnie w Katowicach) był powszechnie lubiany chyba przez wszystkich, z którymi się stykał.

Posiadał nieprzeciętny talent wokalny i bardzo silny głos tenora.

Posiadał też inny niezwykle cenny talent:
jeżeli istnieje taki ‘gatunek’ ludzi, zwany “ludźmi z wrodzonym poczuciem humoru”, to Henio z całą pewnością się do tego “gatunku” zaliczał, w pełnym tego określenia znaczeniu.

Jest taka znana i popularna, istniejąca od XIX wieku niemiecka pieśń żołnierska “Ich hatt’ einen Kameraden…” mówiąca o bliskim koledze, nagle ściętym pociskiem podczas natarcia. Grana jest głównie podczas pogrzebów i to nie tylko wojskowych. U nas na Górnym Śląsku byla niegdyś również niezwykle popularna także podczas pogrzebów osób niezwiązanych z wojskiem.

Heniek od wielu lat rownież “szedl w natarciu”: zmagał sie ze skutkami niegdysiejszego tragicznego wypadku samochodowego. Ślady tego wydarzenia wciąż widoczne były na jego twarzy, noszącej oznaki rozlicznych operacji. I on też “zgasł” nagle, nieoczekiwanie dla wszystkich…

Jednak ilekroć spotkało się Henryka, to nad tymi oznakami udręki zawsze jednak górowało owo wrodzone poczucie humoru. Zawsze było o czym pożartować i z czego zakpić – tak jak przed laty w liceum.

Pod tym względem Henryk przypominał innego księdza, bardzo dobrze niegdyś znanego ks. Klemensa Kosyrczyka, wieloletniego redaktora naczelnego “Gościa Niedzielnego”, zmarlego akurat w kilka miesięcy po tym, gdy my poznaliśmy Henia (1975).  Ks. Kosyrczyk był podczas II Wojny, na skutek donosu jakiejś osoby “życzliwej” skazany na rok więzienia w obozach koncentracyjnych: najpierw w Dachau, potem w Mauthausen. Po roku został zwolniony (tak, zwolnienia z obozów nie były rzadkością, wbrew rozsiewanym przez dziesiątki lat pogłoskom…). I ks. Kosyrczyk nie jest pamiętany jako rodzaj “cierpiętnika”. Potrafił nieraz z humorem opowiadać o swoim uwięzieniu. Na przykład o swej krótkiej rozmowie podczas zwolnienia z Mauthausen. Wypuszczający go strażnik zapytał go o to kim jest z zawodu (choć z pewnością miał to zanotowane w dokumentach). Ks. Klemens odpowiedział, że jest księdzem katolickim. “Co? Księdzem?!!! No, coś podobnego, a na takiego porządnego wyglądasz!!!”  Humor nie opuszczał ks. Klemensa aż do śmierci. Żartował nawet w szpitalu (miał raka i częste bóle).

Henryk równiez zachował skłonność do żartów. Jak gdyby jeszcze nie dość było klopotów ze zdrowiem, parę miesięcy temu doznał wylewu, który uczynił jego lewą stronę ciała bezwładną. Śmierć spwodowały dalsze powikłania zdrowotne. Umarł w ostatni wtorek, 18 maja 2010 krótko przed godziną 12 w południe, na 2.5 godziny przed planowaną moją wizytą u niego w szpitalu.

“Ich hatt’ einen Kameraden…”

______________________________________________________

Jego pogrzeb odbył się w  sobotę 22 maja 2010. O godzinie 10:00 przed południem na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach przy wejsciu w kaplicy miało miejsce wystawienie zwłok. Po czym, o godz. 11:00 odprawiona zostala msza w jego intencji w Kościele Mariackim przy ul. Mariackiej w Katowicach.  Stamtąd kondukt wyruszył z powrotem na cmentarz.  Wśród obecnych widać było grupę kolegów i koleżanek z byłej klasy “A” z liceum im. Adama Mickiewicza w Katowicach oraz kilka naszych b. nauczycielek z paniami St. Koczor, E. Paczkowską i B. Kondziolką.

 

——————————————————————————————–

Ksiądz Henryk Urbański i Jan Paweł II (ok. 1988)

Wstęp
Korpus oficerski w czasach chaosu
Korpus oficerski państwa zintegrowanego
Wkroczenie Hitlera na drogę polityczną
Początek drogi
Światopogląd a natura
Natura niszczy jednostki niezdolne do życia
Twarde prawa natury w programie politycznym
Naród i rasa
Upośledzenie talentu politycznego w społeczeństwie kapitalistycznym – selekcja ekonomiczna
Dobór kadry według zdolności – zapobieganie kontrrewolucji
Edukacja narodowa – kształtowanie przywództwa
Społeczeństwo bezklasowe
Łączenie dwóch idealizmów
Przezwyciężanie państwa klasowego. Usunięcie Żydów
Rozrachunek z przeszłością – tradycja a współczesność
Cel istnienia Trzeciej Rzeszy
Cel istnienia NSDAP
Rewolucja nie dobiegła jeszcze końca
Transformacja światopoglądu. Jednolita edukacja polityczna

 Przemówienie Adolfa Hitlera do oficerów i generałów w Platterhof, 26 maja 1944

Wstęp
 

 Panowie, nawet jeżeli pewien jestem, że było to dyskutowane już wcześniej, tym niemniej pragnąłbym wskazać na powód drogi, którą obrałem.

   W narodzie niemieckim nastąpił ogromny przełom. Zapewne nie był on zauważalny dla Niemców, gdyż to oni przeszli przez to wewnętrzne doświadczenie; został on jednak zauważony przez cudzoziemców, którzy byli w stanie dostrzec rezultaty tego przełomu.

   Ponieważ przełom ten nie nastąpił z prędkością błysakwicy jak w roku 1918, lecz raczej pojawiał się powoli niczym w ewolucji (tekst nieczytelny), przewrót ten  pozostał w dużym stopniu niedostrzeżony (przez ludzi), którzy, z powodu swego zawodu czy pracy, stawali się go świadomi dopiero stopniowo.

Korpus oficerski w czasach chaosu
   Korpus oficerski jest jak najbardziej częścią tej grupy. Ten korpus oficerski, który wyłonił się pomiędzy monarchią a Trzecią Rzeszą, nie był w stanie troszczyć się tym przełomem. Od korpusu oficerskiego wymagano, by pozostał apolityczny. Ten termin „apolityczny” zawiera w sobie atrakcyjną jakość; (to jest) tak długo jak długo kraj w istocie znajdował się w stanie politycznego chaosu. Kiedy 19 partii rywalizuje ze sobą i nie jest jasne która z nich posiada większość w państwie – czyli gdy legislatura rządzi na zasadzie od przypadku do przypadku – to jest zrozumiałe, że takiemu bałaganowi politycznemu nie wolno mieć wpływu na korpus oficerski ani na siły zbrojne. Siły zbrojne nie mogą popierać takiej czy innej partii, gdyż rezultatem byłoby wewnętrzne zamieszanie: jedni faworyzowaliby partię A, inni B, C, D – niekiedy mieliśmy aż do 46 partii.

   Stąd też jest dla mnie jasne, że w owym czasie siły zbrojne nie miały innego wyboru niż pozostawanie politycznie neutralnymi. Tym, co zamierzam powiedzieć, jest, że siły zbrojne były, nawet w owym czasie – gdy przywództwo polityczne było już w stanie zamętu – głęboko monarchistyczne; państwo niemieckie było wciaż monarchią. Byłoby wówczas niemożliwością nawet wyobrazić sobie oficera, który nie byłby monarchistą; zostałby on zdymisjonowany, ponieważ, mimo wszystko, miał możliwość walczyć jedynie za to, co uchodziło wówczas za rzeczywistość polityczną. Rzesza Niemiecka była monarchią, która stanowiła rzeczywistość polityczną.

   Później, aby położyć kres temu dysonansowi, Konstytucja przewidywała, że przysięga sił zbrojnych miała być składana na Konstytucję. Jednak Konstytucja to jedynie kompilacja regulacji. Nie była ona rezultatem zwycięstwa, czyli reprezentantem programu jakiejś jednej partii; zamiast tego Konstytucja weimarska napisana została, by zagwarantować egzystencję państwa o wielu partiach.

   Dlatego też było możliwe dla oficera złożenie przysięgi na tę tak zwaną Konstytucję jako – teoretycznie – jednostce apolitycznej. Jednak nawet wtedy nie odzwierciedlało to rzeczywistości! Byłoby niemożliwością związanie kogokolwiek przysięgą w takich warunkach. W czasie, gdy byłego żołnierza zastępował inny członek społeczności poprzez zaciąg, było rzeczą całkowicie naturalną, że przynosił on ze sobą do koszar codzienne wpływy polityczne, którym był poddany. Ponieważ nie można się spodziewać, że że dana osoba nagle pozbędzie się tego wszystkiego z chwilą, gdy zostanie częścią sił zbrojnych – człowiek, który od dziesiątego lub dwunastego roku życia wyrasta świadom pewnej politycznej atmosfery i który od piętnastego czy szesnastego roku szkolił się zawodowo, a gdy ukończył osiemnaście lat, stawał się członkiem związków lub politycznie aktywnym; że porzuci wszystkie swoje poglądy polityczne, gdy zostanie żołnierzem. To zapewne było możliwe w państwie zmilitaryzowanym (Milizstaat) z bardzo krótkim okresem służby. Było jednak pomyłką sądzenie, że człowiek mógł się wyprzeć wszyskich swoich przekonań politycznych bodaj na rok. Okazało sę to niemożliwe. Nieuchronnie prowadziło to do konfliktów między oficerem, który złożył przysięgę na Konstytucję – i który de facto utożsamiał tę Konstytucję z państwem, któremu służył – a jego ludźmi, posiadającymi swoje własne wyraźne poglądy polityczne. Musiało to prowadzić do rozbieżności pomiędzy zdolnością oficera do wpływania na żołnierzy a wolą żołnierzy pod jego rozkazami do podlegania jego wpływowi.

   Zaciąg ujawnił ten problem tak wyraźnie, jak stało się to w roku 1914. Wtedy, chociaż państwo było oficjalnie monarchią, praktyczne aspekty reprezentacji państwa znajdowały się już w rękach rozmaitych partii. Faktem jest, że oficerowie byli niejako z konieczności wciągnięci do tych rozmaitych kół politycznych już przed wybuchem wojny w 1914 roku. Mamy tego drastyczne i tragiczne przykłady z tamtego czasu. Oficerowie wpadali w kryzys, którego nie byli w stanie przezwyciężyć.
   Oficer nie mógł sam radzić sobie z tego rodzaju problemem – to jest rzeczą jasną: stawał się sam ofiarą, gdy próbował go rozwiązać. Dlaczego jest to takie istotne? No cóż, jeśli państwo życzy sobie reprezentować się jako pewną strukturę, której oficer jest zobowiązany składać przysięgę – na przykład jako monarchię albo republikę – jednak ta struktura już jest zdezintegrowana, to oficer wepchnięty zostaje w tragiczną dla siebie sytuację; taką, w której pozostaje związany z bytem, który sam w sobie nie jest już zjednoczony. Oficer jest więc zmuszany do tworzenia tej brakującej i koniecznej jedności, co jest dla niego niemożliwością ze względu na inne jego obowiązki.

   Oficer w rezultacie staje się coraz mniej aktywny politycznie; skoncentruje się na swych tak zwanych „zadaniach konstytucyjnych”. Innymi słowy: będzie miał coraz mniejszy wpływ na ludzi pozostających pod jego rozkazami. To może w normalnych warunkach w zupełności wystarczać. Jednak w okolicznościach, w których poddany jest on bardzo poważnym próbom, jego podręcznik szkoleniowy, na którym polegać będzie jako na ostatniej desce, nie będzie już wystarczał. Już sam ten aspekt okaże się szkodliwy dla jego nastawienia.

   Problem ten kształtował się nie inaczej w Republice Weimarskiej. W żadnym wypadku nie należy tego uważać za dowód, że ten problem musi istnieć; lecz raczej za potwierdzenie, że taki stan rzeczy, w jakim my Niemcy znaleźliśmy się, był i pozostanie zawsze nie do utrzymania. Jest on i pozostanie nie do utrzymania, ponieważ stan taki pozwala na to, by państwo, niezależnie od jego formy, było atakowane przez własnych obywateli; pozwala on na podminowanie państwa, ponieważ 3, 10, 20, 30 lub 40 partii rywalizuje ze sobą: nie po to, by rozwiązać codzienne problemy, lecz by sprzeczać się o problemy stwarzane przez takie konkretne państwo – w którym ktoś proklamuje „jestem republikaninem”; inny „jestem monarchistą”; jeszcze inny „jestem bolszewikiem”; albo „jestem komunistą”. A jeszcze inny (tekst nieczytelny): „jestem anarchistą”, i tak dalej. W ten sposób sam naród niszczy ten fundament, na którym wspiera się dane państwo, czyli jego bazę. Jest po prostu niemożliwym, by państwo istniało przez jakąkolwiek długość czasu, jeśli jest ono już wewnętrznie złamane i zdekomponowane. Odnosi się to zarówno do monarchii jak i republiki. I to jest powodem, dla którego niegdysiejsza nonarchia niemiecka nie była w stanie oprzeć się temu (rewolucyjnemu) procesowi, tak jak i Republika (Weimarska), która uległa rozkładowi z tych samych powodów.
   Oficer nie potrafi przezwyciężać tych problemów; oczywiście, ponieważ nie jest on w stanie zejść ze swego piedestału oficerskiego. Zawsze będzie odczuwał osobistą odpowiedzialność za określoną formę państwa. Jeśli jednak ta forma państwa nie jest już dłużej akceptowana przez ludzi pod jego nadzorem, to staje on twarzą w twarz z tłumem, który nie jest pewien tego, co powinno stanowić podstawę jego działalności jako oficera.

Korpus oficerski państwa zintegrowanego
Rzecz jasna, jeśli ten problem zostaje rozwiązany w rozsądny sposób, to stanowiłoby to, niech mi wolno będzie rzec, najbardziej błogosławione rozwiązanie dla danego oficera. Jeśli cele państwa i partii są całkowicie zgodne; jeśli państwo nie istnieje w formie będącej albo negowaną przez popolację tego państwa albo odrzuconą, to wtedy oficer znajduje się w sytuacji najlepszej do pomyślenia, gdyż może on ostatecznie określić swą pozycję. Gdy zatem przysięga lojalność takiemu państwu, to przysięga ją wszystkiemu temu, co stanowi to państwo: temu, co je dźwiga; co je uosabia; on sam identyfikuje się z nim duchwo, i dzięki temu jest gotów mu służyć.
   Coś takiego ma miejsce obecnie. Można się oczywiście spodziewać, że ruch o takich rozmiarach (t.j. narodowy socjalizm) nie będzie akceptowany lub uznany przez każdą osobę: istotnie, jest to tym bardziej prawdą, jeśli jest ona zobowiązana swoim zawodem do akceptacji pewnego poglądu. Jednak, panowie generałowie i oficerowie, ta kwestia została rozstrzygnięta; (co najmniej) została zdecydowana w kilku państwach narodowych. Została ona rozstrzygnięta przez ideę państwa faszystowskiego, choć jeszcze nie w decydującym stopniu. Wy wszyscy byliście w stanie doświadczyć konsekwencji wynikających z rewolucji: państwo faszystowskie z jednej strony, szeregi gorliwych komunistów z drugiej; i po trzecie rojalistyczny decor jako przykrywka dla tych, co znaleźli się pomiędzy walczącymi siłami, nie wiedząc dokładnie gdzie ich miejsce; i w końcu perspektywa dezintegracji państwa.

   W bolszewickiej Rosji zostało to zdecydowane; w tamtym państwie istnieje jasna sytuacja. Oficerowie są konsekwentni w swej proklamacji odnośnie państwa i jego ideologii, a ich stosunki ze społeczeństwem są widoczne.

   W Niemczech natomiast proces ten został zakłócony z powodu wojny; możecie być też pewni, że ta droga, którą obieramy obecnie, nigdy nie zostałaby obrana, gdyby nie wojna.
Zamiast niej byłaby konsekwentna i rozważna edukacja ofierów i żołnierzy przed włączeniem ich do sił zbrojnych. Odbywałoby się to w sposób stopniowy, który byłbym w stanie zaakceptować; by tak rzec, bez tłuczenia porcelany, stopniowo osiągając cel, lecz nie unikając definiowania go.

   Nie mamy innej alternatywy niż próbować i czynić wszystko, co można, by to nadrobić. Powodem obrania takiej drogi jest, moim zdaniem, sformułowanie i dyskutowanie zagadnień nie nadających się do propagandy dla ludzi, ponieważ, powiedzmy, odnosi się ona do problemów w rodzaju „dlatego” oraz „dlaczego”, nie będących troską ludzi. W propagandzie przeznaczonej dla ludzi mogę nakreślić drogę, którą obieram, bez konieczności wyjaśniania dlaczego jestem zmuszony ją obrać – nie wolno mi tego powiedzieć. Jest jednakże rzeczą kluczową, by całe kierownictwo, łącznie oczywiście z korpusem oficerskim, było świadome tych problemów. Gdy idzie o kierownictwo polityczne, było zawsze jednym z moich głównych celów, by rozumiało ono cele na tyle, aby obecnie w polityce cały ruch w Rzeszy reagował jednolicie. Jeśli jakieś wydarzenie polityczne ma miejsce w jakimkolwiek czasie, wytyczne z mojej strony nie powinny być już konieczne, aby spowodować jednolitą reakcję całości kierownictwa politycznego; ponieważ byłoby ono jednolicie edukowane i reagowałoby – tak jak dobry korpus oficerski reaguje w kwestiach wojskowo-technicznych – w politycznie jednolity sposób. To samo dotyczy Niemiec północnych, południowych, wschodnich czy zachodnich, tak samo jak Niemców za granicą.

   Jest to naszym zadaniem, by komunikować to korpusowi oficerskiemu i jego kierownictwu; odnieść się do rzeczy, których nie można poruszać publicznie; ilustrować jakie cele istnieją obecnie i jakie będą (w przyszłości). Nabiera to szczególnej wagi obecnie, w czasie, w którym stawiamy czoła ogromnym trudnościom – trudnościom, od których nie uciekam. Czasem niektórzy z moich oficerów zapewne nie rozumieją jak mogę akceptować te trudności i próby (o których mówię w tej chwili). Czynię tak, gdyż jestem przekonany, że w końcu naszej walki odniesiemy sukces.
   To przekonanie prowadziło mnie we wszystkich moich przedsięwzięciach (Reisen); nigdy mnie nie opuściło i zaraz pokrótce dokonam rewizyty tych przedsięwzięć, gdyż może to pomóc wyjaśnić dlaczego jestem twardszy niż inni i dlaczego moje przekonanie jest niewzruszone.
   Tak musi być! Gdyż, Panowie, gdybym nie miał tego przekonania, nie stałbym teraz tu przed wami i was by tu nie było i cały lud niemiecki nie byłby tym czym jest.

Wkroczenie Hitlera na drogę polityczną

   Jeśli spojrzeć na sytuację powierzchownie, to nic jej nie uzasadnia. Moja decyzja zostania politykiem w 1918 roku zmieniła całe moje życie. Zadawano pytanie, i powinienem się do niego otwarcie ustosunkować, Panowie, dlaczego jest obecnie głową Rzeszy Niemieckiej ktoś, kto w Wojnie Światowej dosłużył się jedynie stopnia kaprala. Wierzcie mi, Panowie, nigdy nie zamierzałem odgrywać roli w armii. Wszystko, czego pragnąłem w życiu (fragment nieczytelny, być może coś w rodzaju: „nakreślić na nowo i zbudować nowe państwo niemieckie”)… lecz jestem przekonany, że gdyby Niemcy odniosły zwycięstwo (w I Wojnie), stałbym się jednym z najlepiej znanych budowniczych w historii Niemiec.
   Studiowałem z determinacją, ponieważ dla mnie życie jest absolutną expresją, a nie czymś, co wymaga wyjaśnienia. Nie można patrzeć na życie jedynie jak na ciekawe wydarzenia, stąd też studiowałem rozmaite zagadnienia. Moja młodość była odmienna od pozostałych. Gdy inni spędzali czas tańcząc lub ciesząc się, ja studiowałem i studiowałem i musiałem również zarabiać na życie. Mogę szczerze stwierdzić, że miałem jeden tylko nietypowy dzień zanim zgłosiłem się ochotniczo do armii w wieku 25 lat, kiedy mogłem cieszyć się czasem wolnym, poza sobotnimi popołudniami. Nic tylko czytałem – na wszelkie możliwe tematy – nie tylko o architekturze, ale i o estetyce itd. Również o  naukach, gospodarce narodowej (tak jak ta dziedzina rozumiana była wówczas), o polityce – opisałem to w „Mein Kampf” – oraz, nie wiem dlaczego, o wszelkich aspektach wojskowości. Wszystko to było dodatkiem do moich przygotowań do zostania budowniczym, obejmujących wiele przedmiotów (fragment nieczytelny) i technik. Tak wiąc sporo czytałem, lecz nigdy nie miałem ambicji zostania kimkolwiek innym. Gdyby tamta wojna, Wielka Wojna, zakończyła się niemieckim zwycięstwem, odnotowalibyście moje nazwisko jedynie jako wielkiego budowniczego, ale nigdy jako polityka, a już z pewnością nie jako człowieka pragnącego pozycji państwowej. I tylko w tych straszliwych dniach, dniach katastrofy, decyzja przybrała kształt we mnie, i to zdecydowanie stawało się przemożnym w ciągu roku 1918. Moja determinacja bazowana była na przekonaniu, że Niemcy nie podźwigną się już więcej o ile nie nastąpi fundamentalna zmiana w kierownictwie narodu niemieckiego; w organizacji niemieckiego społeczeństwa; a przede wszystkim że należało podjąć wysiłek oczyszczenia naszego narodu; wysiłek utrzymania czystego społeczeństwa. Podjęcie tej decyzji nie przyszło mi łatwo! Byłem tak zafascynowany swym wybranym przedmiotem, studiami architektury, że podjęcie tej decyzji przyszło mi z wielkim trudem. Podczas wojny niektórzy nosili Biblie w plecakach, inni jeszcze coś innego; ale ja czytałem Schopenhauera. Byłem częściowo filozofem, a częściowo budowniczym i to były zagadnienia, którymi się zajmowałem.
   Lecz nagle musiałem uczynić krok ku innemu życiu, życiu znanemu mi; to znaczy życiu które ja znałem, jak niewielu mogło je znać, odkąd miałem ten przywilej, jak mogą to dziś powiedzieć, życia w różnorodności układów społecznych. Wychowałem się w rodzinie mieszczańskiej, bardzo przyzwoitej rodzinie: mój ojciec był pracownikiem administracji państwowej. Z powodu śmierci ojca, obojga rodziców, byłem zmuszony sam zarabiać na życie. Zostałem robotnikiem i doświadczyłem wiele. Ale ja również studiowałem, bo miałem jeden cel, a było nim stanie się znanym niemieckim budowniczym, by kontynuować dzieło Schinkela i Sempera. To był mój cel. I osiągnąłbym ten cel, bez wątpienia, pod warunkiem, że miałbym szansę go osiągnąć.

   Wszystko to, całą tę drogę, zawsze miałem przed oczyma. Na drodze ku mojemu celowi doświadczyłem wszystkiego, zapewne bardziej nawet niż jakikolwiek inny Niemiec. Byłem dobrze wyedukowany, stałem jednak na uboczu z proletariuszami. Pracowałem jako robotnik budowlany i poznałem ich! Zaznajomiłem się z problemami społecznymi jak mało kto; nie tymi problemami społecznymi, jak widzianymi z perspektywy Partii, lecz podstawowymi, rzeczywistymi problemami społecznymi. Obserwowałem przeciętnych ludzi z perspektywy ich wychowania: sposób ich bycia, życia, biedy i niepewności. Jednak zostałem też oświecony co do ich wartości: ich determinacji i ich potencjału do zenergizowania. Wszystko to zaobserwowałem: po raz drugi jako żołnierz.
   Gdy wojna zakończyła się w tak tragiczny sposób, musiałem pożegnać się z moją wielką pasją i zdecydowałem zamiast tego, że zajmę się reorganizacją nowychNiemiec; stworzeniem nowej substancji narodu. Gdy mówię „substancja narodu”, to różni się ona od tego, jak ją rozumieją politycy burżuazyjni. Tam, gdzie ja widziałem naród oraz substancję wewnątrz niego, polityk burżuazyjny widział jedynie państwo. Wówczas postrzegałem państwo jako pewną formalność, nawet jako coś represywnego. Zdałem sobie wówczas sprawę, że to, co generalnie uważamy za „państwo” jest właściwie ujarzmianiem instynktu samozachowawczego jednostek ludzkich; stąd też jest niemożliwością uczynienie czegokolwiek z „państwem” samym w sobie – a już tym bardziej próby zreorganizowania go. Zamiast tego musimy zrozumieć, że substancja narodu jest tą rzeczą, która jest fundamentalna (dla państwa) i że to ta substancja narodu musi zostać zreorganizowana.

Początek drogi

   To jest ten problem, z którym się zmagałem i wyjaśnia to dlaczego rozpocząłem tę walkę; lecz teraz, Panowie, zapewne zapytacie jakie były moje szanse na sukces? I tutaj mogę stwierdzić jednoznacznie: tego dnia, kiedy po raz pierwszy stałem przed frontem swych zwolenników – tego dnia, gdy zakończyłem deliberacje, zdefiniowałem koncept (narodowego socjalizmu) i przedstawiłem im moje myśli – tego właśnie dnia byłem przekonany, że stanę się w przyszłości liderem narodu niemieckiego; nigdy nawet przez sekundę nie wątpiłem, że pewnego dnia zostanę przywódcą cełego narodu niemieckiego.
   Nikt, kto się do mnie zbliżył w latach 1920, 1921 i 1922 nie słyszał ode mnie czegokolwiek innego niż to: nadejdzie czas i godzina, gdy ta flaga, którą tutaj podnoszę, stanie się flagą państwa niemieckiego, a podstawowe zasady, które przedłożyłem staną się fundamentalnymi zasadami państwa niemieckiego! Takie były w owym czasie prognozy człowieka, który nie posiadał niczego innego niż jego własne wewnętrzne przekonanie – niczego innego. Moje nazwisko nie było znane, ani też nie miałem żadnego kapitału. Nie miałem prasy, protekcji, niczego; wszystim, co miałem, byli przeciwnicy, którzy uważali mnie albo za chorego umysłowo, głupca lub przestępcę. Komuniści i lewicowi radykałowie nazywali mnie kryminalistą; burżuazja nazywała mnie szaleńcem; i był to sposób, w jaki mnie traktowano osobiście.
   Na przekór temu, byłem przekonany, że w końcu to ja odniosę zwycięstwo. Wielu zwolenników dołączyło do mnie wtedy, niektórzy z nich siedzą tu dzisiaj wśród was, a pewnego dnia przybył Marszałek Rzeszy; jednak w ostatecznym rozrachunku byłem przekonany, że nasz początek prawdopodobnie przyniesie sukces, gdyż po prostu musiał.

   Jeśli o tym mówię, Panowie, to aby uczynić wobec was rzeczą jasną, że człowiek taki jak ja, wybierający drogę, do której ma pełne zaufanie, nigdy nie może zostać odstręczony przez niepowodzenia, jakich obecnie doświadczamy. Te niepowodzenia nigdy mnie nie zniechęcą. Jedyne trudności, jakie mam, to trudności wewnętrzne. Przeciwnicy nigdy nie mogą mnie zedrzeć, nigdy! Przez całe życie musiałem bezustannie płynąć pod prąd i często byłem spychany, nieraz bardzo szybko. Ale mimo wszystko w końcu odniosłem sukces. Dlaczego? Ze względu na moje przekonanie, że z czasem słuszna – czyli zasadniczo słuszna zasada broniona fanatycznie i z witalnością musi odnieść sukces. I muszę w tym miejscu podkreślić, że cenię sobie determinację, to jest: prawdziwą determinację, o wiele bardziej niż tę tak zwaną „inteligencję” czy „geniusz”; determinację, by dążyć do czegoś, co zostało uznane za słuszne, i nigdy nie skapitulować, choćby nie wiadomo co.  Gdy podjąłem mą decyzję w roku 1918 i zacząłem rozglądać się za tym jak zacząć, na nowo zacząłem czytać. Zacząłem czytać na nowo literaturę marksistowską, włączając „Kapitał” Karola Marksa, by przywieść na powrót do mej pamięci wszystkie złudzenia tam zawarte. Zacząłem również formować ideologię dla nowego ruchu.

Światopogląd a natura

   Słowo „światopogląd” (Weltanschauung) było promulgowane przez wielu; istniało już także i wtedy i panował nawet pogląd, że jego znaczenie  nie ulegnie zmianie. Lecz pozwólcie, bym krótko powiedział wam, co światopogląd oznacza. W mojej opinii definicja ta jest ważna, gdyż, jak wspomniałem, słowo to jest używane przez wielu i w końcu staje się pozbawione znaczenia. Swiatopogląd nie jest niczym więcej niż wglądem we wszystkie problemy naszego istnienia, tak jak się one prezentują obecnie, bazowany na zasadach naukowych. To znaczy: oceniam problemy życia jako będące tym, za co naukowcy je uważają. Czy będzie to słuszne na wieczność, jest w tej chwili nieistotne. Był taki okres, kiedy człowiek rozwinął się do tego stopnia, że zdał sobie sprawę, że światła na niebie się poruszają i był świadkiem tego, że przez cały ten czas on sam pozostawał w tym samym miejscu; że jego ziemia się nie poruszała; że ziemia, którą już Grecy uznali za okrągłą, pozostawała w bezruchu, a zatem musiała być centrum wszechświata.

   Ten system ptolemejski stanowił światopogląd. Był niesłuszny, jednak stanowił ogromny krok naprzód w stosunku do pustogłowych obserwacji na przykład jakiegoś plemienia murzyńskiego. A pewnego dnia, lub raczej w ciągu wieków, nowy, lepszy, naukowy system myślenia został rozwinięty, który zburzył ptolemejski system Arystotelesa i zastąpił go nową percepcją Kopernika. Otwarł się cały nowy świat.

    Ten świat nie jest centrum, jedynie planetą okrążającą Słońce. Jednak i ten punkt widzenia został od tamtego czasu zrewidowany; wiemy obecnie, że samo Słońce też nie pozostaje w bezruchu, lecz jest częścią systemu Drogi Mlecznej, który niczym gigantyczna mgła przesuwa się w pewnym kierunku – jak to zostało obecnie ustalone.

   Ergo, percepcja naukowa ulega zmianie. Stąd też należy mieć wzgląd na najnowsze odkrycia naukowe, adaptować je i spoglądać na życie z jego korzystniejszego punktu widzenia. Pozostawia to otwartą możliwość odkrycia czegoś, co już zostało odkryte w przeszłości, lecz zostało następnie utracone w ciągu następnych wieków, gdyż zaniedbano instynkt – ale również z powodu mieszania ras – i zostaje to coś na nowo odkryte i jego słuszność zostaje potwierdzona metodami naukowymi.

    Swiatopogląd jest zatem przeglądem wszystkiego tego, co się zdarzyło, bazowanym na ostatnim rozwoju naukowym. To zaś prowadzi do następującego wniosku: jeśli zaakceptowałem jakiś pogląd jako będący słusznym, to nie tylko jest moim obowiązkiem uświadomienie innych obywateli państwa, ale wyeliminowanie innych poglądów! Może to brzmieć nietolerancyjnie, ale, Panowie Oficerowie, całość życia jest kontynuacją nietolerancji. Uczy tego natura. Natura jest nietolerancyjna wobec wszystkiego tego, co jest niesłuszne; wobec tego wszystkiego, co jest słabe – głównie wobec słabości. Natura eliminuje wszystko to, co słabe, począwszy od prymitywnych form życia. Suka odepchnie słabego szczeniaka próbującego ssać. Dlaczego? Nie wiemy, ale pozwoli mu ona umrzeć. Wierzymy, że jest to okrutne, jednak w rzeczywistości jest to słuszne.

   Wiara w to, że poglądy polityczne muszą być tolerancyjne, jest szaleństwem. Tolerancja może jedynie być rozumiana jako oznaka niepewności. W momencie, gdy staję się pewien, że rowiązałem problem i rozwinąłem określony pogląd, staje się nie tylko moim prawem, ale i obowiązkiem wyeliminowanie wszystkich innych poglądów.

  Załóżmy, że znajduję się w sytuacji oficera. Gdy stwierdzam powyższe jako polityk, to stwierdzam coś, co musi naturalnie stać się podstawą dla wszelkich działań podjętych przez oficera; gdyż oficer może wykorzystać wszystko, za wyjątkiem tolerancyjnego punktu widzenia. To, co przez to rozumiem, to fakt, że gdy oficer staje wobec jakiegoś problemu, zadania czy konieczności; to nie tylko ma on prawo odnieść się do tej konieczności, ale i obowiązek eliminacji wszystkiego, co staje na drodze osiągnięcia jej. Każdy oficer zetknie się z tą kwestią na drodze swego kierownictwa.

Natura niszczy jednostki niezdolne do życia

   Niech mi wolno będzie podać wam przykład: już wyeliminowaliśmy jeden z waszych problemów, gdyż mamy wielu, którzy mówią, że „należą do takiej i takiej sekty, a ta sekta zabrania nam zabijać”. Zostaniemy żołnierzami, ale odmówimy zabijania. Był to problem, z którym oficer musiał się zmagać. Bazując na swojej wiedzy, zdawał sobie sprawę, że życie jest wieczną walką i że miał przygotować tych, co zostali mu powierzeni, do tej walki. Ale oto natyka się na kogoś, kto, bazując na zaszczytnej zasadzie, mówi mu: nie będę zabijał, będę robił co innego. Więc oficer musi to z nim dyskutować.

  W taki sposób zostało stworzone najbardziej tchórzliwe rozwiązanie. Wówczas mawiano, że człowiek odmawiający walki był bezużyteczny, toteż w ogóle go nie rekrutowaliśmy; nawet nie istniał. Innymi słowy: kapitulowaliśmy przed zagadnieniem, aby w ogóle uniknąć zaadresowania go.

   Dzisiaj państwo zatroszczyło się o to; państwo nie zna tego rodzaju względu. Istotnie, jest ono przekonane, że życie jest zmaganiem i walką; wieczną walką; jest to zasada, którą każdy oficer musi oczywiście zaakceptować jako swoją własną: gdyż nie mógł być oficerem nigdy bez akceptacji jej. Człowiek niechętny walce jest niezdolny do życia i musi zostać wyeliminowany. Tym niemniej, nawet jeśli trzymani są z dala ci, co z ideologicznych względów nie chcą się podporządkować, oficer wciąż jeszcze może znaleźć się w takiej sytuacji. To znaczy, może się zdarzyć, że tchórz zacznie zatruwać innych swoim tchórzostwem i oficer stanie twarzą w twarz z tą kwestią. Można sympatyzować; można nawet zrozumieć, że nie jadł już tak długo; że jest wyczerpany; że nie spał przez długi czas itd. Jednak bez względu na to, taki oficer musi znaleźć sposób na złamanie takiej jednostki, jeśli to konieczne, w interesie walczących sił, które mogą być kompanią lub batalionem, aby zapobiec upadkowi całego narodu. Jest to szczególnie ważne w waszej profesji jako oficerów, gdzie zrozumienie musi być zaangażowane nie tylko w wasz obowiązek szkolenia, lae także, jeśli to konieczne, w destrukcję tych, którzy opierają się szkoleniu. Natura jest nietolerancyjna. Natura jest najbardziej nietolerancyjna, jeśli użyć słowa „tolerancyjny” w jego ludzkim znaczeniu. Niszczy ona wszystko, co niezdolene do życia. Niszczy ona niechcących lub niezdolnych do obrony; i my ludzie jesteśmy jedynie drobinką kurzu w Naturze; człowiek to jedynie mała bakteria lub bakcyl na planecie takiej jak ta. Jeśli usiłuje on postępować wbrew tym prawom, to nie zmieni tych praw, lecz po prostu doprowadzi do końca swoją własną egzystencję.

Twarde prawa natury w pogramie politycznym

   Włączyłem te zasady do polityki niemieckiej, co nie jest niczym nowym, odkąd komunizm uczynił to już dawno temu. Lecz chrześcijaństwo również podporządkowało się tym zasadom. Muszę to podkreślić, Panowie: nie jest to zasadą nie-chrześcijańską, co ja reprezentuję. Chrześcijaństwo zniszczyło tych, którzy nie wierzyli w to , w co mieli; tyle tylko, że nie tak szybko i nie w tak prosty sposób – my używamy pocisków, gdy oni używali ognia; palili swoich wrogów. Było zatem to pryncypium już wówczas akceptowane.

   Zdałem sobie sprawę, że próbując budować nowe, silne państwo niemieckie, należy zapewnić te zasady nie tylko od wewnątrz, – nie wystarczy bowiem jedynie używać tych zasad, by edukować innych – trzeba być również zdecydowanym eliminować oponujących te poglądy lub niechętnych do zaakceptowania ich; jeśli chcieć, by stało się to częścią owego etosu.

   Zacząłem wcielać ten etos  eksperymentalnie wewnątrz naszego własnego ruchu. To dlatego nasz ruch był oceniany jako nietolerancyjny. Ale na skutek zastosowania tego przeze mnie nasz ruch, po niecałych 15 latach, okazał się zwycięskim; to jest, ponieważ podporządkował się prawom naturalnym, chociaż powstał w najbardziej niekorzystnych warunkach, jakie sobie można było wyobrazić. Na czele tego ruchu był przywódca (Fűhrer) – nieznany, biedny, bez prasy do swej dyspozycji; bez ludzi wielkich nazwisk, by go lansować; bez jakichkolwiek sympatii itd. Ale mimo wszystko ten ruch okazał się zwycięskim: to dowód, że to podstawowe przekonanie było słuszne oraz że wdrożenie tego przekonania było słuszne.

   Byłem przekonany, że po wielkiej katastrofie nie można było wyeliminować przyczyn tego podstawowego prawa Natury poprzez dodanie nowej partii do grona pozostałych albo przez nadanie jakiejś partii burżuazyjnej wizerunku walczącej; dlatego też powziąłem moją decyzję. Później bywałem często pytany: dlaczego nie wstąpiłeś do jednej z tych partii? Panowie, kiedy batalion jest sam w sobie totalną klęską, stał się totalnie bezużyteczny, to nie ma sensu usiłowanie odbudowy takiej grupy. Zamiast tego najlepiej ją rozwiązać i zbudować nową jednostkę. Byłem przekonany, że zasadniczo zwolennicy oraz przywództwo posiadać winny tę samą świadomość i tego samego ducha.

   Często spotykałem się z pytaniem: dlaczego nie wstąpiłeś do jednej z innych partii? Były one, tak jak i ty, również przeciwne marksizmowi i w nich mógłbyś wykorzystać swoje talenty! Tak, mógłbym użyć swych talentów, lecz żadne z ich kierownictw nie stanowiło idealnego pokrewieństwa ze mną. Trzeba było je dopiero zbudować. Potrzebowałem instrumentu reagującego na to, co zostanie mu nakazane; musiałby on być szczególnie zgrany ze stylem myślenia kierownictwa. Proszę mi wierzyć: nie można było spodziewać się czegokolwiek po tym starym „państwie partii”.

  W istocie, owa katastrofa nie była jedynie zapaścią militarną; była to zapaść całej struktury społecznej (Volkskőrper): zapaść wewnętrzna, która miała oczywiście również swój wpływ na front. Gdy armie ulegają zniszczeniu w następstwie skutków walki zbrojnej – to znaczy wskutek użycia ciężkiej broni przez nieprzyjaciela – jest wciąż możliwe naprawienie szkody poprzez silny front wewnętrzny. To jednak nie miało miejsca w naszym wypadku. Nie mogliśmy polegać na żadnej z partii w rozwiązaniu tego problemu, poprzez jedynie wprowadzenie do nich poprawek. De facto należało uformować całe nowe społeczeństwo, organizując naród od nowa, aby stawić czoła „walce aż do upadłego”.

   Należało też, równocześnie, odpowiedzieć na pytanie, czy załamanie z 1918 roku stanowiło koniec narodu niemieckiego – co było poglądem wielu – czy nie było ono, co z kolei było moim przekonaniem, początkiem nowego wcielenia (Volkskőrper)? Generalnie rzecz ujmując, czy załamanie nie następuje po to, by zlikwidować, w taki czy inny sposób, stan będący nie do utrzymania na dłuższą metę? Tutaj muszę wypowiedzieć się nieco na temat przyczyn tego stanu rzeczy, gdyż leżą one głębiej niż się to powszechnie wydaje, ale i dlatego, że są to problemy nie nadające się do dyskutowania przed masami.

Naród i rasa

   Posiadamy własny naród, którego nie można zdefiniować jako rasy i jest to obecnie oczywiste dla milionów. Jednakże, Panowie, gdy rozpocząłem swą edukację (polityczną) dwadzieścia pięć lat temu, nie było to tak oczywiste; wtedy zawsze mówiono mi w kołach pozbawionych praw obywatelskich: tak, naród i rasa to jedno i to samo! Nie – naród i rasa to nie jedno i to samo. Rasa to składnik krwi, nukleus krwi, a naród jest bardzo często złożony nie z jednej rasy, lecz z dwóch, trzech, czterech albo pięciu rozmitych zawiązków rasowych. Tak czy inaczej nie jest możliwe ani nawet wskazane demontowanie takiego zjednoczonego ciała narodu, choć w trakcie rozwoju zdarzeń politycznych takie rozwiązanie może się pojawić. (1)

   Gdy spojrzeć na naród niemiecki z czysto biologicznego punktu widzenia, to zobaczymy społeczność o wspólnym języku, zjednoczoną drogą okrężną poprzez wspólny twór państwowy, jest to jednak naród – i to jest chyba czynnik najistotniejszy – posiadający różnorodne pochodzenie rasowe: zawiązku rasy nordyckiej,  niektórych zawiązków śródziemnomorskich, nawet trzon rasy europejskiej, prehistorycznej rasy, której nie jesteśmy w stanie dokładnie zdefiniować, ale która istnieje i istniała już w czasach greckich; Heloci ze Sparty pochodzili od tej rasy. I ten trzon rasowy istnieje również i u nas.

   Widzimy w naszym narodzie istnienie różnorodnych zawiązków rasowych. Te zawiązki rasowe zawierają w sobie szczegóły odnoszące się do specjalnych zdolności tego narodu, odkąd te zdolności nie są pierwotnymi zdolnościami samego narodu niemieckiego, lecz raczej uzdolnieniami rasowymi. To, że naród niemiecki posiada w sobie szereg zawiązków rasowych, odzwierciedlone jest, w ostateczności, w bogactwie ich uzdolnień, gdyż wszystkie te zawiązki niosą w sobie pewne dyspozycje: czynnik nordycki jest bardziej przysposobiony do chłodnej pogody; jest uzdolniony matematycznie; jest wyjątkowy odnośnie czynnika organizacyjnego – czyli czynnika państwotwórczego na świecie aż do naszych czasów. Dodatkowo inne zawiązki rasowe zawierają w sobie dyspozycję bardzo artystyczną, z czysto optycznym talentem: zdolnością do obserwacji i opisu; a są też czynniki rasowe z bardzo silnym talentem muzycznym oraz czynniki rasowe o wyjątkowym talencie komercyjnym. Najsilniejszym z tych czynników posiadających talent komercyjny, lecz którym brakowało kreatywności, jest żydostwo; jedyną różnicą jest to, że gdyby żydostwo pozostało wśród nas przez dłuższy czas, to nie wyrosłoby jako czynnik rasowy wewnątrz narodu niemieckiego, lecz doprowadziłoby do kompletnego rozkładu narodu niemieckiego, krok po kroku.

   Posiadamy obecnie kombinację tych czynników rasowych wewnątrz naszego narodu. Jest jednak rzeczą kluczową, z powodu wielości uzdolnień w narodzie niemieckim, że zachęcę te rasowe czynniki, odpowiedzialne za te zdolności, do ukazania się; innymi słowy: muszę się postarać o to, że talenty poszczególnych czynników rasowych stopniowo ujawnią się w całym narodzie niemieckim.

   Cóż, Panowie, nie nastąpi to od prostego zapytania „kto ma talent?”. Raczej ów cud ujawnia się, gdy wezwanie otrzymuje odpowiedź. Inaczej mówiąc: jeśli uderzę pewien klawisz pianina, odpowiadająca mu struna odpowie zgodnie ze sposobem, w jaki pianino jest zaprojektowane – a gdy poszukuję pewnego talentu i mam swobodę wyboru, odezwą się ci ludzie, którzy zgodnie ze swoją naturą, z talentem tkwiącym w ich rasie, są najlepsi.

   Jest to kluczowe dla kierownictwa narodu, ponieważ, jak się zdaje, jedynie nordycki komponent rasowy posiada autentyczną wartość (odnośnie talentu organizacyjnego). W całym procesie selekcji będzie to zawsze obraz ukazujący się w ostatecznym rozrachunku. Nie należy jednak zakładać, że taki był to obraz od początku, gdyż natura pokazuje nam, że w skrzyżowaniu dwojga rodziców o rónorakich talentach i zdolnościach, talenty i zdolności nie zawsze przechodzą z ojca na syna i z matki na córkę, lecz przeciwnie: następoje skrzyżowanie, tak więc, jeśli nordycki mężczyzna żeni się, na przykład, ze wschodnią kobietą, to dziecko niekoniecznie będzie nordyckim mężczyzną, lecz kompletnie wschodnim. Na przykład w każdym skrzyżowaniu łatwo może się zdarzyć, że talent organizacyjny ustępuje miejsca innemu talentowi.

Upośledzenie talentu politycznego w społeczeństwie kapitalistycznym – selekcja ekonomiczna

  Jeżeli posiadamy społeczeństwo zorganizowane na bazie czysto kapitalistycznego rozwoju, który nie ma niczego wspólnego z nordyckim talentem kierowniczym, to wykształci ono najwyższą klasę i będzie rzeczą możliwą, że będzie ona składać się nie z elementów nordyckich, lecz z rasowych elementów mających silne skłonności do bycia prowadzonymi. To stanowiło tragedię starej Rzeszy Niemieckiej.

  Każdy może doświadczyć rzeczy następującej i ja sam widywałem to często: na każdej budowie drogi, gdzie należało się zatrzymać, mogłem widzieć przed sobą dwa samochody: w jednym jakiś bogaty saksoński przemysłowiec; w drugim jakaś inny osoba z wyraźnym nienordyckim wyglądem – widocznym natychmiast, na pierwszy rzut oka. A robotnicy drogowi – załóżmy, że jest to gdzieś w północno-zachodnich Niemczech – mają fantastyczny wygląd i naturalnie wyrażają absolutną pogardę dla pasażerów wspomnianych pojazdów, kompletną pogardę! – Ci robotnicy drogowi bardziej nadawali się do przywództwa niż ci dwaj w samochodach.

   Jeśli spojrzę na to z perspektywy politycznej – to znaczy jeżeli spoglądam na to z czysto materialistycznego punktu widzenia, zapewne z punktu widzenia farmaceuty lub producenta powrozów, albo z punktu widzenia muzyka, poety czy malarza, to efektem jest zupełnie inny obraz; wtedy oczywiście oni reprezentują liderów.

   W normalnym życiu tak to następowało. Nikt w normalnych okolicznościach nie był zmuszony, by zostać farmaceutą, albo zmuszony, by pracować w ekonomii; zamiast tego życie prowadziło pewnych ludzi ku temu, by pracowali w tych profesjach, gdyż się do nich nadawali. Jednak gdy przychodziło do życia politycznego, sprawy miały się inaczej, gdyż ci, co zgromadzili bogactwo – drogą procedur ekonomicznych – byli jedynymi, którzy mogli sobie pozwolić na posłanie dzieci na studia uniwersyteckie. Dziecko było oceniane przez pryzmat swych rodziców. To dzielone dziedzictwo (między rodzicem a dzieckiem) było czysto komercyjnej natury; jednak dziecko wciąż rzekomo należało do „wyższych sfer” i dlatego też przejmowało kierownicze role w polityce.

   Mieliśmy wówczas te partie składające się z członków burżuazji. Jednak termin „burżuazja”  nie był pojęciem rasowym per se, lecz głównie ekonomicznym. Faktem jest: że burżuazja, w swej większości, zakorzeniona była w tych elementach (które dopiero co wspomniałem) i istniało niebezpieczeństwo, że powoli, poprzez proces edukacji – który sam w sobie zamieniony został w rodzaj sztuki i faktycznie bardziej  formą programowania politycznego niż edukacją – wynosiła ona jedną swoją generację po drugiej, w ten sposób umożliwiając sobie wysyłanie swoich reprezentantów do wszystkich segmentów niemieckiego społeczeństwa, łącznie z korpusem oficerskim; i w ten sposób cały system został zalany elementami nie nadającymi się do wypełniania swoich zadań. I zawodziły one, nawet prz minimalnym nacisku. Ten ekonomiczny proces selekcji stworzył w rezultacie patriotów z parasolami, kompletnych z ich kapeluszami, którzy mieli stawić czoła niebezpiecznej masie ludzkiej.

Dobór kadry według zdolności – zapobieganie kontrrewolucji

   Ludzie mówili mi: „Wiesz, tego nie da się rozwiązać siłą, to trzeba rozwiązać inteligentnie”; ci ludzie nie posiadający inteligencji, niezdolni do rozwiązania czegokolwiek, skapitulowaliby na każdy wrzask. Zapominali jednak, że było wystarczająco naszych ludzi gotowych do konfrontacji z tym motłochem – który łączył w sobie, z tego co wiem, motywy polityczne i kryminalne –  i pozbyć się go. Byłem w stanie w ciągu jedynie kilka lat, oczyścić ulice z tych ludzi, lecz jedynie dlatego, ponieważ wyselekcjonowałem swoich liderów według odmiennej metody, mówiąc: „przywództwo w tej partii nie jest bazowane na bogactwie ani na pozycji społecznej rodziców, lecz na zdolnościach, bez względu na rodzaj wychowania i te zdolności będą dalej systematycznie wspierane”.

   Z tym systematycznym podejściem, Panowie Generałowie i Oficerowie, kontynuowałem usuwanie z ciała narodu wszystkich tych elementów, które mogły, w jakimkolwiek moomencie, stać się bazą dla kontrrewolucji. Dlatego też uczyniłem swym obowiązkiem od samego początku wyszukiwanie tych, którzy posiadali talent przywódczy; wyodrębnienie ich natychmiast; uczynienie ich częścią przywództwa państwa; wyeliminowanie elementów Spartakusa (czyli komunistów ze Związku Spartakusa – przyp. MM), gdyż byli oni uważani za liderów nie z uwagi na ich zdolności – tak, tych rozczarowanych geniuszów, którzy pewnego dnia mogliby podekscytować masy; gdyż masy wiedzą, kto jest zdolny do przewodzenia, a kto nie. Każdy uczniak to wie. Weźmy klasę pełną zdrowych 10-latków i spróbujmy zainstalować w niej niekompetentnego nauczyciela. Te młode łobuzy zdadzą sobie sprawę z jego niekompetencji prędzej niż on sam. Ale dajmy im nauczyciela kompetentnego, a zobaczycie kolejne prawo natury w akcji; że ci chłopcy, co tak zatruwali życie temu innemu nauczycielowi i którzy, można powiedzieć, męczyli go i dręczyli – nie tylko podążą za tym nowym nauczycielem, ale dadzą nawet zań życie.

   W ciągu całego życia można tego doświadczyć, szczególnie w siłach zbrojnych, gdzie jeden dowódca jest adorowany, podczas gdy inny nie będzie w stanie zaprowadzić dyscypliny. Dlaczego tak się  dzieje? Ponieważ (fragment nieczytelny) będą wiedzieli, że ta osoba nie jest ich dowódcą? Odrzucają go instynktownie. Jeśli szwadron jest poniżej standardu, to nie jest to wina tych ludzi, lecz dowódcy, który zawiódł; i tak jest w każdym wypadku.

   Jest zatem absolutnie konieczne, by na czele umieścić tych, którzy potrafią kierować, gdy kreuje się społeczeństwo. Dzięki temu, Panowie, jakikolwiek warunek późniejszej rewolucji zostaje wyeliminowany. I uczyniłem to poprzez ogromny proces budowy: najpierw samego ruchu, a potem całej Rzeszy. Dlatego nie powinniście patrzeć na mój program z punktu widzenia intelektualnego lidera partii burżuazyjnej.

   Często bywałem pytany: „Dlaczego wprowadzasz te radykalne elementy do programu?”. „Bo potrzebuję tych radykałów!”  Mówią mi: „Jeśli wyeliminujesz ten punkt, to natychmiast wstąpię”.  Odpowiadam: „Ten punkt jest tutaj, aby zapewnić, że nie zostaniesz członkiem, bo cię nie potrzebuję!”.

(żywa owacja)

   Odrzuciłem wielu, bo ich nie chciałem. Obserwowałem ich styl życia. Uczyniłem wstąpienie do partii niemożliwymdla wielu, bo wiedziałem dokładnie, czego się po nich spodziewać; stąd też nigdy nie przeniknęli do pozycji kierowniczych. Nigdy niczego się nie zyskuje na wprowadzaniu do przywództwa słabych elementów; wręcz przeciwnie, nadchodzi moment, kiedy się tego żałuje. Oczywiście ma się także trudności i z tą drugą stroną; doświadczałem tego przez całe życie. Moje siwe włosy  są wynikiem wewnętrznych zmagań. Jakież kłopoty miałem ze swymi ludźmi! Wszyscy oni byli szorstcy. Gdy tylko trzech się zebrało i jeden na moment wyszedł, to pozostali dwaj natychmiast zaczynali walczyć ze sobą i tak to trwa po dziś dzień. Są to trudności jakżeż podobne do tych w siłach zbrojnych, i tak dalej – nic, tylko kłopoty: wielu szorstkich ludzi i tak dalej. Ale wy wiecie, że preferuję ludzi potrafiących podburzać, gdy panuje spokój, lecz gdy sytuacja staje się poważna, to wiem, że moi ludzie staną niczym bloki granitu. I dzisiaj każdy musi przyznać, że przywództwo tego ruchu różni się od niegdysiejszego przywództwa państwa. Tylko sobie wyobraźcie! – stare kierownictwo burżuazyjne w miejscu obecnego w czasie wielkich niedostatków dla własnego kraju, takim jak obecny; przeżylibyście szok swego życia: gdyż jeśliby to miało miejsce, to widzielibyście powtórkę Wielkiej Wojny na skalę o wiele większą. A czymże były znoje Wielkiej Wojny w porównaniu do obecnych? W naszym wypadku mamy w mieście takim jak Hamburg dwa razy większą liczbę ofiar (w ciągu zaledwie nocy) niż podczas cały miesiąc Wielkiej Wojny po stronie Niemiec, więc jeśli niemal 100% ludzi tego miasta wróciło do pracy w ciągu ledwie kilku dni – nawet kobiety wróciły do miasta – i to w całkowitym porządku, to jest to dowodem, że tworzenie naszego przywództwa stanowiło sukces.

(energiczny konsensus)

 Naturalnie, nie było to pięknym obrazkiem na początku, przyznaję to. Na początku mieliśmy kłopoty za kłopotami i aż do czasu, gdy udało się wszyskich pogodzić i zdyscyplinować, można było osiwieć. Ale zawsze byłem przekonany, że pewnego dnia zostanie to wynagrodzone; to znaczy, że każdy zorientuje się, że wyselekcjonowani liderzy są tymi właściwymi, gdyż zostali wyszkoleni w filozofii partyjnej. Istotnie, było to fundamentalne; kluczowe. Bo jeśli mówimy dziś o społeczeństwie narodowym, to musimy uznać, że mogło ono zostać zbudowane i zachowane jedynie pod zdolnym przywództwem.

Edukacja narodowa – kształtowanie przywództwa

   W chwili obecnej w zamkach odbywają się najprzeróżniejsze seminaria, wiele z nich prowadzonych przez oficerów Zakonu Niemieckiego (Deutscher Orden), nie dlatego, że są najlepsi, lecz ponieważ dają im wgląd w to, jak zaczęliśmy  edukować naszą młodzież. Panowie, oczywiście to nie jest jeszcze gotowy produkt. Nie zapominajcie: w 1933 doszliśmy do władzy; w 1939 zaczęła się wojna; minęło jedynie sześć lat. Podczas wojny postęp jest powolny. Jednak nie może być żadnej wątpliwości: jeśli kto zechce spojrzeć na nasz naród po pięćdziesięciu latach pokoju, to trzeba będzie skonkludować, że nasz naród jest całkowicie zorganizowany pod przywództwem politycznym reprezentującym to, co naród ma najlepszego do zaoferowania. Nie ma co do tego żadnej wątpliwości.

(owacja)

 Trzeba powiedzieć, Panowie, że mamy pośród nas nie tylko wybór utalentowanych mówców, ale i nieustraszonych przywódców. Nie wybieramy młodych ludzi jedynie dlatego, że są utalentowani intelektualnie, jak niegdyś. Był to czas, gdy wielu utalentowanych młodych ludzi sadzano w kącie. Nauczyciele stosowali metodę posyłania do kąta jako formę zemsty, gdy utalentowany uczeń ich konfrontował.

   Panowie, nie jest to po prostu kwestia edukacji naukowej, ale także metoda spoglądania na charaktery chłopców – ich postawy, twardość, zalety przywódcze, ich tak zwaną zdolność bycia „prowodyrem”, z których wszystkie rozwijają się wcześnie. Wszystko to trzeba brać pod uwagę obok ich zalet intelektualnych. Patrząc na młodzieńca, czasem trzeba przyznać, że jest utalentowany; rzeczywiście preferuje on, przynajmniej momentalnie, boksować się lub robić podobne rzeczy, gdyż najlepsze oceny uzyskuje z wychowania fizycznego; po prostu nie jest dobry z innych przedmiotów.

   Wcześniej, niespełna trzydzieści lat temu, gdy ktoś dostał zły stopień, to był skończony, wyrzucony. Dzisiaj idziemy na kompromis. Co się tyczy artyzmu, idziemy obecnie tak daleko, że wysyłamy utalentowanego młodzieńca do szkoły artystycznej. Jeśli staje się jasne, że ten chłopak nie jest dobry w matematyce i że nie ma talentu językowego, albo że przedmioty naukowe są dla niego zamkniętą księgą i że tak już pozostanie, ale że jest utalentowanym artystą – to zostanie muzykiem. Reszta edukacji zostaje i tak później w życiu zapomniana. Zapominamy dziewięć dziesiątych spośród tego, czego na codzień nie potrzebujemy. Jedynie ta wiedza nabyta, która jest potrzebna, pozostanie z nami.

   Dlatego selekcjonujemy utalentowane jednostki bez względu na ich pozycję społeczną i pochodzenie; i wierzcie mi, eliminujemy w ten sposób większość trosk społecznych bazując na dwóch faktach. Po pierwsze tworzymy wspólnotę, której przywództwo pochodzi z ludu, czyli zna troski zwykłych ludzi. Poprzez nieustanne uzupełnianie od dołu do góry, czynię to, co zawsze czynił  Kościół Katolicki, który drogą celibatu – księża nie mogą mieć dzieci – zawsze zmuszony był do znajdowania nowych księży spośród ludu. (2) To dlatego mamy księży pochodzących z rodzin biurokratów niskiego szczebla, drobnego biznesu, jak też spośród niegdysiejszych chłopców z roli i tak dalej. To stanowi o sile tego tak zwanego kościoła wojującego. I ja selekcjonuję również tak jak oni – nie poprzez celibat, gdyż go nie potrzebuję (słychać wyrazy uznania i wesołości wśród słuchaczy) – generację spośród narodu. Cała populacja jest przesiewana i to tworzy, w miarę upływu czasu, przywództwo narodu, zaznajomione z codziennymi problemami życia; ich doświadczenie uzyskiwane jest w ich młodości poprzez bycie z krewnymi, rodzicami etc.

   Jednak oni sami wyrastają ponad pozostałych; przyjrzyjcie się moim Gauleiterom, którzy są wyjątkowo praktyczni, wiedzą o co chodzi i są zdolni do rozwiązywania powszechnych problemów dzięki swemu zdrowemu rozsądkowi. Gauleiterzy i inni urzędnicy otrafią to czynić niemal z zawiązanymi oczyma, bo sami tego doświadczyli. Jestem w stanie rozwiązywać kwestie społeczne, gdyż wprowadzam szeroką gamę elementów społecznych.

Społeczeństwo bezklasowe

   A po drugie jestem w stanie rozwiązywać problemy poprzez wprowadzanie do kierownictwa najlepszych i najenergiczniejszych ludzi, w ten sposób uniemożliwiając wszelką próbę kontrrewolucji, lecz przede wszystkim po to, aby zademonstrować, że to jest społeczeństwo bezklasowe. Wierzcie mi, gdy mówię, że ideały są generalnie ważniejsze niż tak zwane „realia”, i jest to szczególnie prawda w odniesieniu do nas, Niemców. Nie zapominajcie, my Niemcy jesteśmy tak zatroskani o ideały, że prowadziliśmy Wojnę Trzydziestoletnią o to jedynie, by rozstrzygnąć czy Komunia Święta winna być przyjmowana pod jedną postacią czy pod dwiema, oraz z powodu innych ważnych rzeczy. (sarkazm)

  Dlatego jest ważne dla tego narodu przekonanie, że przywództwo składa się z przedstawicieli całego społeczeństwa, a jest to ważne szczególnie dla kobiet i matek. Ponieważ jest rzeczą specjalną dla matki, by zdawać sobie sprawę, że dziecko, które nosi, może naprawdę osiągnąć „Bóg wie co” w tym państwie. I jeśli dziś patrzymy obiektywnie na pozytywne osiągnięcia, nie te polityczne na początku, które w każdym wypadku były przeważnie okropne – jeśli uczciwie wziąć te osiągnięcia pod uwagę – te, które formują cały naród, jak aspekty kulturalne i naukowe, zdobycze socjalne narodu, osiągnięcia intelektualne i inne; i jeśli potrafimy dostrzec, że wszystkie one są produktami indywidualnych jednostek ludzkich; i jeśli mogliby oni wsszyscy pojawić się przed maszymi oczyma, wtedy wszyscy ci nieznani wynalazcy, badacze, naukowcy, inżynierowie, technicy i chemicy etc mogli powstać, tak jak wielcy artyści, muzycy naszego narodu i Bóg wie kto jeszcze, komu winniśmy dziękować (za osiągnięcie wyżyn kulturowych) i komu winniśmy wdzięczność za fakt, że jesteśmy w stanie mówić językiem – zaiste, że z dumą możemy twierdzić, że jesteśmy Niemcami – moglibyśmy nagle zobaczyć, niczym w czarach, matkę stojącą obok każdego z nich. I ujrzelibyśmy czym te matki naprawdę były; jakimi biednymi małymi istotami – żonami wieśniaków. Żonami robotników, żonami drobnych artystów etc.

   A jakie znaczenie mają synowie tych matek? Jest coś ogromnie considerate w narodzie, który, zdawszy sobie sprawę, że nawet jeśli są różnice w zdolnościach i w konsekwencji także w zakresie osiągnięć (i tak już zawsze będzie), staje się przekonany, że jeśli znajdzie się utalentowane dziecko, gdziekolwiek się ono znajdzie, należy się o nie zatroszczyć za wszelką cenę i pomóc mu zamiast stwarzać sztuczne przeszkody na jego drodze z powodu jego urodzenia (czyli: pochodzenia – przyp MM); (w przeciwieństwie do Niemiec z przeszłości) państwo dopomaga uzdolnionemu dziecku pokonać przeszkody (finansowe i klasowe).

(burzliwa owacja)

    Eliminuje to ostatnie resztki marksistowskiej teorii klasowej. I, Panowie, jest to to przekonanie – przeważające wśród szerokich mas Niemców – za które my, czyli my wszyscy możemy być wdzięczni: umożliwia ono starym niemieckim robotnikom iść do pracy w fabrykach, czego część z nich odmawiała w 1917 roku. Jeżeli pracują dzisiaj, to dlatego, że są przekonani, że walczą dla swojego kraju; jest to ich państwo, nawet jeśli są jedynie zwykłymi robotnikami. Ale wiedzą oni, że w tym państwie cieszą się prawami obywateli elity – posiadają totalną równość, która daje im ogromną władzę – i są przekonani, że to państwo, jeśli dane mu będzie rozwijać się, zadba o ich dzieci i że każdy traktowany będzie zgodnie ze swymi zdolnościami.

   I uczyniłem to – z pewnością mogę to powiedzieć – nie raniąc nikogo. Bo można to również osiągnąć przez niszczenie wszystkiego najpierw, jak to zrobili bolszewicy i przez zabijanie i tak dalej – a ja tego nie zrobiłem. A ponieważ wierzę w proces selekcji, który sprawdził się już w przeszłości, to wiem, że przywództwo dnia dzisiejszego jest produktem procesu selekcji z przeszłości. A ponieważ wierzę również w dziedzictwo, to widzimy tutaj kontynuację linii dziedzicznej. Dlatego nie chciałem niszczyć tego starego dobra, lecz wychować coś innego. Chciałem zachować je i wymieszać z tym nowym w miarę upływu czasu.

   Ze nie jest to łatwe, można iść o zakład. Byłoby dla mnie znacznie łatwiejsze pozbycie się wszystkich starych elementów, jak to zrobiono w bolszewizmie, by je wykorzenić i zacząć coś zupełnie nowego. W takim wypadku to porównanie nie byłoby dzisiaj ewidentne. Muszę tu zaznaczyć, że wojna przynosi pewien swój ogromny efekt edukacyjny. Nigdy nie zostałbym narodowym socjalistą, gdyby nie Wielka Wojna. Lecz wojna miała, obok wszyskiego innego, co się zdarzyło, przemożny efekt edukacyjny. Byli tacy, co mawiali: „wiesz, narodowy socjalizm jest w porządku, ale jeśli sobie wyobrażam, że któregoś dnia będę uhonorowany, gdy będę siedział obok któregoś z tych proletariuszy, to musisz zrozumieć, według wszelkich reguł stosowności – jakże mógłbym? Przecież ja jestem kimś (część nieczytelna). Oczywiście ja też jestem zatroskany o mój naród, jako że my wszyscy dążymy do tego, by być zjednoczoną gromadą braci (wydaje się to brać ze Szwajcarii), ale w każdym razie trochę dystansu – dystansu, proszę pana! Tak, wszystko winno mieć swoje granice; nie powinniśmy wylewać dziecka razem z kąpielą!”.
- Druga strona mówiła w zasadzie to samo: „Co? My mamy siedzieć razem z tymi grubymi rybami, tymi kapitalistami? Nie ma mowy, niech ci się nawet nie śni! Mamy swoją świadomość klasową, jesteśmy proletariuszami!”.  Tak więc mieliśmy świadomych klasowo z jednej strony, a z drugiej tych zatroskanych o ich pozycję społeczną i ten rodzaj uprzedzeń był nieraz twardszy niż betonowy wał, który obecnie budujemy (chodzi o Wał Atlantycki – przyp.).

(wyrazy wesołości i uznania)

    Jednak mimo to udało nam się przełamać te uprzedzenia i bez względu na retorykę obu stron zbudować partię – choć z wieloma niepowodzeniami. I to właśnie dlatego, Panowie, jestem odporny na kryzys. Nie jesteście w stanie wyobrazić sobie nawet niepowodzeń, które znosiłem w życiu! To, czego doświadczamy obecnie w niepowodzeniach militarnych, służy jedynie obnażeniu błędów, jakie popełniliśmy poprzednio, co może jedynie pomóc nam ulepszyć naszą organizację następnym razem. Jest to jednak nieistotne w porównaniu do trudności, jakie miałem, gdy usiłowałem zbudować partię.

  Nigdy nie mówcie, „ale to było nieważne”. Panowie, ta partia była moim życiem i została zbudowana na przeświadczeniu, że los Niemiec zawisł na włosku, tak jak obecnie w tej wojnie; i gdybyśmy nie byli zdolni zorganizować się wtedy, to pewnego dnia fala bolszewicka zalałaby Europę. W to, że państwo polskie mogłoby temu zapobiec, albo jakiekolwiek inne państwo, nie wierzy już nikt, szczególnie jeśli się weźmie pod uwagę to, czegośmy się zdołali dowiedzieć (3). I moja bitwa 1933 roku była częścią tej walki, z odniesieniem do pytania: „być albo nie być”.

   Byłem przekonany w tamtym czasie, że wszystkie te niepowodzenia należało przezwyciężyć, gdyż historia uczy nas, że każdemu przedsięwzięciu towrzyszyły niepowodzenia i należy ten fakt zaakceptować. Wymieńcie bodaj jedno wielkie wydarzenie historyczne, które nie byłoby okupione niepowodzeniami. Niemożliwe.

  Każde państwo musiało pokonywać kryzys na swej drodze. Możecie być pewni, że nie było ani jednego wielkiego człowieka, który nie musiał przezwyciężać kryzysu; ani jednego. Wielcy, sympatyczni ludzie w niemieckiej historii to ci, którzy musieli pokonać największe kryzysy i którzy musieli o to walczyć. Weźmy na przykład, z nowszych czasów Marcina Lutra lub tym bardziej Fryderyka Wielkiego czy choćby Ryszarda Wagnera – wszyscy oni w kompletnie różnych dziedzinach, jako że wybrałem trzech z rozmaitych dziedzin – wszyscy trzej byli ludźmi, którzy (fragment nieczytelny) zwalczali wielkie trudności i osiągnęli cel dzięki swemu uporowi i wytrwałości.

Łączenie dwóch idealizmów

   Był jednak jeszcze jeden problem, który należało rozwiązać, jeśli Niemcy miały się odrodzić. Nie była to po prostu sprawa porządku społecznego. Nie, najważniejszą sprawą było spróbować i zmobilizować te elementy intelektualne, już obecne, które już w przeszłości okazały się siłą wiodącą potrafiącą pomyślnie pchnąć ludzi do dania z siebie wszystkiego. Istniały dwa główne punkty widzenia: z jednej strony ideał nacjonalistyczny, maskowany i rozmaicie definiowany, lecz jednak siła, która tym niemniej była zdolna do mobilizowania w roku 1918 setek tysięcy ochotników gotowych do walki i ryzyka utraty życia we Freikorps – a nie można spodziewać się większej formy idealizmu od zwykłego człowieka niż tej, w której gotów jest on stracić życie dla wyższego celu, jeśli to konieczne.

   Lecz idealiści stali również po drugiej stronie barykady: komuniści, którzy wierzyli, że walczą o wyższy ideał komunistyczny. Tak więc mieliśmy dwa fenomeny zwalczające się nawzajem. Z jednej strony był nacjonalista, bardzo biedny diabeł, również krańcowo biedny oficer; z drugiej zaś strony był komunista lub spartakusowiec, członek USPD itd –również biedne diabły. Te segmenty społeczeństwa kapitalistycznego, które były usatysfakcjonowane systemem, nie walczyły; oczywiście nie trzeba dodawać, że dotyczyło to również liderów żydowskich i marksistów.

   Było zatem jasne od samego początku, że nowy ruch, który można było nazwać w inny sposób, musiał wziąć pod uwagę te dwa elementy rewolucyjne. Nie można było powiedzieć: „nie uznajemy ich istnienia i odrzucamy je”; nie, musieliśmy uznać, że stanowią one siły same w sobie.

   Wtedy definicje tych dwóch konceptów były diametralnie przeciwstawne. Jeden z nich stał po prawej, drugi po lewej stronie barykady. Ja osobiście stałem na samej barykadzie i naturalną koleją rzeczy ostrzeliwany byłem przez obie strony. Usiłowałem zdefiniować dla nich nowy koncept z mottem, że ostatecznie nacjonalizm i socjalizm są tym samym pod pewnymi względami; że umieszczając je w centrum, nie promowałem jakiegoś specjalnego konceptu klasy lub pozycji społecznej jako trzeciego oponenta, lecz raczej próbowałem zgrupować wszystkich tych ludzi w centrum tego, co było i jest pożądane. Socjalizm nie był w takim wypadku, tak jak i nacjonalizm, niczym więcej niż walką za cały naród jako jedną wspólnotę.

   Byłem wówczas atakowany zarówno przez lewicę jak i prawicę. Lewica deklarowała, że było niemożliwym połączyć się z nacjonalizmem, bo „nacjonalizm” reprezentował burżuazję, z drugiej zaś strony burżuazja odrzucała socjalizm, bo był on uważany za koncepcję marksistowską, t.j. za koncepcję internacjonalistyczną.

   Tym niemniej jedna rzecz była teraz jasna: „rasa” (Volk) i „naród” (Volk) nie są jednym i tym samym. Mogłem sobie wyobrazić naród z nieliczną klasą wyższą i podążającą za nią totalnie zabiedzoną masą publiczną: zrujnowaną, zawszoną i brudną, ale wyszkoloną w ślepym posłuszeństwie. Taki wizerunek nie przynosił mi jednak satysfakcji; był dla mnie ohydny. Tym, w co ja wierzyłem jako ideał wart realizacji, był naród, który jako całość był obrazem zdrowia. Gdyż na dłuższą metę nie byłbym w stanie reprezentować interesów państwa posiadającego ciało inne niż zdrowe: gdyż inne ciało pewnego dnia uległoby dezintegracji, najpóźniej wtedy, gdy pojawiłby się katalizator mogący zjednoczyć i zmobilizować tę masę lewicową, a byłoby nim obce ciało judaizmu.

   Dlatego też musiałem przedstawić nowy, popularny koncept, a mogłem to zrobić jedynie poprzez wyobrażenie przyszłego społeczeństwa jako społeczeństwa idealnego, w którym przeciętna osoba cieszy się w praktyce najwyższym poziomem edukacji, kultury i standardów życiowych. I gdy uznało się to za ideał, to wierzcie mi, gdy mówię, że jest to tak satysfakcjonujące staranie się o naród, jak dla dowódcy kompanii staranie się o swych żołnierzy; on również zaczyna uważać swych ludzi za sens swej egzystencji. Nie ma niczego takiego w  nich, co nie stanowiłoby przedmiotu jego zatroskania; nigdy nie ma niczego takiego, czego potrzebują, a o czym on by nie wiedział; widzi w nich przedłużenie siebie samego. Troszczy się o każdego z nich itd, a im bardziej jego ludzie są usatysfakcjonowani, tym bardziej usatysfakcjonowany jest on sam i wysoko to sobie ceni. Oto czym to jest dla kogoś, kto przewodzi narodowi.

Przezwyciężanie państwa klasowego. Usunięcie Żydów

   Dlatego też uczyniłem celem mego ruchu przezwyciężenie starego państwa klasowego. – Teraz, muszę przyznać, w pewnym sensie było to łatwe. Wśród nas Niemców, mieliśmy ogółem około 800,000 Żydów: w Ostmark (Austria) ponad milion, a razem z Sudetenland znacznie ponad milion. Byli oni wśród naszego narodu obcym obiektem, który systematycznie brał się za zajmowanie wszyskich kluczowych pozycji, a gdy to było osiągnięte, następni z tej samej obcej grupy udawali się ich śladem. Niektórzy nigdy nie zrozumieli dlaczego postępowałem tak brutalnie w tej kwestii; to jest ludzie, którzy winni mi za to dziękować, nie rozumieli. Gdybym tego nie uczynił w moim wysiłku zbudowania zjednoczonego społeczeństwa, musiałbym przearanżować pozycje zajmowane przez starszych, tych, co byli na swych posadach ze względu na swoje zdolności lub przez czyjąś protekcję.

   Usunąłem Żydów z tych pozycji; usunąłem ich bezwzględnie. I tutaj też postąpiłem tak jak postępuje natura – nie brutalnie lecz rozsądnie – by zachować najlepszych, i w ten sposób uczynić osiągalnymi setki tysięcy posad. W ten sposób nie tylko zapobiegłem prezentowaniu siebie przez „narodowy intelekt” jako proletariacki, lecz byłem w stanie przesunąć powoli dziesiątki tysięcy zdolnych dzieci narodu na te posady. Uwolniłem nieprzeliczone liczby studentów (?), którzy hodowali torf, i zaoferowałem im posady. Ale umożliwiłem także setkom tysięcy robotników i dzieciom rolników przygotowanie się do tych posad, które były uprzednio zapełnione Żydami – obcym ciałem.

(żywa owacja)

    Miało swoją inną jeszcze dobrą stronę, Panowie, ponieważ usunęło ów katalizator z szerokich mas, o którym już była mowa. Poprzez usunięcie Żydów wyeliminowałem wszelką możliwość stworzenia rdzenia rewolucyjnego. Mówiono mi: z całą pewnością, ale czy nie można było tego zrobić w prostszy sposób, a jeśli nie prostszy, gdyby wszystko inne stało się bardziej skomplikowane, to w bardziej ludzki? Panowie oficerowie, toczymy walkę na śmierć i życie. Gdyby nasi wrogowie i oponenci odnieśli sukces, naród niemiecki zostałby wyeliminowany. Bolszewizm powyrzynałby milionz, miliony i miliony naszej inteligencji. A czego by się nie dało zabić strzałem w potylicę, zostałoby wywiezione gdzie indziej.  Dzieci przedstawicieli wyższych sfer zostałyby zlikwidowane. Całe to bestialstwo zostało zorganizowane przez Żydów. Bomby zapalające, tak jak i inne bomby, spadają na nasze miasta, nawet jeśli nasi nieprzyjaciele wiedzą, że jedynymi, których one zabijają, są kobiety i dzieci. Zwykłe pociągi pasażerskie są ostrzeliwane, tak jak i rolnicy na polach. W ciągu jednej nocy w Hamburgu straciliśmy ponad 40,000 kobiet i dzieci. Zostali spaleni. Nie spodziewajcie się po mnie niczego innego niż faktu, że będę reprezentował nasze interesy narodowe w sposób najbardziej efektywny i przynoszący największą korzyść naszemu narodowi niemieckiemu.

(długotrwała żywa owacja)

    Tutaj, tak jak i w innych sytuacjach, humanitaryzm stanowiłby największe okrucieństwo wobec własnego narodu. Gdyż, jeśli i tak będę znienawidzony przez Żydów, to nie chciałbym przepasować korzyści, jakie daje ta nienawiść.

   Naszą korzyścią jest to, że mamy teraz dobrze zorganizowane społeczeństwo i żadni outsiderzy nie mogą nas pouczać. Porównajcie to z sytuacją innych państw. Byliśmy świadkami tego, co się dzieje, gdy państwo obiera pójście w przeciwnym kierunku, tak jak Węgry. Całe państwo ulega rozkładowi i korozji. Żydzi są wszędzie, aż po najwyższe pozycje. Żydzi za Żydami, całe państwo stanowi jedną sieć szpiegów i agentów, którzy pozostawali nieaktywni, gdyż obawiali się, że jeśli będą działać, to my się wmieszamy – jednak wyczekiwali na swój czas. Interweniowałem tam również i ten problem też został rozwiązany, jednak muszę powiedzieć: Żydzi uczynili swoim celem eliminację ludów niemieckich (t.j. Niemców w krajach całej Europy).

   Wyjaśniłem Reichstagowi 1 września 1939 roku, zaznaczając, że jeśli ktokolwiek wierzył, że naród niemiecki zostanie wyeliminowany poprzez wojnę, to się mylił; że jeśli żydostwo popróbuje tego, to wtedy Żydzi, a nie Niemcy, zostaną wyeliminowani.

(żywa owacja)

    W ten sposób prawdopodobnie uczyniliśmy największy krok ku porządkowi wewnętrznemu. Wszystko potem znalazło się na swoim miejscu. I w tym miejscu pragnąłbym powrócić do początku moich rozważań i terminu „etos” (Weltanaschauung). Zaznaczyłem, że nie jest to niczym więcej niż poglądem na świat, odzwierciedlającym najnowsze percepcje naukowe, które są najrozsądniejszymi percepcjami. Do każdego problemu podchodziłem w ten sposób. Oto w jaki sposób uporaliśmy się z problemami ekonomicznymi. Panowie, my rozwiązaliśmy problemy ekonomiczne, o których tak zwani eksperci mówili, że nie mogą zostać rozwiązane. Rozwiązaliśmy problemy kulturowe. Oto, co nam mówili: „Co, chcecie usunąć Żydów? Ha-ha! Postępując w ten sposób, usuniecie wszystkie pieniądze; nie będziecie mieli więcej pieniędzy!” Jak gdyby to Żydzi byli elementem tworzącym pieniądze! Pieniądze mają sens jedynie, jeśli stoi za nimi namacalna wartość państwa. A ta wartość nie została stworzona przez Żydów, lecz przez ludzi, którzy albo wymyślali cenne rzeczy albo je tworzyli. Żydzi wcisnęli się pomiędzy wynalazcę, producenta i konsumenta. W przypadku Żydów mamy do czynienia z regulatorem, który stanowi przeszkodę. Usunąłem ten regulator, który regulował przepływ poprzez zamykanie lub otwieranie, zależnie od sposobności.

   W młodości często odwiedzałem Deutsches Museum w Monachium – w owym czasie pierwsze wielkie muzeum techniki,ó. Byłem niezmiernie zainteresowany ekspozycją; a będąc tam, usiłowałem ustalić, co spośród wszystkiego, co wynalezione zostało przez ludzkość, zostało wynalezione przez Żydów? Żydów, którzy dominują nad wszystkim: całą gospodarką, naszym przemysłem, zdominowali wszystko! Ale co wynaleźli? Gdzie są żydowscy wynalazcy? Nie dało się znaleźć żadnego, nawet jednego!

   To samo pytanie można postawić odnośnie życia kulturalnego. Mówiono mi: „jeśli usuniesz Żydów, to równie dobrze możesz pozamykać wszystkie teatry!”. Ale kto w istocie stworzył naszą kulturę? Żydzi? Kim są nasi najwięksi poeci (fragment neczytelny, prawdopodobnie filozofowie i kompozytorzy) – czy to byli Żydzi? Jak było to możliwe, że Żydzi postrzegani byli jako twórcy dzieł tworzonych przez największych Niemców, po prostu dlatego, że rozpowszechniali wiedzę o największych Niemcach?

   Ten eksperyment dowiódł, że miałem rację. Usunąłem Żydów. Niemieckie teatry są bardziej popularne niż kiedykolwiek. Niemiecki przemysł filmowy kwitnie. Niemiecka literatura, niemiecka prasa: czytana jak nigdy przedtem. Teatr? – o wiele lepszy!

   Brak moralności został wyeliminowany w nieliczonych miejscach, a nie staliśmy się fałszywie pruderyjni. Gdyż i w tej dziedzinie wystarczyło, że trzymaliśmy się mocno jednej zasady, którą było przetrwanie naszej rasy; zachowanie naszego własnego rodzaju. Wszystko, co pomaga w zachowaniu tej zasady, jest słuszne, a wszystko to, co jest dla niej szkodliwe, jest niesłuszne.

(żywa owacja)

Rozrachunek z przeszłością – tradycja a współczesność

   Stosownie do tego, podjęliśmy rewolucyjne kroki w niektórych obszarach i zdaję sobie sprawę, że nie będą one zrozumiane, choćby nie wiadomo co, głównie przez tych, którzy nie śledzili naszego ruchu z naukowego punktu widzenia, lub też byli niezdolni, by to uczynić. Również my często kolidujemy ze starymi percepcjami, starymi konceptami moralnymi i tak dalej. Jednak często zapominamy, że te koncepty moralne są jedynie nieuczciwymi konceptami, które, na przykład, nawet nie istnieją u każdego ludu, gdyż każdy lud postrzega je inaczej. Czegóż nie musialiśmy eliminować!

   Jednak, Panowie, w procesie konstrukcji nowego wielkiego społeczeństwa, albo w procesie organizowania wspólnoty ludowej na wielką skalę, zawsze trzeba pozbywać się starych tradycji, zawsze!

   Pozwólcie, że powrócę do aspektu wojskowego. Formacja państwa Prus – zaczynam od rdzenia naszej Rzeszy – był w końcu procesem stopniowej eliminacji licznych tradycji innych małych państw. A to zawsze jest bolesne. Formacja Rzeszy Niemieckiej – począwszy od Związku Północno-Niemieckiego – a później samej Rzeszy Niemieckiej – była, po raz kolejny, atakiem na liczne stare tradycje. Wierzcie mi, oczywiście nie było łatwym dla Bawarczyka zrzeczenie się własnej historii albo zrzeczenie się wydarzeń ściśle związanych z historią Bawarii.. Dodatkowo proces ten nie był wcale łatwiejszy dla Hanowerczyków; nie był łatwiejszy dla Saksończyków; nie był łatwiejszy dla Wűrttemberczyków; nie był łatwiejszy dla Austriaków: również Austria była wielkim krajem swego czasu. W pewnym momencie tych 9 milionów Austriaków rządziło 56 milionami ludzi różnych ras. Rezygnacja z własnej niepodległości jest zawsze trudna. Ale gdzież byśmy byli, gdyby to zjednoczone państwo niemieckie nie zostało stworzone?

   Tym niemniej zawsze podkreślałem rzecz następującą: nie jest to dokonywane z pogardy lub lekceważenia dla osiągnięć innych jednostek ludzkich. Gdy będzie zbudowana w Berlinie hala wojskowa, wszyscy wielcy niemieccy dowódcy z naszej historii zostaną w niej unieśmiertelnieni; postaram się o to, by wszyscy oni zostali upamiętnieni, bez względu na to gdzie walczyli w swoim życiu. Będzie tam Fryderyk Wielki, jak również jego generałowie; ale też z drugiej strony Daun, Laudon, historyczni wrogowie Niemców z przeszłości, o ile byli godnymi przeciwnikami, zostaną tam wystawieni jako brać. Zjednoczyliśmy w naszej Rzeszy wszystkie tradycje różnych państw niemieckich z przeszłości, jak również wszystkich poszczególnych plemion, co jest rzeczą godną dumy.

   W Reichshalle w Berlinie znajdziecie pomniki wszystkich bohaterów niemieckich, tych z przeszłości i teraźniejszości i zostaną oni tam złożeni na spoczynek razem, jako bracia, bez względu na to do jakiego plemienia należeli; o ile tylko są oni godni bycia pamiętanymi przez wszystkich Niemców, pamięć o tych ludziach zostanie przedłużona. Oznacza to, że w tym państwie równoczesna pamięć całej wielopostaciowości naszej niemieckiej historii będzie utrzymana i jest to konieczne. Wiele z togo, co jest szkodliwe dla jednostki, zostanie wyeliminowane i jest to konieczne.

Cel istnienia Trzeciej Rzeszy

Hermann der Cherusker - pogromca Rzymian w Lesie Teutoburskim

   Panowie, oto dlaczego nigdy nie uważałem roku 1933 za pierwszy rok niemieckiej historii. Wówczas wielu pytało mnie: „dlaczego nie mówisz Rok Nr 1, Rok Nr 2?”. To by pasowało do Anglików z ich megalomanią! Gdy ktoś zapytał mnie: „Który rok uważasz ża pierwszy w niemieckiej historii?” – Odpowiedziałem mu: „szczerze, nie wiem, najpóźniej była to bitwa w Lesie Teutoburskim, ale być może nawet wcześniej, po niektórych bitwach Teutonów i Cimbri. Dlaczego nie? Wszystko to jest historia Niemiec. Gdy dziś patrzę na niemiecką historię jako część wielkiego obrazu, uważając dzisiejsze państwo niemieckie jako produkt końcowy aspiracji niemieckiej działalności militarnej i politycznej, to mam prawo do jednoczenia wszystkiego tego, co zostało osiągnięte przez Niemców w przeszłości. Tak więc niech któryś z tych śmiesznych Brytyjczyków przyjdzie i skonfrontuje się z nami! Mogą kolportować swoje śmiechu warte opowieści o królach angielskich, gdy ja za to wymienię naszych cesarzy. Mogę powiedzieć Brytyjczykom, że w czasie, gdy Anglia składała się z jednej śmiesznej wyspy, niemieccy cesarze przejeżdżali tysiące kilometrów, reprezentując Rzeszę Niemiecką.

(żywa owacja)

   Czym była Anglia wtedy? Małą, śmieszną enklawą zaludnioną przez Teutonów, niczym więcej.

    Niemiecka historia nie zaczęła się z nami, ale zostanie ukończona przez nas. Ta tak zwana Trzecia Rzesza ukończy to, do czego aspirowała Pierwsza Rzesza, a której aspiracje zostały przeoczone przez Drugą Rzeszę; ale cel Pierwszej Rzeszy zostanie ostatecznie wypełniony przez tę, Trzecią Rzeszę. Oto, do czego dąży to państwo. Wszystkie ogromne organizacje, założone wraz z partią jako modelem, służą temu celowi jedynie, uformowane z zaczynu, ciała naszego narodu.

Cel istnienia NSDAP

   I w tym miejscu muszę wspomnieć sprzeciw, jaki często słyszymy. Mówi się nam: „Z pewnością wszystko to miało miejsce, ale dlaczego wciąż utrzymujecie partię jako małe ciało wewnątrz niemieckiego ciała narodu?”. No cóż, jak już wspomniałem wcześniej, całość narodu nie nadaje się do przewodzenia. W przeszłości nasza partia sformowana została spośród tych, którzy gotowi byli walczyć w naszych zmaganiach. Odkąd nie jestem w stanie stworzyć więcej komunistów do zwalczania przez naszą partię, wobec tego partia kontynuuje walkę posługując się innymi metodami. Jesteście świadkami, że nasza niemiecka młodzież jest uczona dzielności i gotowości do wszelkiej akcji. Dzieje się tak dlatego, gdyż byłoby szaleństwem zakładać, że jedynie dowódca organizacji militarnej winien być odważny, gdy tymczasem nie ma potrzeby odwagi w organizacjach politycznych. Panowie, w ostatecznym rozrachunku to organizacje polityczne administrowały wszystkim tym, co zostało osiągnięte poprzez akcję wojskową w minionych stuleciach. Jeśli były tchórzliwe w swej administracji, to utracone zostało wszystko to, co uzyskano orężnie.

   Dlatego też nie mogą być nigdy wystarczająco odważne. Wręcz przeciwnie: odwaga ma najważniejsze znaczenie; odwaga cywilna jest rzeczą rzadką i winna ona być kultywowana. Aby partia przyszłości mogła składać się z najlepszych i najodważniejszych, musimy wyselekcjonować odpowiednich rekrutów z dzisiejszej młodzieży. Ona będzie zatem solidnym przywództwem. Wojskowi mniej niż ktokolwiek inny powinni mieć do tego zastrzeżenia. To tak, jakby spojrzeć na to w ten sposób: uczymy wszystkich Niemców miłowania kraju i bycia gotowym do obrony go; po co zatem potrzebujemy organizacji militarnej? Nie potrzebujemy jej! Już wpoiliśmy koncept odpowiedzialności militarnej wszystkim Niemcom; wiedzą oni, że muszą walczyć. – Tak, Panowie, organizacja militarna jest jedynie szkołą, w której naucza się posługiwania się bronią. Jeśli usuniemy tę szkołę, wtedy szkolenie teoretyczne stanie się bezużyteczne i wtedy ruch stanie się jedną całością z narodem, szkołą i przywództwem (wszystkie staną się „spokrewnionymi towarzyszami życia”), jak próbowałem zademonstrować Wam w skondensowanej formie w ciągu kilku minut. Chciałbym zaznaczyć, że gdybym miał naszkicować całość rewolucji w szczegółach – którą to rewolucję postrzegam jako rewolucję zdrowego rozsądku w przeciwieństwie do rewolucji szaleństwa – to zajęłoby to naturalnie wiele, wiele godzin. Dwadzieścia albo i trzydzieści wykładów stałoby się koniecznością, gdyż dotyka ona niemal wszystkich problemów życiowych. Musiałbym przyjąć nowe podejście w wielu kwestiach, gdyż pod ciężarem starych tradycji itd, pod zbiorem starych domowych rupieci pokrytych kurzem sprawy zatracają swoją klarowność.

Rewolucja nie dobiegła jeszcze końca

   Zebraliśmy wszystko i włączyliśmy jak planowaliśmy, usiłowaliśmy ulepszyć i ta praca postępuje nadal. Nie jesteśmy u końca tej rewolucji, lecz jedynie w pierwszym jej roku. Objaśnienie wszystkiego w szczegółach zajęłoby „całą wieczność”, co jest niemożliwe.

   W zakończeniu chciałbym dać Wam do zrozumienia, że jest to ogromne wydarzenie i że jedynie w tym kontekście można pojąć olbrzymią zmianę, jaka dokonała się w narodzie niemieckim oraz jego gotowość do zaakceptowania jednego przywódcy i do zniesienia całego znoju, jakim obciążony jest naród niemiecki obecnie. A historia pokazała, że ruch taki jak nasz, jest w stanie zdziałać cuda. Gdy francuskie armie rewolucyjne zebrały się, by bronić swych ideałów rewolucyjnych, które w końcu zainspirowały miliony swymi galijskimi frazami, można było zaobserwować rozpad „gwardii”, częściowo dlatego, ponieważ rewolucja posuwała się naprzód i zaczęła ją niszczyć od wewnątrz, ale i dlatego, że posiadała wyższość intelektualną.

   Prusy ostatecznie załamały się w latach 1805/06 i to wtedy słowo „ojczyzna” (Vaterland) zaczęło się pojawiać, niebezpieczny termin w erze dynastycznej destrukcji, ponieważ reprezentował on pojęcie wielkiego państwa niemieckiego. Ci, którzy to pojęcie reprezentowali, byli, kilka lat później, skazywani na śmierć lub więzieni – jednak to pojęcie było tak potężne, że ci żołnierze, którzy zostali przez nie porwani, nawet jeśli byli produktem nienajlepszego szkolenia wojskowego, a zatem pod tym względem przeciętni, byli jednak zupełnie innymi bojownikami. Niech mi wolno będzie powiedzieć, że wiele spośród idei Scharnhorsta i niezrealizowanych wtedy, mogło jedynie powoli i systematycznie zostać zrealizowanymi w naszych siłach zbrojnych dnia dzisiejszego.

   Dlatego też i w tym zakresie nie wypełniamy jedynie czegoś, co ktoś wyśnił, lecz to, co wypełniamy obecnie, stanowi intelektualny dorobek całych pokoleń. Jedyne, co robię, to nadanie (spójnego) kształtu tym percepcjom, by uformować je w polityczną i militarną rzeczywistość, jeśli tak życzycie sobie to określić. Oto moje zadanie.

   Mamy obecnie dwa inne przykłady: Rosja. Kto by przypuszczał, że carska Rosja postępowałaby tak jak Rosja bolszewicka dzisiaj? Jakąż różnicę stanowiła ideologia! I nie myślcie, że tego nie przewidywałem. Kilka dni przed początkiem obecnej wojny miałem rozmowę z Marszałkiem Rzeszy, Gőringiem, i powiedziałem mu wtedy: Gőring, to będzie nasza najtwardsza walka, o wiele! Marszałek Rzeszy zapytał: „Dlaczego pan sądzi, że tak będzie, Mein Fűhrer?”.  Ponieważ, odpowiedziałem, tutaj po raz pierwszy mamy oponenta reprezentującego światopogląd (Weltanschauung), ideologicznie fanatycznego przeciwnika.

Transformacja światopoglądu. Jednolita edukacja polityczna

   Jednak Niemcy są również dowodem na to, czego może dokonać transformacja światopoglądu; z jednej strony są tycy, którzy nie są świadkami tej transformacji, i oni dostarczają nam ewidencji na to, co mogłoby się stać, gdyby ta transformacja  nie nastąpiła, tak więc muszę na zakończenie powiedzieć: oficerowie muszą odgrywać decydującą rolę w transformacji etosu. Chciałbym powiedzieć, że musi to być ich deklaracja wiary, gdyż są oni po raz pierwszy w naszej najnowszej historii w sytuacji niespodziewanej; mam na myśli to, że wszyscy reprezentujący państwo – to jest etos państwa – oraz urzędnicy państwowi, są zjednoczeni. Dodam jeszcze jedną myśl, tę mianowicie, że będę służył, by utrzymać to państwo, jako coś, co przez całe pokolenia przedtem było niemożliwością. Mogę jeszcze powiedzieć: nie jestem sam w swoich poglądach, jako że jedna grupa wiekowa za drugą, wyrosłe w tej linii nauczania, darzy mnie zaufaniem, i jedyne, co muszę czynić, to kontynuować tę edukację. Jeśli będę ją kontynuował, to będę posiadał narzędzie w ręku, które znam, wiedząc, że każdy członek mego narodu dzierży broń w ręku i pójdzie za mną tak jak niegdyś szedł za przywódcami politycznymi przedtem i jak za nimi zawsze będzie postępował. Żołnierze i oficerowie są zatem w pożądania godnej sytuacji, by kontynuować tę edukację, którą w tym państwie rozpoczęta została w dzieciństwie, gdyż małe dzieci zaczynają swą edukację w przedszkolu. Potem będą należeć do skautów i ich edukacja będzie kontynuowana. Ze skautów pójdą dalej do Hitlerjugend, potem do pracy w przemyśle i ich edukacja kontynuowana będzie tam. Podczas nauki rzemiosła będą otrzymywać tę samą jednolitą edukację. Ci młodzi ludzie po osiągnięciu 18 roku życia staną się członkami partii i znowu będą otrzymywali to samo wykształcenie. Część z nich wstąpi do SA – wciąż takie samo wykształcenie – lub do SS i otrzyma tego wykształcenia więcej. Potem włączą się do siły roboczej i będą uzyskiwali takie samo wykształcenie. Potem armia: tutaj także edukacja musi być kontynuowana i kiedy zwolnieni zostaną po dwóch latach, zostaną natychmiast skierowani do ruchu politycznego i znowu otrzymywać będą dalej tę samą edukację. Będzie istniała jednolita edukacja od dzieciństwa aż po późny wiek. Wierzcie mi, ogół narodu tak wykształcony jest nie do zdarcia; rok 1918 nigdy się więcej nie powtórzy. Zawsze można polegać na narodzie edukowanym w taki sposób, bez względu na to jak złe są grzmoty i burze. Do jednej rzeczy nie wolno dopuścić: do przerwania tej edukacji i jest to obowiązkiem całego niemieckiego korpusu oficerskiego, by poświęcić się temu wspaniałemu zadaniu z fanatyzmem, aby odegrać rolę w tej zunifikowanej edukacji i poszerzać ją.

   Oni sami będą się uczyć podczas tego procesu i pozostaną poinformowani o naukowych percepcjach tak, że nie tylko będą trwać przy powierzonej im młodzieży, lecz zapewnią, że gdy oni sami przejdą dalej do innych zadań, strumień młodej krwi niemieckiej popłynie tym samym kanałem aż do późnej starości i pozostanie wolnym od wątpliwości i wszelkich wahań.

   To, co my wszyscy czynimy w tej mierze, stanowi wielką służbę narodowi niemieckiemu, ponieważ, wierzcie mi, masy chcą, by nimi kierowano. Tak jak lubią swego dowódcę kompanii i cieszą się, że mają kogoś, kto wie, jak dowodzić, kogoś zdolnego do unikania problemów (fragment nieczytelny) w grupach po 80, 100, 150 ludzi, tak i naród niemiecki szczęśliwy będzie, gdy będzie prowadzony przez zjednoczone przywództwo i w ten sposób chroniony przed wszelkim niepowodzeniami.

(żywa owacja)

    Wierzcie mi, ludzie nie potrafią o tym zadecydować sami. Często byłem pytany: „dobrze, a dlaczego nie pozwolić ludziom decydować w tej kwestii?”. Zawsze podejmowałem decyzje, a następnie pytałem ludzi: zgadzacie się z tą decyzją? Jednak nigdy nie spodziewałem się, by ludzie podjęli decyzję. Jeśli przywództwo nie potrafi znaleźć w sobie odwagi, by podejmować decyzje, to czy mogę spodziewać się, że zwykli ludzie z mego narodu ją podejmą? Jeśli myśliciele nie potrafią osiągnąć zgody, to ktoś musi podjąć decyzję. I to jest właśnie to, co jest tak piękne w zawodzie oficera: jest rzeczą w oczywisty sposób niemożliwą, by kompania decydowała, lub batalion, lub nawet mój podwładny oficer, jaką decyzję podjąć.

   Ale jakaś musi zostać podjęta i jeśli ma ona zostać podjęta w sytuacji krytycznej, to oficer może być dumny z jej podjęcia; gdy zaakceptował odpowiedzialność, nie jest ważne, że zdaje sobie sprawę z tego, że może się mylić.

(owacja)

    Lepiej się mylić niż pozwolić masom na przekonanie, że to one rządzą, że decyzja należy do nich; byłoby to równoznaczne z deklaracją porzucenia przywództwa, deklaracja tchórzostwa. To nigdy nie może się zdarzyć.

   Dlatego jestem przekonany – jest to moje głębokie przekonanie – że ta konkretna wojna wzmocni ideę narodowego socjalizmu w siłach zbrojnych oraz że, gdy wygramy tę wojnę, to stanie się tak dzięki temu nowemu kształceniu narodu i dzięki nowym niemieckim siłom zbrojnym; oraz że dlatego musimy podążać za jednym tylko celem: by wzmocnić ogół narodu; uczynić go twardym aż w końcu stanie się nie do zniszczenia, by wypełnić przeznaczoną dla niego rolę w Europie.

   Nie może być wątpliwości co do jednego: albo przegramy tę wojnę – a to stanowiłoby koniec naszego narodu (4) – albo wyjdziemy z niej zwycięsko – i tak się stanie! I to będzie początek naszego panowania nad Europą.

 (długotrwała burzliwa owacja)

PRZYPISY

1. W tym miejscu Hitler odchodzi od prezentowanego w “Mein Kampf” spojrzenia na naród, rasę i rolę państwa w kwestii rasowej. W „Mein Kampf” jednoznacznie zaprezentowany został ten pierwotny pogląd w tomie 2 (“Ruch narodowo-socjalistyczny”), a konkretnie w rozdziale 2 “Państwo”, który w całości można przeczytać w wersji niemieckiej oraz w wersji angielskiej .

2. Zestawienie z kościołem katolickim oraz istniejącym w nim celibatem księży znajduje się także w “Mein Kampf”. Poniżej prezentowany jest pełny fragment z tamtej książki, w celu zademonstrowania pełnego kontekstu:

„Istnieje jeszcze inny powód, dla którego państwo winno przygotować się do takiej sytuacji. Nasza klasa intelektualna, szczególnie w Niemczech, jest tak zamknięta w sobie i tak skamieniała, że brakuje jej kontaktu z klasami poniżej niej. Dwie nieszczęsne konsekwencje z tego wynikają: po pierwsze klasa intelektualna ani nie rozumie szarokiech mas ani nie sympatyzuje z nimi. Jest od nich odcięta od nich tak długo, że nie jest w stanie posiadać jakichkolwiek związków psychologicznych z nimi, które pozwoliłyby jej zrozumieć je. Została odseparowana od ludu. Po drugie klasie intelektualnej brakuje niezbędnej siły woli; gdyż ta zdolność jest zawsze słabsza w wyrobionych sferach, żyjących w odosobnieniu, niż w prymitywnych masach ludu.

Bóg nie poskąpił nam, Niemcom, bogatej kultury naukowej, lecz zawsze bardzo brakowało nam siły woli i zdolności podejmowania decyzji. Na przykład, im bardziej „intelektualni” byli nasi mężowie stanu, tym bardziej brakowało im w większości praktycznych osiągnięć. Nasze przygotowanie polityczne i wyposażenie techniczne dla wojny światowej były wadliwe, z pewnością nie dlatego, że umysły rządzące narodem były zbyt mało wykształcone, lecz dlatego, że ludzie kierujący naszymi sprawami publicznymi byli zbyt wykształceni, wypełnieni aż do przelewu wiedzy i inteligencji, jednak bez jakiegokolwiek zdrowego instynktu i po prostu bez energii lub bodaj ducha śmiałości.

Stanowiło tragedię naszego narodu, że musiał on walczyć o swą egzystencję pod rządami kanclerza, który był filozofującym słabeuszem. Gdybyśmy zamiast Bethmanna Hollwega mieli twardego reprezentanta narodu jako naszego przywódcę, to wtedy krew naszych szeregowych grenadierów nie zostałaby przelana nadaremnie. Przesadnie intelektualny materiał, jakim byli nasi przywódcy, okazał się najlepszym sojusznikiem tych łajdaków, którzy dokonali rewolucji listopadowej. Poprzez powściąganie w nędzny sposób powierzonego jej dobra narodu, zamiast je w pełni i całkowicie reprezentować, ta inteligencja jedynie stworzyła przesłankę dla sukcesu innych.

Kościół Katolicki stanowi tu pouczający przykład. Celibat duchownych zmusza Kościół do rekrutowania swych księży nie spośród swych własnych sfer, lecz progresywnie spośród mas ludu. Jednak niewielu dostrzega znaczenie celibatu w tym kontekście. Tymczasem właśnie w nim leży przyczyna niewyczerpanego wigoru charakteryzującego tę starożytną instytucję. Gdyż poprzez nieustanne rekrutowanie w ten właśnie sposób dygnitarzy eklezjalnych z niższych klas ludu, Kościół jest nie tylko w stanie utrzymać kontakt instynktywnego zrozumienia mas populacji, ale i zapewnić sobie możliwość stałego czerpania z owego zapasu energii, która jest osiągalna w tej formie jedynie wśród mas ludowych. Stąd bierze się zadziwiająca młodzieńczość tego gigantycznego organizmu, jego mentalna elastyczność i żelazna siła woli.”

Adolf Hitler, “Mein Kampf”, tom 2: “Ruch Narodowo-Socjalistyczny”, rozdział 2: “Państwo”

3. Hitler niewątpliwie nawiązuje tu do Bitwy Warszawskiej 1920 roku, kiedy to istotnie udało się powstrzymać pochód “do światowego pożaru rewolucji”, który miał prowadzić “po trupie białej Polski”. Hitler, podobnie jak wielu, uważał, że “Cud nad Wisłą” nie powtórzyłby się już po raz drugi, gdyby Sowieci zaatakowali powtórnie. A stwierdzenie o tym, “czego zdołaliśmy się dowiedzieć” może odnosić się zarówno do przekonania się, w 1939 roku, o niesamowitej słabości militarnej Polski, jak i do zaskakujących wiadomości odnośnie masowej produkcji wojskowej ZSRR. Oto dwa fragmenty wypowiedzi odnoszące się do obu tych kwestii:

19 września 1939 roku w Gdańsku Hitler wygłosił przemówienie, już w pewnym sensie podsumowujące Kampanię Wrześniową. O wartości bojowej Wojska Polskiego wyraził się on wówczas następująco:

„Pragniemy w tym momencie oddać pełną sprawiedliwość żołnierzowi polskiemu. Polak w wielu miejscach walczył dzielnie. Jego niższy szczebel dowodzenia czynił rozpaczliwe wysiłki. Dowodzenie średniego szczebla było mało inteligentne. Jego naczelne dowództwo było złe poniżej wszelkiej krytyki. Jego organizacja była polska.”

To ostatnie słowo zostało użyte w ewidentnie pogardliwym sensie i skwitowane zostało przez słuchaczy salwą śmiechu…

4 czerwca 1942 roku Hitler przebywał z wizytą w Helsinkach. Okazji dostarczyły 75 urodziny prezydenta Finlandii, marszałka Carla Gustava Mannerheima. Oto wyjątek rozmowy obydwu liderów, odnoszący się do zbrojeń radzieckich:

Hitler: „Absolutnie, to jest…posiadali największe zbrojenia, jakie można sobie było wyobrazić. Cóż, gdyby ktoś mi powiedział, że jakiś kraj (…) mógł wystartować z trzydziestoma pięcioma tysiącami czołgów, to powiedziałbym mu: ‘Oszalałeś!’”
Mannerheim: „Trzydzieści pięć?”
Hitler: „Trzydzieści pięć tysięcy czołgów”
Głos z tyłu: „Trzydzieści pięć tysięcy, tak!”

4. Ta teza – albo będąca rzeczywistym przekonaniem, albo jedynie tezą propagandową, bardzo przypomina często powtarzany i dzisiaj w Polsce pogląd – znowu: albo będący rzeczywistym czyimś przekonaniem, albo tezą propagandową – według którego “gdyby Hitler wygrał wojnę, to by nas wszystkich wymordował”…

Zapraszam zatem do lektury tej ciekawostki sprzed kilkudziesięciu lat:

Hans der Sieger (Hans The Victor)

So let us say a few words about that silly movie „Inglourious Basterds”.

Actually, as a matter of fact in the film there are only two scenes worth of film with class. The first, from which the whole saga begins and the scene in a tavern, now known as the “scene of playing cards.” All the rest is actually junk, which probably is not worth to be written about, but since this movie, as classified under the genre “action”, is to give us some entertainment, so let us entertain ourselves (at its expense though…).

And so the first scene shows us a family of French farmers, Christians (we see the cross on the wall), who hide a Jewish family of five people, named Dreyfus. The SS are coming, led by SS-Standartenfűhrer Hans Landa (played by Christoph Waltz). The scene, at least to some extent, reflects the atmosphere of “hunting for Jews” by the meticulous Nazis, as well as the atmosphere of blackmail against persons hiding such fugitives. We assume that the scene is deliberately dramatized and overdone, but such is the character of the movie-industry (for example  it is extremely unlikely that the Germans, having found Jews hiding in someone’s house, shot them straight away with machine-guns in that house while the hosts looked on…). There is one jarring in this scene: a monologue by the SS-Mann comparing Jews to rats (by way of a kind similar to that in the German film “Der ewige Jude”), but in such a way as to show these “rats” as living in a hostile environment because people are quite wrongly prejudiced against them. In this gentle way the old myth is reinvigorated that if there were hostilities between the Jews and the nations among whom they lived for centuries, it was only and exclusively the fault of the latter, who themselves have really not known why they could not tolerate Jews. The  Jews themselves however are always only victims of someone else’s collective guilt …

But let us move on:

Hiding under the floor, the Jews are shot from above, through the floorboards, and about 18-19 years old Shossanna Dreyfus escapes (of course after Landa intentionally abandons to shoot her…). This is the starting point for all future action, and actually for a number of actions throughout the film. Shossanna, after having fled to Paris, will take her mass- revenge on the Nazi. Landa will continue to be the “soul” of action and the best actor of this movie, outclassing others, including Brad Pitt. Lieutenant Aldo Raine (that is Brad Pitt) is simultaneously mobilizing a group of 8 American Jews for a special task in France.

And here is where the whole problem with this film, which became literally a gutter-trash, compared to which the “Leper” by Mniszkówna grows almost to a novel worthy of Nobel Prize in Literature …

Aldo Raine (Brad Pitt) says to his team that their only job is to kill the Nazis. “We will be cruel to the Germans” – he declares. No, not just to the Nazis, as it turns out, but to”everyone in the Nazi uniform” as such “do not have humanity in themselves.” This noble task is to be performed by “disemboweling and dismembering” (all quotes verbatim from the movie). Aldo Raine does not stop there. He issues an order to each of the eight to bring him “one hundred Nazi scalps” and adds that he will scrupulously require those scalps.

And so, in the second sequence, the film tells us what all the action will be. It was at that time the scriptwriter depreciated and botched the whole scenario. He botched it so completely, that even the excellent acting by Christoph Waltz was not able to turn the trash into a masterpiece. The fact we have to admit here is, that the scenario helped Waltz as Standartenfűhrer Landa. Landa is, as a matter of fact, the only colorful and complex character throughout the film. The rest of the roles have been treated very schematically, almost “copied” from other, equally dismal roles from cinema’s earlier years.

The action, therefore, goes two ways: Shossanna Dreyfus, the young Jewish woman who survived the execution, now manages her own cinema in Paris (inherited, how else, the easiest way for the scriptwriter, after all ..), hiding from the Nazis as a native Frenchwoman, and plans her vengeance (by the way: how many movies have we watched already, where the hero “inherits” something at a convenient time, so that the action could go forth?).

At the same time, on the “parallel track” the Nazis are being dealt with in a concrete way, performed by Aldo Raine’ai his infamous eight. These nine Jews in France, scare Hitler almost to death in Berlin. We “learn” that Hitler was so childishly superstitious, that he actually identified one of these Jews as the mythical Golem. Explanation here: The Golem (גולם) in the Jewish mythology, is a character made of crude matter, and can become dangerous. According to one legend, in Prague in the time of Rudolf II (sixteenth century) there was persecution of Jews. So Rabbi Loew created  Golem out of clay on the bank of The Vltava river, blowing life into it through rituals and recitations in Hebrew.
Golem was killing the goyim, and to the extent that the frightened emperor begged the rabbi to annihilate Golem. This he did in exchange for a promise to leave the Jews alone. More about Golem here http://en.wikipedia.org/wiki/Golem

So Hitler is raging during a meeting with his generals, while at the same time posing for a huge portrait (when did Hitler pose for a portrait during a military conference, eh?) He requires a proof that the terror-spreading Jew in France is not a Golem, so that he can be killed along with his companions. He announces hysterically (and is cinematography of this kind at all familiar with any other Hitler than hysterical?) that he will hang them on the Eiffel Tower, and then throw them to the sewer for rats to eat them (that is also authentic “sample” of the scenario -  true genius, is it not?).

Proud of their achievement: Roth and Pitt after cutting a swastika on a POW's forehead

Meanwhile, the “inglorious bastards” slay and scalp Germans at will. They get joint and strenghened at some point by another “bastard”, a certain Hugo Stiglitz, who alone slaughtered 13 Gestapo-officers. And that “Golem” is a Jew named Danny Donowitz, known as the “Bear Jew” (actor Eli Roth), whom we see in an almost clinical fury of bashing  German prisoners of war to death with a baseball-bat. In this he specializes. Aldo Raine on his part likes to cut swastikas on their foreheads with a huge knife. Then the scene of scalping continues to follow.

Conversations are also worthy of such a “work of art”. For example, Aldo wants a prisoner, a certain sergeant Rachtmann, to tell him where the German positions are, “If you ever want to eat your sauerkraut-sandwich again” (novelty cuisine a la Hollywood …) and “So you remove your Wiener-Schnitzel-licking-finger and show on the map what I want to know “, because otherwise he will be bashed to death with a baseball bat, as it finally happens. It seems to be such a sort of Jewish war-humor, that’s what it is …

Shossanna Dreyfus, now the owner of a cinema in Paris, meets a Wehrmacht-soldier named Frederick Zoller there (should probably be Friedrich Zoller). He, of course, instantly has a crush on her – how could a German war-hero resist charms of a German-hating Jewess? Zoller is indeed “ein Held”, because he alone as a sniper shot more than 200 American soldiers. For this reason Joseph Goebbels personally supervises the production of a movie based on Zoller’s exploits, giving it a title “Nation’s Pride” (could one not think of a better title in Hollywood?). And because Zoller is keen on Shossanna, so Goebbels is persuaded to hold the premiere of the movie (which of course is meant to be a political “major event” for the German film industry and for the III Reich)  in her cinema. In this way Goebbels falls into a trap… And with him Adolf Hitler, “the fatty Hermann” and almost the entire OKW that is the entire high command of the German armed forces… They all are going to fall victims of vengeance by a young Jewish woman.  She is being helped by the “bastards”, who pretend to be Italian filmemakers. And by one British film-critic, drafted into a special military unit and sent to Paris by Churchill himself… 

And so both „threads” of the movie: the one of Shossanna’s and Brad Pitt’s and his bastards, are intertwined into one “rope”. The formal “pleating” of those two threads took place during the scene of “playing cards” which was already mentioned at the beginning and which took place in a tavern 27 kilometers from Paris.  The German actress von Hammersmark, that “Mata Hari”, serves as a “contact” for the bastards and for that British critic turned special-task-officer. Some complications arise: a few drunken German soldiers in the tavern are celebrating a birth of a child to one of them. And as if it was not enough, an SS-Mann appears suddenly after the British agent’s German pronunciation rises suspicions in him. The rising tension reaches its zenith, when the SS-Mann, the Brit and Hugo Stiglitz (the one who slew those 13 Gestapo-men) point their guns at… each other’s testicles… Everything ends in a total shooting which killed almost everyone (including the barman) with the exception of Aldo-Pitt and von Hammersmark.

To sum up: one „mash” (or „peas with cabbage” as a Polish idiom would have it), an unimaginable scribblery, one can laugh indeed (at the „creators” and producers of this trash… as well as at actors who agreed to appear in it – well, perhaps with the exception of Waltz because he presented himself relatively well against the background of the whole mediocrity of script and acting…). But in regards to Waltz or rather the Standartenfűhrer Landa played by him: that clever guy nosed out the whole conspiracy, arrested the participants and strangled von Hammersmark (that is that “Mata Hari” working for the British) with his own hands. Landa arranged the whole affair so, that he left two of the bastards still sitting in the cinema with their explosives tied to their legs (from whom did the Hollywood folk learn this sort of “method”: from Osama bin Laden?). He had lieutenant Aldo Raine and yet another “bastard” seated at a desk, at which he himself also took a seat. The clever SS-Mann, knowing (it was already after the Allied landing in Normandy) that the war was coming to an end and that the end of the III Reich was near, decided to play vabanque:

So, how is it going to be?

he placed a phone on the desk. And announced that it would be sufficient for him just to make a call and the whole „Action ‘Cinema’” would get jeopardized as he would get the two remaining „basterds” arrested. But… if Raine gets him in touch with the American high command and if they guarantee his safety, then he will allow the execution of the III Reich’s bosses in the cinema and will offer his own “conditional surrender”. Conditional, because in exchange he wanted US citizenship and a property on one of US islands. Additionally he demanded a handsome pay, a Congressional Medal of Honor for his merits in a swift ending of the war and thereby saving countless lives. The scheme succeeded and an agreement was made.

Therefore Shossanna’s revenge (after she was already shot by Friedrich) succeeds. The generals, admirals and with them almost the entire OKW, Hitler, Goebbels, Bormann, not expecting anything, roar with laughter over each “Yank” shot dead by Zoller in the movie shown to them. Ovations and applause seem to have no end. Particularly Hitler’s insane laughter erupts every now and again, as if he was watching Laurel and Hardy… And it was in their mirth that the spectators were completely surprised by Shossanna’s revenge, brought into effect by her Negro lover… With the whole cinema on fire, the Nazis are killed both by fire and bullets (when Donowitz-Roth, along with his buddy shoot at them,
disfiguring  Hitler’s face), and from the screen, from a pre-recorded film, Shossanna’s face looks at them while her voice chases them: “My name is Shossanna Dreyfus. And this is the face of Jewish vengeance” (we request a prize for the “creators” of the movie – award for the “Total Trash of the Year”. Or perhaps The Golden Palm or Oscar straight away?).

 But it’s not over yet. We still have to know how the saga of the „bastards” and Hans Lande ends. According to the agreement Landa has with the US military command is such, that he has to take his captives to the American front line. There he has to voluntarily become their prisoner together with his driver. Alas, the bastards kill this second German as soon as they get their weapons back from Landa. They also scalp the dead man immediately. And Landa himself  gets a swastika cut on his forehead by Raine, who considers this particular swastika to be his greatest masterpiece. And so the movie ends.

Actually, the entire movie is such a bottomless kitsch in which one really does not even know why the whole thing was given its title “Inglorious basterds”. After all, there were more heroes than these nine (and at one point ten) men. Maybe it was simply that their exploits were to be particularly stressed? Or perhaps all the other plots were invented simply as a background on which to show a few Jews slaughtering, shooting and scalping Germans and having their brains bashed out with a baseball bat?

"Standartenfűhrer’s Triumph"

Anyway, quite unexpectedly, the highest praise for a role in the movie went neither to Brad Pitt for his „sauerkraut-sandwich” nor to Eli Roth for his “sporty” treatment of Rachtmann’s skull as a baseball, but to Christoph Waltz as Hans Landa. And since his role is by far the most interesting one, I even intended to give my commentary here the title “Standartenfűhrer’s Triumph”. That triumph was a bit dimmed by that cutting of swastika on his forehead in the last scene, but it must be admitted, that for such a bandit, the penalty he got, was ridiculously small… And in addition he had to receive one of the highest US medals, a huge retirement payout and a large real estate property in America. It looks even like a kind of a “conquest”, does it not? Coupled with Waltz’s acting (one critic even wrote: “Waltz delivers the best supporting performance of the year, playing a bad dude in ways that make you want to love him“), outclassing, without any exception, all his colleagues including Brad Pitt, it gives a rather unexpected result as for a movie of which one can safely say that it is a work of Jewish production… This actor had already received a number of awards for his role in the movie…

Therefore one can laugh indeed. Also at critics who, as if on command, are now singing praises of this kitschy mixture of graphomania and glorification of violence. Of course one can also damn it as emphatically as possible – also for the same graphomania and glorification of violence… Who crows with delight over the “Basterds” today? Well, these are often the same people who barely 5 years ago were almost choking with indignation over “The Passion of the Christ” by Mel Gibson… And what exactly was it that made them so indignant then? Well, the excess of violence… Known to us is even at least one Catholic journalist who then called that movie a “Gospel according to the Marquis de Sade”… (how will he call the “Basterds” today, eh?). However at least it can be said about the “Passion” that Gibson wanted to re-create the execution by crucifixion. And he did so on the basis of historical descriptions of such executions and on the basis of archeological findings, supporting the use of various tools. Some of the critics argued that the main message of the death of Christ was either blurred or even completely lost by the show of bloody scenes. Others argued that it was not lost at all, or even that it was emphatically stressed. Which is a completely normal difference of opinion.

Well, and what is the „main message” of the „Inglourious Basterds”? Maybe something like: “be an anti-Semite an you will get your brains bashed out with a baseball bat”? Or perhaps there is no message at all, one simply wanted to create a kind of entertainment mixed with a dose of horror?

So why actually is Quentin Tarantino’s movie receiving all the praise from critics, who often behave as if someone gave them a wink to start recitations? Neither the script deserves it nor montage of film, scenography, nor acting (except for Waltz of course). The music is not bad, but alone it would not justify all those dithyrambs. Who knows whether those critics who express themselves with such devotion about Tarantino’s work, do not resemble those Nazi fat cats from the movie who, in the cinema in Paris, were loudly voicing their admiration for the movie “Stolz der Nation” just shortly before their own final disaster. There might be some more “bastards” sired by cinematography of a particular sort and a „disaster” will come to the critics themselves after it will become clear to everyone which sort of bungles they praise. Loss of prestige after such shameful behaviour will be a real disaster for them – let us hope then that it is going to be as swift and unexpected as that one in the movie, that gives rise to their loud admiration.

In terms of presentation of violence, this movie is below the level of many other films, even the famous “Jud Suss” , that is that particular Nazi production, which at one time was given huge publicity, and which is still  considered among many to be a particularly infamous movie… In that Nazi movie there is, as a matter of fact, only on scene of violence comparable to those in “Inglourious Basterds”. This is the final scene in which the Jew Oppenheimer is publicly hanged. But the hanging is shown from a distance, not in a close-up. Therefore all details of a close-up, like bulging eyes or tongue pushed outside by a rope tightening on the neck, are missing. There is simply nothing of those things so characteristic for the scenes in the “Basterds” or even in many other contemporary movies. In this way it is not just a difference between particular movies like the “Basterds” or “Jud Sűss” (both of which are infamous for this writer), but a difference between whole generations within cinematography. In the past the film industry was not so intoxicated with violence and its presentation as it is today. Currently there is a kind of exhilaration by violence. Hence there are movies, no longer even based on the recognized literature, like Lion Feuchtwanger’s novel “Jud Sűss”, but on graphomanic scribbling, full of violence and it’s glorification, just as if the authors assumed that the more there is face-bashing, slitting of throats, shooting and smashing skulls, the better the movie…
____________________________

In the „Basterds” there is also another, fictional, movie featured, and namely the German movie that was supposed to become that “event” with its premiere in Shossanna’s cinema. In that fictional movie the scene was also supposed to be covered with corpses, through Friedrich Zoller’s actions and Dr Goebbels’ invention. This was the “Nation’s Pride” or “Stolz der Nation”. The German title is then seen on a poster. There is no error in that title. But in the Third Reich, instead the term “nation” one would most likely use “Volk” as it is German, while “nation” comes from Latin. One has to know that the Third Reich was one of the few countries in modern history, which successfully forced many foreign-language words out of use. So if such a movie was made, it would probably have the title “Stolz des Volkes”. But it of course did not exist, hence Hitler could not convulse with laughter in the cinema. In general, the German film-industry was not geared to show too much killing. The Nazis could kill in reality, but the image of war in movies was relatively mild in this regard when it came to films showing WW2. The relatively most violent German movie from that period, watched by this writer, was “Heimkehr” (“Return” or “Home-Coming”) made in 1941 (directed by Gustav Ucicky), in which these brutal scenes were the scenes of brutal persecution of the German minority in Poland by Polish authorities. But these scenes are anyway very mild compared to what our contemporary cinematography has sometimes to “offer”. There are some rare killings shown in another movie “U-Boote westwärts!”  (“U-Boats westwards!”) (also from 1941), in which even admiral Dőnitz appeared personally as a “guest star” in the final scene…

More of the dead can be seen in those movies which relate to the military conflicts of past eras, such as “Der Groβe Kőnig” (“The Great King”) from the year 1942, on the Seven Years War and the Prussian king Frederick The Great (shown at the beginning is the battle lost by Frederick at Kunersdorf) or “Kolberg” (a color movie made in 1944, premiere on 30 January 1945) on the defense of the city of Kolberg (Polish: “Kołobrzeg”) in Pomerania against Napoleon’s army in 1807.

Of course, quite apart from the different nature of all the above mentioned movies, “Inglourious Basterds” could not really be even compared to “The Great Kong” or “Kolberg” as it is such a wretched trash…
Small-scale errors were also not avoided. For example the error occurs whenever the word “Kino” (“cinema”) is used by the German characters. True, there is such a word in German. In the Third Reich however purely German terms “Lichtspiel” and sometimes “Lichtspieltheater” were preferred…

Another error is made in the scene, where the actress Hammersmark calls Hans Landa a “colonel” (“Oberst”), when everyone in Nazi Germany knew that in the SS this rank was known as „Standartenfűhrer” (could the German co-producers not inform the Jewish Hollywooders accordingly?). That “colonel” drags behind Landa throughout the movie, God knows why…

And how are the well-known Nazi characters presented? „Hitler” is not at all similar to himself, just the hair combed to the left and a mustache, that’s all. So much for any “similarity”. And his face was purposely made to look more demonic than it really was. “Goebbels” looks in the movie like… almost anyone you want, except for Goebbels…
Even “der dicke Hermann” or Marshall “Hermann Gőring” appears (without saying anything however). It was only very rightly so that when he was shown, an inscription with his name and an arrow pointing at him appeared as well. Otherwise one would not guess that it was supposed to be him… Reviews mention even “Bormann” in the movie, but we were unable to locate anyone with Bormann’s appearance there… We also caught a glimpse of characters, who, if their physiognomies were chosen better, could be “Runstedt” and „Dőnitz” (or perhaps it was not “Runstedt” but “Keitel”?). In this massive collection of the top Nazi figures in Shossanna’s cinema the lack of one of them is almost striking: “Heinrich Himmler”. And so “Bormann” was (apparently) there and “Himmler” was not? It is especially surprising that it was Himmler who was the most ominous figure in the III Reich in regards to Jews. How was it then possible to forget about him and not to smash his bespectacled face with a hail of bullets as well? (oh, those “shortcomings”!).

In total, the movie gives an embarassing impression of a „comic” book with weak content, but with a dose of killing. What to think about such “works”?

"from a blood-stained baseball bat hangs a white, crumpled and blood-stained military cap of a West Point graduate..."

Let us try to imagine the American historical relations with their own Natives (the “Indians”). Let us assume for a moment that a movie is made, let us call it “Apache Basterds” (with an “Indian” director and screenplay, “Indian” actors and so on) depicting actions by nine Native volunteers, who with knives and baseball bats sow terror among the American police, sheriffs, FBI and US Army. Imagine a poster advertising the movie, similar to the posters of “Inglourious Basterds”: from a blood-stained baseball bat hangs a white, crumpled and blood-stained military cap of a West Point graduate… Film critics (especially those with “Indian” roots) are running mad with delight and rapture and write profusely about the director’s “triumphant return” and then go on praising the screenplay and actors’ performance. The movie is nominated to various awards and even in New York a “bombastic” premiere (similar to the premiere of Tarantino’s movie in Berlin) is organized, attended by aces of the American and international cultural “cream”.
Are we able to imagine a movie “Basterds of Palestine” featuring a group of Palestinian militants treating various Mossad officers and soldiers of the Israeli army in a “Roth-like” and “Pitt-like” fashion (also with those knives and baseball bats…) or at least cutting David Stars on their foreheads? Or at least an “Arabic Brad Pitt” saying with “humor” to a scared Israeli „so that you take out your kosher-food-licking-finger and show on the map what I want to know”. What would film critics say to all of this?
As for me personally, Tarantino’s movie gave me the idea of an entirely new scenario “Drei Kameraden im Einsatz”. After all, why not to go further (without however all that deviated inclination to get inebriated with killings…).

Hans der Sieger

Powiedzmy więc parę słów o tym idiotycznym filmie „Bękarty wojny”. Tytuł angielski „Inglourious Basterds” znaczy co prawda dosłownie „Niesławne bękarty” (co byłoby chyba nawet lepszym spointowaniem tego, co im „tfurcy” filmu zalecili wyczyniać na ekranie), no ale nie narzekajmy zbytnio na ten szczegół tytułowy, bo po pierwsze znamy gorsze tłumaczenia tytułów, a po drugie temu „dziełu” zarzucić da się znacznie więcej…

Właściwie tak na dobrą sprawę w filmie są jedynie dwie sceny godne filmu z (jako taką) klasą. Ta pierwsza, od której cała saga się rozpoczyna oraz scena w tawernie, znana już jako „scena gry w karty”. Cała reszta to właściwie szmelc, o którym pewnie nie warto byłoby czegokolwiek pisać, no ale skoro film, jako zaklasyfikowany do gatunku „action” ma nam dawać pewną rozrywkę, to zabawmy się i my (co prawda  jego kosztem).

Ta pierwsza scena zatem pokazuje nam rodzinę francuskich farmerów, chrześcijan (widzimy krzyż na ścianie), którzy ukrywają pięć osób żydowskiej rodziny Dreyfus. Nadjeżdżają SS-Manni pod wodzą Standartenfűhrera Hansa Landy (granego przez Christopha Waltza). Ta scena przynajmniej oddaje do pewnego stopnia atmosferę „polowania na Zydów” przez skrupulatnych hitlerowców, atmosferę szantażu wobec osób ukrywających takich uciekinierów. Możemy założyć, że scena jest celowo udramatyzowana i “przedobrzona”, ale to już taka cecha kina (na przykład jest wyjątkowo mało prawdopodobne, by Niemcy, znalazłszy Żydów ukrywających się w czyimś domu, rozstrzelali ich natychmiast w tymże domu na oczach gospodarzy…).  Jest jeden zgrzyt w tej scenie: poprzez monolog SS-Manna porównuje się Zydów do szczurów (niejako na zasadzie podobnej do tej w niemieckim filmie  “Der ewige Jude”  ), ale w taki sposób, by pokazać te „szczury” jako żyjące we wrogim otoczeniu, bowiem ludzie zupełnie bezpodstawnie są do nich uprzedzeni. W ten delikatny sposób ożywiono stary mit, że jeśli dochodziło do wrogości między Zydami a nacjami, wśród których żyli przez stulecia, to działo się tak tylko i wyłącznie z winy tych ostatnich, które same tak na dobrą sprawę nie wiedzą, czemu nie cierpią Zydów. Sami zaś Zydzi to zawsze jedynie ofiary czyjejś zbiorowej winy…

Idźmy jednak dalej:

Ukrywający się pod podłogą Zydzi są rozstrzeliwani z góry, poprzez deski podłogi i mniej więcej 18-19 letnia Shossanna Dreyfus ucieka (zresztą po tym, jak Landa celowo rezygnuje ze strzelania do niej…). To jest punkt wyjścia dla całej dalszej akcji, a właściwie dla szeregu akcji całego filmu. Shossanna bowiem, uciekłszy do Paryża, w parę lat później dokona swej zemsty masowej na nazistach. Landa będzie dalej „duszą” akcji i najlepszym aktorem filmu, deklasującycm pozostałych, łącznie z Bradem Pittem. A jednocześnie porucznik Aldo Raine (czyli Brad Pitt właśnie) mobilizuje grupę 8 Zydów amerykańskich do specjalnych zadań na terenie Francji.

I tu właśnie zaczyna się cały problem z tym filmem, który stał się dosłownie rynsztokową szmirą, przy której „Trędowata” Mniszkównej wyrasta na niemal powieść godną Literackiej Nagrody Nobla…

Aldo Raine (Brad Pitt) mówi swemu zespołowi, że jedynym zadaniem jego będzie zabijanie nazistów. „Będziemy okrutni wobec Niemców” – oświadcza. Nie, nie po prostu nazistów, jak się okazuje, ale „każdego w mundurze nazistowskim”, gdyż tacy „nie mają w sobie człowieczeństwa”. A szczytne to zadanie ma być wykonywane przez „rozpruwanie i rozrąbywanie” (to wszystko dosłowne cytaty z filmu). Aldo Raine nie poprzestaje na tym. Wydaje rozkaz, by każdy z tej ósemki dostarczył mu „stu nazistowskich skalpów” i dodaje, że będzie skrupulatnie wymagał owych skalpów.

I tak to już w drugiej sekwencji filmu dowiadujemy się o czym będzie cała akcja. To właśnie w tym momencie autor scenariusza zdeprecjonował i „położył” całość. Położył tak, że nawet znakomite aktorstwo Christopha Waltza nie było w stanie już ze szmiry uczynić dzieła. Fakt, trzeba przyznać, że scenariusz pomógł Waltzowi w roli Standartenfűhrera Landy: Landa to na dobrą sprawę jedyna barwna i skomplikowana postać całego filmu. Cała reszta ról potraktowana została wyjątkowo schematycznie, niemalże „odkalkowana” z innych, równie nieciekawych postaci z kinematografii lat wcześniejszych.

Akcja idzie zatem dwutorowo: Shossanna Dreyfus, ocalała z egzekucji młoda Zydówka, obecnie prowadząca w Paryżu własne (odziedziczone, a jakże, tak przecież najprościej dla scenarzysty..) kino, ukrywa się przed nazistami jako rdzenna Francuzka i planuje swoją zemstę (tak nawiasem: ile to już filmów oglądaliśmy, w których bohater coś w dogodnym momencie „dziedziczy”, by akcja mogła być poprowadzona dalej?).

Jednocześnie „drugim torem” posuwa się już konkretna rozprawa z nazistami, w wykonaniu Aldo Raine’a i jego niesławnej ósemki. Ta dziewiątka Zydów we Francji doprowadza rządzącego w Berlinie Hitlera niemal do oszalenia ze strachu. „Dowiadujemy” się mianowicie, że Hitler był tak dziecinnie przesądny, że utożsamił jednaego z owych Zydów z mitycznym Golemem. Tu wyjaśnienie: Golem  (גולם) to w żydowskiej mitologii postać powstała z martwej materii, mogąca stać się niebezpieczną. Według jednej z legend, w Pradze za czasów Rudolfa II (XVI w.) miały miejsce prześladowania Zydów. Rabin Loew wykreował więc Golema z gliny nad Wełtawą, tchnąc w niego życie poprzez rytuały i recytacje hebrajskie. Golem zabijał gojów i to do tego stopnia, że wystraszony cesarz błagać miał rabina o unicestwienie Golema. Ten uczynił to w zamian za obietnicę pozostawienia Zydów w spokoju. Więcej na temat Golema tutaj http://en.wikipedia.org/wiki/Golem

A więc Hitler, szalejąc podczas narady z generałami z jednoczesnym pozowaniem do ogromnego portretu (kiedy to Hitler pozował do portretu podczas narady wojskowej, hę?) żąda dowodu na to, że ten siejący postrach Zyd we Francji nie jest Golemem i że można go zabić, wraz z jego towarzyszami. Zapowiada histerycznie (czy kinematografia tego rodzaju w ogóle zna innego Hitlera niż histeryczny?), że wtedy powywiesza ich na Wieży Eiffla, a następnie wrzuci do kanalizacji szczurom na pożarcie (to też autentyczna „próbka” scenariusza – prawda, że genialna?).

Duma z osiągnięcia: Roth i Pitt po wycięciu swastyki na czole jeńca...

Tymczasem „Niesławne bękarty” zarzynają i skalpują Niemców w najlepsze. Zasileni są w pewnym momencie jeszcze jednym „bękartem”, niejakim Hugo Stiglitzem, co to w pojedynkę zaszlachtował 13 gestapowców. A ów „Golem” to Zyd nazwiskiem Danny Donowitz, zwany „Zydem Niedźwiedziem” (aktor Eli Roth), którego widzimy w niemal klinicznej akcji zatłukiwania na śmierć jeńców niemieckich przy pomocy kija do gry w baseball. W tym się on specjalizuje. Sam Aldo Raine lubi im natomiast wycinać na czole swastyki potężnym nożem. Potem dalej następują wspomniane już sceny skalpowania.
Dialogi też godne takiego „dzieła” jak to. Na przykład Aldo nakazuje jeńcowi, sierżantowi Rachtmannowi, wskazanie pozycji niemieckich: „jeśli chcesz jeszcze kiedykolwiek jeść swój sandwicz z kapustą kiszoną” (nowum kulinarne a’la Hollywood…) oraz „więc wyjmij ten twój wiener-schnitzel-licking-finger i pokaż na mapie to, co chcę wiedzieć”, bo inaczej zostanie zatłuczony kijem baseballowym, co też następuje. To najwyraźniej taka odmiana żydowskiego humoru wojennego, ot co…

W Paryżu Shossanna Dreyfus, obecnie właścicielka kina, poznaje pewnego szeregowca Wehrmachtu nazwiskiem  Frederick Zoller (miało być zapewne Friedrich Zoller). Ten oczywiście natychmiast czuje „miętę” do Shossanny – jakżeby niemecki gieroj wojenny mógł się oprzeć wdziękom nienawidzącej go Zydówki? Ten Zoller to istotnie „ein Held”, bo w pojedynkę jako snajper powystrzelał ponad 200 żołnierzy amerykańskich. Z tego powodu Joseph Goebbels osobiście nadzoruje nakręcanie filmu fabularnego o wyczynach Zollera, nadając mu tytuł „Duma Narodu” (lepszego tytułu w Hollywood nie potrafioino już wymyśleć?). A ponieważ Zollerowi podoba się Zydówka Shossanna, więc Goebbels daje się namówić, by premierę tego filmu, który ma oczywiście być „wielkim wydarzeniem” filmowym i politycznym dla III Rzeszy, przenieść do kina Shossanny. W ten sposób Goebbels wchodzi w pułapkę… A wraz znim także Adolf Hitler, „gruby Hermann” i niemal całe OKW, czyli całe naczelne dowództwo sił zbrojnych… Wszyscy oni mają stać się ofiarami jednej młodej Zydówki, której na pomoc nadchodzą „bękarty” udające włoskich filmowców. I jeden brytyjski krytyk filmowy, ktory zmobilizowany został do jednostki specjalnej i wysłany do Paryża przez samego Churchilla…

Gra w karty w tawernie

Oba wątki filmu: wątek Shossanny oraz bękartów Brada Pitta, zostają ze sobą w tym celu splecione w jeden „powróz”, a formalne splecenie nastąpiło właśnie podczas wspomnianej na wstępie sceny „gry w karty” w tawernie dwadzieścia kilka kilometrów od Paryża. Aktorka von Hammersmark, ta „Mata Hari” tego filmu, jest „kontaktem” dla bękartów i owego brytyjskiego krytyka zwerbowanego do zadań specjalnych. Wynikają pewne komplikacje: w tawernie paru podpitych niemieckich Soldaten świętuje narodziny synka jednego z nich. Dodatkowo pewien SS-Mann pojawił się ze swoimi podejrzeniami, gdy mu podpadła niemiecka wymowa brytyjskiego agenta. Podbijane stopniowo napięcie sceny sięga swego zenitu, gdy SS-Mann, Brytyjczyk i Hugo Stiglitz (ten od szlachtowania 13 gestapowców) kierują sobie wzajemnie swoje rewolwery w… jądra… Napięcie rozwiązane zostaje totalną strzelaniną, w której giną niemal wszyscy (łącznie z barmanem), za wyjątkiem Aldo – Pitta i Hammersmarkowej.

W sumie: jeden „groch z kapustą”, grafomański jak „sto pieronów”, można istotnie się pośmiać (z „tfurców” i producentów tej chały… oraz z aktorów, którzy zgodzili się w niej wystąpić – no, chyba z wyjątkiem Waltza, bo on jeszcze jakoś się tam zaprezentował na tle tej aktorskiej i scenariuszowej miernoty…). Ale właśnie a propos Waltza, a raczej granego przezeń Standartenfűhrera Landy: ten spryciarz jednak wywąchał cały spisek i poaresztował uczestników, aktorkę Hammersmark zaś (pracującą dla wywiadu brytyjskiego, czyli taką niemiecką „Matę Hari”)  zadusił na śmierć. Shossanna i Friedrich Zoller się wzajemnie zastrzelili w sali projekcyjnej, obok projektorów. Landa zaaranżował całą sprawę tak, by dwóch „bękartów” pozostawić jednak w sali kinowej z ich ładunkami wybuchowymi przywiązynymi do nóg (od kogo się hollywoodczycy nauczyli takiego „settingu”: od Osamy Bin Ladena?). Porucznika Aldo Raine’a i jeszcze innego „bękarta” usadził przy biurku, przy którym też zasiadł. Sprytny SS-Mann, wiedząc (było już po lądowaniu Aliantów w Normandii), że wojna zbliża się do końca i koniec III Reichu bliski, postanowił zagrać vabanque:

No więc jak będzie?

na biurku ustawił telefon. Zapowiedział, że wystarczy, aby zatelefonował, a cała „akcja Kino” spali na panewce, bo każe aresztować tych dwóch pozostałych „bękartów”. Ale… jeżeli Raine skontaktuje go ze swymi dowódcami, a ci zagwarantują mu bezpieczeństwo, to on pozwoli na dokończenie w kinie likwidacji szefów III Rzeszy i zaoferuje swoją „warunkową kapitulację”. Warunkową, bo chciał obywatelstwa USA i posiadłości na jednej z amerykańskich wysp. Dodatkowo chciał sutego wynagrodzenia, medalu kongresowego za zasługi w rychłym zakończeniu II Wojny i uratowaniu w ten sposób niezliczonych istnień ludzkich. Wybieg się udał i porozumienie zostało zawarte.

Dlatego też zemsta Shossanny (już po jej zastrzelniu przez Friedricha) się udaje. Niespodziewający się niczego generałowie, admirałowie niemieccy, wraz z nimi całe OKW, Hitler, Bormann i Goebbels pokładają się ze śmiechu nad każdym pokazanym na ekranie celnym strzałem Zollera, kładącego trupem jednego „jankesa” za drugim. Owacje i brawa zdają się nie mieć końca. Szczególnie Hitler wybucha wariackim śmiechem raz po raz, jakby oglądał Flipa i Flapa… I oto w tej swojej wesołości widzowie zaskoczeni zostali przez zemstę Shossanny, doprowadzonej do skutku przez jej murzyńskiego kochanka… Całe kino płonie, hitlerowcy giną od ognia i kul (gdy Donowitz – Roth wraz z kumplem do nich strzelają, rozwalając twarz Hitlera kulami), a z ekranu patrzy na nich twarz Shossanny z nagranego przez nią filmiku i ściga ich jej głos: „Nazywam się Shossanna Dreyfus. Oto twarz żydowskiej zemsty” (wnosimy o nagrodę dla „tfurcuf” tego filmu. Nagrodę za „Najbardziej Totalny Kicz Roku”. A może by tak od razu „Złotą Palmę” i „Oskara”?).

Ale to jeszcze nie koniec. No bo musimy wiedzieć jak skończy się saga pozostałych przy życiu bękartów i Hansa Landego. Porozumienie, które Landa ma z dowództwem USA jest takie, że ma on dowieźć swoich jeńców do amerykańskiej linii frontu. Tam sam ma się dobrowolnie stać ich jeńcem i jego kierowca i podwładny również. Aliści, tego drugiego Niemca „bękarty” zabijają zaraz po zwróceniu im broni przez Landę. Dokonują także oskalpowania go. Sam zaś Landa otrzymuje od nich… wycięcie nożem swystyki na swoim czole… I tę swastykę Aldo Raine uznaje za swoje największe arcydzieło… tym się kończy film.
Właściwie kiczowatość całego obrazu jest tak denna, że na dobrą sprawę nie wiadomo, czemu całości tych wypocin nadano tytuł „Inglourious Basterds”… Przecież bohaterów było tam więcej niż tylko tych dziewięciu (a w pewnym momencie dziesięciu) mężczyzn. Może chodziło po prostu o to, by ich wyczyny szczególnie podkreślić? A może całą akcję filmu wymyślono po prostu jako tło do pokazania paru Zydów zarzynających, rozstrzeliwujących i skalpujących Niemców oraz wyrąbujących im mózgi kijem do baseballa?

"Triumf Standartenfűhrera"

Tak czy owak, dość niespodziewanie najwięcej pochwał za swą rolę w filmie dostaje jednak nie Brad Pitt za ten „sandwicz z kapustą kiszoną” ani Eli Roth za „sportowe” zabawienie się czaszką Rachtmanna niczym piłką baseballową, lecz Christoph Waltz jako Hans Landa. A że i sama rola jest zdecydowanie w filmie najciekawsza, to zamierzałem nawet niniejszemu komentarzowi nadać tytuł „Triumf Standartenfűhrera”. Trochę był ten „triumf”przyćmiony tą wyciętą mu na czole swastyką w ostatniej scenie, ale przyznać trzeba, ża jak na takiego bandytę, to karę dostał śmiesznie małą… A na dodatek dostać miał jedno z najwyższych odznaczeń amerykańskich, ogromną emeryturę i sporą posiadłość w USA. To wygląda wręcz na swego rodzaju „podbój”, nieprawdaż?
W połączeniu zaś z aktorstwem Waltza (jeden z krytyków napisał nawet: “Waltz jest odtwórcą najlepszej roli drugoplanowej roku, grając złego człowieka w sposób sprawiający, że chce się go lubić“), deklasującego na planie wszystkich bez wyjątku kolegów, w tym samego Brada Pitta, daje to dość nieoczekiwany wynik jak na „dzieło”, o którym można całkiem spokojnie powiedzieć, że jest produkcji żydowskiej… Aktor ten dostał już za tę swoją rolę szereg nagród…

Jest się zatem z czego pośmiać. Również z krytyków, tak teraz, niemalże jak na komendę, piejących z zachwytu nad tą kiczowatą mieszaniną grafomanii i gloryfikacji przemocy. Ale i skląć ten film się da równie dobitnie – za tę samą mieszaninę grafomanii i przemocy… Kto pieje dziś z zachwytu nad „Bękartami”? Otóż bardzo często ci sami krytycy, którzy ledwie 5 lat temu niemal krztusili się z oburzenia nad „Pasją Chrystusa” Mela Gibsona… A co ich tak oburzało w owej „Pasji”? Ano, nadmiar przemocy… Znany nam jest nawet co najmniej jeden katolicki dziennikarz, który wtedy nazwał tamten film „Ewangelią według markiza de Sade”…(jak nazwie on dziś „Bękarty wojny”?). Jednak przynajmniej w odniesieniu do „Pasji” można było powiedzieć, że Gibsonowi chodziło o odtworzenie egzekucji poprzez krzyżowanie. I uczynił to na podstawie historycznych opisów takich egzekucji oraz na podstawie znalezisk archeologicznych potwierdzających używanie poszczególnych narzędzi. Część krytyków twierdziła, że główne przesłanie śmierci Pomazańca zostało przez pokazanie krwawych scen zamazane lub wręcz utracone. Inni zaś twierdzili, że nie zostało utracone, a nawet, że zostało dobitniej podkreślone. Co jest zupełnie normalną różnicą zdań.

No dobrze, a jakie jest „główne przesłanie” filmu „Bękarty wojny”? Może coś w rodzaju: „bądź antysemitą, a rozwalimy ci czachę kijem baseballowym!”? A może żadnego przesłania nie ma, po prostu chodzi o rodzaj rozrywki mieszanej z dawką grozy?

Za co więc właściwie film Quentina Tarantino zbiera całą „ulewę” pochwał od krytyki, która po dużej części zachowuje się istotnie tak, jakby jej ktoś dał „cynk” do wzniosłych recytacji? Przecież ani scenariusz nie zasługuje na nic podobnego, ani montaż filmowy, ani scenografia. Ani gra aktorska (poza Waltzem, rzecz jasna). No, muzyka jest w sumie nienajgorsza, ale to akurat samo w sobie nie uzasadniałoby tych dytyramb. Kto wie, czy aby ci krytycy, z takim niemal “nabożeństwem” wypowiadający się o ostatnim “płodzie” Tarantina, nie przypominają aby tych skarykaturowanych notabli hitlerowskich wyjących z zachwytu nad filmem “Stolz der Nation” w owym kinie paryskim na krótko przed katastrofą? Jeszcze ileś tam podobnych “bękartów” spłodzi kino pewnego autoramentu, a “katastrofa” nie ominie owych krytyków również, gdy już powszechną wiedzą się stanie jakie knoty oni wychwalają. Utrata twarzy po takich bezeceństwach też będzie katastrofą. Dla nich samych – miejmy nadzieję, że równie prędką i niespodziewaną jak ta kinowa, która budzi ich głośne zachwyty.

Pod względem prezentacji przemocy film ten plasuje się znacznie poniżej innych filmów, nawet niesławnego filmu  “Jud Suss” , czyli tego obrazu filmografii nazistowskiej, któremu swego czasu nadano ogromny rozgłos i który uchodzi wciąż u wielu za szczególnie niesławny film… W tym filmie hitlerowskim jest tak na dobrą sprawę tylko jedna scena przemocy porównywalna z tymi „bachanaliami”, które rozgrywają się na planie „Bąkartów wojny”: jest to scena końcowa, w której ów Zyd, Oppenheimer, zostaje publicznie powieszony. Ale to powieszenie pokazane jest z daleka, nie w zbliżeniu. Nie ma więc szczegółów charakterystycznych dla zbliżeń: nie ma wytrzeszczu oczu, nie ma języka wypychanego z gardła przez zaciskającą się na szyi pętlę. Nie ma zatem tego wszystkiego, co tak charakteryzuje niektóre sceny „Bękartów” czy też w ogóle wielu innych filmów współczesnych. To już jest różnica nie tylko między poszczególnymi filmami (które dla piszącego są oba filmami niesławnymi), ale wręcz jest to różnica między całymi pokoleniami kinematografii. Kiedyś kino nie upajało się tak przemocą i jej prezentacją jak obecnie. Obecnie panuje coś w rodzaju zachłystywania się przemocą. Stąd biorą się filmy, które nawet nie są już bazowane na uznanej literaturze, choćby takiej jak powieść Liona Feuchtwangera „Jud Sűss”, lecz na grafomańskich wypocinach, pełnych przemocy i jej gloryfikacji, zupełnie tak, jakby autorzy wyszli z założenia, że im więcej jest na ekranie walenia po pyskach, podrzynania gardeł, rozstrzeliwania i rozwalania czaszek, tym lepszy jest film…
___________________________

"Stolz des Volkes"

W „Bękartach” zademonstrowano również inny, fikcyjny film. Ten niemiecki film, co miał być owym „wydarzeniem” z premierą w kinie Shossanny. W filmie tym również trup miał się ścielić gęsto za sprawą Friedricha Zollera i doktora Goebbelsa. Była to owa „Duma Narodu” czyli „Stolz der Nation”. Ten niemecki tytuł potem widać w reklamie. Niby błędu tu nie ma. Ale w III Rzeszy pewnie zamiast „Nation” użytoby słowa „Volk”, bo jest słowem niemieckim, podczas gdy „Nation” pochodzi z łaciny. Trzeba bowiem wiedzieć, że III Rzesza była jednym z niewielu państw w historii nowożytnej, gdzie w dużej mierze z powodzeniem wyparto słowa obcojęzyczne. Więc, gdyby taki film powstał, to miałby pewnie tytuł „Stolz des Volkes”. Filmu takiego jednak nie było, więc Hitler nie mógłby się tak wariacko w kinie śmiać. W ogóle niemieckie kino owego czasu nie było nastawione na pokazywanie zbyt wiele zabijania. Hitlerowcy mogli, i owszem, zabijać w rzeczywistości, ale ich kino wojenne było stosunkowo łagodne pod tym względem, gdy chodziło o filmy pokazujące II Wojnę. Stosunkowo najbardziej brutalnym filmem fabularnym z owego okresu III Rzeszy, oglądanym przez piszącego te słowa, jest film “Heimkehr”  („Powrót”) z roku 1941 (reżyseria: Gustav Ucicky), w którym te brutalne sceny to sceny prześladowania mniejszości niemieckiej w Polsce przez polskie władze. Ale i te sceny są bardzo łagodne w porównaniu do tego, co oferuje nieraz współczesna nam kinematografia. Zabici pojawiają się też rzadko w tych fabularnych filmach wojennych, które pokazują działania wojenne, jak  „U-Boote westwärts!” (też z 1941 roku), w którym „gościnnie” zagrał w epizodzie końcowym nawet admirał Dőnitz…

Więcej już widać poległych w tych filmach fabularnych, które odnoszą się do konfliktów militarnych przeszłych epok, jak “Der Groβe Kőnig” („Wielki Król”) z 1942 roku, o Wojnie Siedmioletniej i Fryderyku Wielkim (już na początku pokazana jest bitwa przegrana przez Fryderyka pod Kunersdorf) albo w pochodzącym z roku 1944 (premiera 30 stycznia 1945) kolorowym filmie “Kolberg” („Kołobrzeg”) o obronie Kołobrzegu przed wojskami napoleońskimi w roku 1807. 

Oczywiście, pomijając już różny charakter filmów, obok „Wielkiego Króla” czy „Kołobrzegu” owe „Bękarty wojny” nie mogłyby, pod względem wartości scenariusza, nawet stanąć, taką nędzną są szmirą…
Nie ustrzeżono się też błędów mniejszego kalibru.
Na przykład błąd pojawia się ilekroć używane jest słowo „kino” przez niemieckie postacie filmu. To słowo w niemieckim też istnieje, to prawda. W III Rzeszy jednak preferowano czysto niemieckie słowo „Lichtspiel”, czasami też „Lichtspieltheater”…

Byka dopuszczono się w scenie, gdy aktorka von Hammersmark tytułuje Hansa Landę „pułkownikiem” („Oberst”), gdy każdy w Niemczech hitlerowskich wiedział, że w SS ta ranga znana była jako „Standartenfűhrer” (czyżby niemieccy ko-producenci filmu nie mogli poinformować żydowskich hollywoodczyków?). Ten „pułkownik” wlecze się zresztą za Landą przez cały film, diabli wiedzą czemu…

A jak prezentują się znane postacie hitlerowskie w tym filmie? „Hitler” w ogóle nie jest do siebie podobny, tylko czesane na lewo włosy oraz wąsik na to wskazują, a twarz mu zrobiono celowo chyba bardziej demoniczną niż była. „Goebbels” w filmie wygląda praktycznie na… niemal każdego, kogo chcemy, tylko nie na Goebbelsa…
W filmie pojawia się (co prawda nic nie mówi) nawet „der dicke Hermann” czyli marszałek „Hermann Gőring”. Bardzo słusznie, że w momencie jego pokazania na ekranie pojawia się napis z jego nazwiskiem i strzałką go pokazującą, bo istotnie moglibyśmy się nie domyśleć, że to ma być on… Z recenzji wynika też, że ma tam być i Martin Bormann, ale nie byliśmy w stanie zlokalizować w filmie nikogo o jego wyglądzie… Na sali kinowej mignęły nam za to postacie, które, gdyby lepiej dobrano fizjonomie, mogły być „Runstedtem” oraz „Dőnitzem” (a może zamiast „Runstedta” był to „Keitel”?). W tym zmasowanym zbieraniu co ważniejszych postaci wierchuszki III Rzeszy w jednym kinie aż zaskakuje brak jednego z czołowych asów tej wierchuszki: „Heinricha Himmlera”. To „Bormann” był (podobno), a „Himmler” to co, „płotka”? Zwłaszcza, że to Himmler był najbardziej złowrogą postacią dla Zydów, jakże można było o nim tak niespodziewanie zapomnieć i nie rozwalić mu brylatej twarzy gradem kul? (ach, te niedoróbki!).

W sumie obraz tego filmu to obraz żenującego „komiksu” o słabej treści, ale za to z dawką zabijania. Co sądzić o takich „dziełach”?

"...na zakrwawionym kiju do palanta zmiętoszona i pokrwawiona rogatywka..."

Spróbujmy sobie wyobrazić nasze własne, polskie, stosunki w historii z Ukrainą. Załóżmy na moment, że na Ukrainie powstaje film „Bękarty Galicji” o dziewięciu ochotnikach, co to nożami i kijami do gry w palanta sieją postrach polskiej policji, rządu i wojska na Kresach. Wyobraźmy sobie plakat reklamowy takiego filmu, podobny w charakterze do plakatów „Inglourious Basterds”: na zakrwawionym kiju do palanta wisi zmiętoszona i pokrwawiona rogatywka… A ukraińska krytyka szaleje z zachwytów i pisze o „triumfalnym powrocie” reżysera filmu, rozpływa się nad akcją i grą aktorską. Film otrzymuje nagrody filmowe i nawet w Warszawie odbywa się bombastyczna premiera z udziałem „tuzów” polskiej i międzynarodowej „śmietanki” kulturalnej (podobna do tej, jaką zorganizowano filmowi Tarantina w Berlinie…).
Potrafimy sobie wyobrazić film „Bękarty Palestyny” o grupie bojowników, traktujących „po Pittowsku” i „po Rothowsku” oficerów Mossadu i armii izraelskiej (też z tymi nożami i kijami do gry…), albo wycinających im Gwiazdę Dawida na czołach? Lub co najmniej “arabskiego Brada Pitta” z “humorem” mówiącego wystraszonemu Izraelczykowi „więc wyjmij ten twój kosher-food-licking-finger i pokaż na mapie to, co chcę wiedzieć”.
Co by powiedziała „krytyka”? Co do mnie osobiście, to film Tarantina nasunął mi pomysł zupełnie nowego scenariusza, “Drei Kameraden im Einsatz”. W końcu, jak już sobie pozwalać, to idźmy dalej (choć nie z taką dewiacyjną skłonnością do upajania się zabójstwami…).

Kriegskomödien scheinen in einer tiefen Krise zu sein. Die Film -„Schöpfer“ überschwemmen das Weltkino mit je mehr degenerierten „Werken“, die zwar atmen keinen „Humor“ mehr aber je mehr perversen Gewalt wie im Fall von einem der neuesten, den „talmudischen“ Film „Inglourious Basterds“. Wenn dies angenommen wird, „Unterhaltung“ zu sein, dann ist es am wahrscheinlichsten für Menschen mit außergewöhnlich perversen Vorlieben und einer sadistischen Abweichung… 

Es hat verschiedene Kinoschöpfungen entweder direkt um den Zweiten Weltkrieg oder auf einem Nachkriegsthema gegeben, das sich auch auf den Krieg bezieht. Es gab einige  Leistungen darunter, sogar wirkliche Leistungen, wie „Die Große Flucht“ (“The Great Escape”), ihre Zahl ist jedoch verhältnismäßig niedrig. Aber die  meisten sind im gleichen, oder ähnlichen, Genre-muster gemacht worden. Die Briten haben sogar einen Film gemacht, „Der Eine, Der Weggekommen Ist“ (“The One that got away”, 1957), um einen deutschen Kampfpiloten, Franz von Werra, der in seiner  Flucht von britischer Gefangenschaft gelungen ist. Es war jedoch der einzige Film seiner Art. Im Ganzen sind Filme vom Genre zunehmend langweilig.

Um manche kranke Instinkte der Zuschauer aufzuregen, sind einige ganz überraschende Ungeheuerlichkeiten erfunden worden. Erinnern Sie sich an den Film „Rückkehr nach Salem“ (“A Return to Salem’s Lot”, 1987) geleiteten durch Larry Cohen? Die Handlung ist in eine scheinbar unschuldige, ruhige Stadt gesetzt, wo jeder scheint freundlich zu sein. Nur später wird es klar, dass die Einwohner von… Vampiren terrorisiert werden. Nicht nur durch irgendeine Vampiren – aber durch Nazistische Verbrecher (wie sonst? …). Daher werden die Hauptcharaktere der Handlung von einem jüdischen Nazi-Jäger unterstützt, der ausdrücklich für diesen Zweck ankommt. Der gipfelnde Punkt des Films ist eine Szene des Kampfes gegen die Vampiren in der Nacht. Gemäß gemeinsamer Mythologie schlafen Vampiren  vernünftig tagesüber in ihren Särgen, da sie im Tageslicht nicht überleben können. Särge sind daher unerlässlich zu ihnen. Aber, während des Kampfes explodiert ein Feuer und jene Särge Feuer fangen.  Der aufgeschrockene Vampiren-leiter (oder sollen wir gar sagen: der Vampirenfűhrer…) versucht seine ungewöhnliche Herde mit einem Schrei zu sammeln: „ die Särge retten!” Vergeblich! Der jüdische Agent und unsere Helden gewinnen und von hier an das Glűck wird die Teilnahme des Städtchens… 

Wenn Filmemacher haben keine neue Idee für ihre Krieg-Nazistisch-Horrorfilme, dann vielleicht, nachdem ein Muster ausgeschöpft war, mit dem sie ihre Filme machen, könnten sie ein anderes  versuchen. Ein Muster, das unberührt und in einem reinen Zustand ist: Deutsche Helden in Uniformen, die ihren Feinden von der „Großen Koalition“ eine gute Dresche geben. Vielleicht einige SS-Männer oder Wehrmacht-Soldaten, lässt uns sagen: “Drei Kameraden”. Sie würden nicht aber ganze Eimer des Blutes vergieβen, noch würden sie irgendjemanden in einer satanischen Art für unser „Vergnügen“ erschlagen. Nein, sie würden lieber auf der komischen Seite bleiben.

Stellen Sie sich drei SS-Männer oder Wehrmachtsoldaten vor. Ihre Namen sind Fritz, Max und Rolf.  Alle drei sind Raufbolde, mangelnd nie einer guten Stimmung, um immer wieder mit vielen Witzen einen Sturm des Gelächters vom Publikum herzustellen. Ihre Witze sind ziemlich scharf. Sie sind im Grunde anständige Burschen, ein Bit „derb aber herzlich“. Sie summen sogar ein ziemlich populäres deutsches Lied von der Epoche, „Ade Polenland“ , das bald nach dem Feldzug in Polen komponiert wurde (die erste Aufnahme im November 1939) mit der polnischen volkstümlichen Melodik, und sogar mit dem polnischen Wort  “piwo” (d.h. “Bier ”) sowie mit dem weiblichen polnischen Vornamen “ Janka ”.

Einer von dem Trio ist aus Bayern, ein anderer aus Schlesien und der dritte aus  Friesenland. Anfänglich sind sie zusammen an der Front. Später sind sie einzelne Aufgaben gegeben. Eine ganze Serie von Filmen könnte um sie gemacht werden, genauso wie mit dem „Monty Python“ oder „The Pink Panther“, oder wie die polnische Serie „Vier Panzerjäger und ein Hund“.

Weil an der Front – oder eigentlich hinter feindlichen Linien (ob Sowjet oder Amerikanischen) sie machen aus Generäle, Oberste oder blitzsaubere Majore des Feindes Trottel (wie in der polnischen Komödie „Wo ist der General?“). Sie tun den Sowjets oder den Amerikanern, was die „Vier Panzerjäger “ oder „Das Schmutzige Dutzend“ den Deutschen getan haben – nur mit mehr Heiterkeit, wie der polnische Schauspieler Wojciech Siemion getan hat. Sie überlisten ganze Regimente und Kompanien, wälzen Generäle und Marschälle (z.B. Eisenhower und Montgomery, vielleicht Schukov auch…) in Schlamm und Jauche, schließen sie in Feldklosetten, binden sie nackt zu den Rückseiten von Kühen und treiben dann die Kühe in Jauchengruben ein… Die drei halten ein ganzes Bataillon der sowjetischen Garde an einem Fluss auf, um es später zu einer Panikflucht zu zwingen.

Ein könnte sogar beibehalten, dass so ein Film „auf wirklichen Ereignissen“ basiert ist, da es wäre möglich, wirkliche und komische Unfälle von der Front mit Fiktion zu kombinieren. Zum Beispiel während des Krieges ein gewisser Oberschlesier wurde tatsächlich den Ritterkreuz an der Ostfront bekommen, weil er und ein paar Kameraden, die zusammen einen wichtigen Posten verteidigten, einen Fortschritt von sowjetischen Truppen aufgehalten hatten, die dann zurückgezogen hatten. Weil sie haben viel Lärm gemacht (teilweise sicher auch aus Angst), die Sowjets haben  sie verwechselt für einen Feind viel stärkeren in Zahlen und haben sich zurückgezogen. Später dieser Oberschlesier wurde einen „Urlaub“ von der Front gegeben und in seinem Heimatort hat seine Geschichte in gebrochenem Deutsch erzählt. Als er die deutsche Sprache nicht ganz flieβend beherrscht hatte, hat er einige polnischen Wörter unter dem Deutsch eingefügt. “Und dann haben wir eine wyrwa gemacht…” – lautete beispielweise ein Satz in seiner Erzählung.

Ja, das ist gerade eine Rolle für unseren Rolf. Rolf könnte, lass uns sagen, aus Kőnigshűtte oder Ruda sein. Seine zwei Kameraden Fritz und Max. könnten ihre eigenen groben Bemerkungen – jeder in seiner eigener Mundart, selbstverständlich – in Bezug auf Rolfs Zungen Mischung machen. So viel der erste Film.

Churchill und Roosevelt als Gangsters

Im zweiten Film könnte Fritz, Max und Rolf, durch den SS-Gruppenfűhrer Sepp Dietrich zum Beispiel, direkt zu den Herzen von feindlichen Großmächten geschickt werden: Fritz aus Landshut in Bayern nach Washington DC, Max aus Friesenland nach London, und unser Oberschlesier Rolf nach Moskau. Durch ihre Abenteuer dort würden sie ihre Zuschauer und Liebhaber unvergessliche Eindrücke geben. T-Shirts mit ihren Bildnissen würden sogleich Bestseller werden – besonders in Deutschland, selbstverständlich.

Also  Fritz wűrde Schwierigkeiten in Washington machen, wohin er würde bewegt auf einem der kürzlich entdeckten japanischen U-Booten, die die Erde anderthalbmal auf einem Auftanken umsegeln konnten. Dort würde er aus Bernard Baruch, Henry Morgenthau und Cordell Hull Trottel machen und würde die etwas korpulenten Gesäße von einigen der führenden Bankiers treten. Und er würde den Rollstuhl-gefesselten Präsidenten Roosevelt in der Art behandeln, in welcher Steve Martin als Inspektor Clouseau in „The Pink Panther“ seinen ehrgeizigen Bett-gefesselten Vorgesetzten, Dreyfus, miβhandelte. Dreyfus wurde komisch in seinem Bett misshandelt, das durch die Krankenhauskorridore gerollt hat, das Treppenhaus hinunter und wurde in der Seine gelandt. In Washington DC gibt es keine  Seine. Aber es gibt den Potomac, der auch genug Wasser für Roosevelt hat, in geplanscht zu werden – viel zu Fritzes und des deutschen Publikums Vergnügen (ja, vielleicht nicht nur des deutschen Publikums, da die amerikanischen Indianer oder die Schwarzen könnte ihre Seiten mit Gelächter auch spalten – und die Nahöstlichen Araber sogar mehr, man kann wetten…).

Churchill in die Flucht geschlagen. Eine Indische Karikatur aus dem 2 Weltkrieg

Max aus Friesenland würde auf einem U-BOOT nach England bewegt werden wo er würde rutschen ins Parlament und zu Chartwell, dem Wohnsitz unseres beliebten Alliierten, Sir Winston Churchill. Seine Knebel mit den die Bowler tragenden englischen Lords können leicht vorgestellt werden – hier der deutsche und der traditionelle englische Humor könnte vermischt werden. Anthony Eden und der Lord Halifax wären die ersten, unserem tapferen Max zum Opfer zu fallen. Und Churchill selbst würde von ihm in so ein Durcheinander gestoßen werden, daβ das ganze Europa sich krumm und schief lachen könnte: er würde in seinen fettigen Bulldogge – Kiefer gehauen werden, daβ seine riesige Zigarre seine Kehle herunterfallen würde, auf die andere Seite zu landen – in seinen Schlüpfern, das heiβt. Eine angezündete Zigarre kann die delikaten Teile verbrennen, also hochspringend, der Sir Winston sich vollständig ausziehen müsste, um sie herauszunehmen – zum Vergnügen der das Kino ausfüllenden und mit  Gelächter brüllenden deutschen Jugend. Ja, vielleicht nicht nur der deutschen Jugend. Wir auch, in Polen, „lieben“ den Sir Winston sehr viel, oder?

Stalin und Churchill

Und jetzt ist es die Drehung von Rolf. Er würde hinter den sowjetischen Linien befördert werden und, als ein NKVD-Offizier verkleidet, in den Kreml rutschen würde. Dort würde er Mikoyan, Kaganovitsch und Mierkulov windelweich verprűgeln. Er würde Beria in einer Zelle des Lubianka Gefängnisses einsperren (vielleicht „unsere“ Wanda Wasilewska, die Kommunistenfűhrerin, würde ihren Anteil ebenso erhalten… Hoffen wir!). Und, sozusagen, für „Nachtisch“ würde Rolf Stalin erhalten. Er würde ihn gegen die Wände vom Kreml herumwerfen. Er würde sein Gesicht in eine Toilettepfanne stoßen. Er würde ihn vollständig ausziehen und würde sein Gesäß treten, daβ Stalin, komisch springend, würde zu entkommen versuchen – vergeblich selbstverständlich. Stalin in seiner Flucht würde den Uhrenturm vom Kreml klettern, hängend vom Uhr-Zeiger wie Harold Lloyd in seinen Vorkriegsfilmen. Einer könnte annehmen, dass das Ganze von Östlich und Mitteleuropa mit Gelächter erschüttern könnte. Ganz gewiss die Russen viel weniger. Und die Georgier würden am wahrscheinlichsten mit Zorn explodieren – IHR Stalin!!!

Die Hersteller der je alberneren und monotonen Kriegsfilme, die ihre „Werke“ immer auf dem gleichen Muster des Genres machen, kann erinnert werden dass ein anderes „Muster“ noch wartet, erforscht zu werden. Vielleicht ist die Zeit dafür endlich gekommen?

Tschűβ!